Ocena wyższych funkcji słuchowych jako standard w ocenie funkcjonalnej

Agnieszka Amilkiewicz-Marek

doi:10.18290/rped25173.4

Data publikacji : 2025-09-26

Tom 17 Nr 3 (2025)

Ocena wyższych funkcji słuchowych jako standard w ocenie funkcjonalnej

Agnieszka Amilkiewicz-Marek

https://orcid.org/0000-0001-8190-9010

DOI: https://doi.org/10.18290/rped25173.4

Abstrakt

Artykuł zawiera analizę polskiej i zagranicznej literatury dotyczącej zaburzeń przetwarzania słuchowego. Zaprezentowano również wyniki badań własnych przeprowadzonych na podstawie baterii testów Neuroflow ATS wśród uczniów z nawracającymi lub przewlekłymi problemami zdrowotnymi oraz uczniów korzystających z diagnozy psychologiczno-pedagogicznej w poradni z powodu trudności szkolnych lub zaburzeń językowych. Analiza zebranego materiału pozwala stwierdzić, że obciążony wywiad zdrowotny może, ale nie musi, predestynować do zaburzeń przetwarzania słuchowego (APD). Jednak w ramach profilaktyki związanej z budowaniem w społeczeństwie świadomości o zaburzeniach mowy i języka obok typowych działań informacyjnych wskazane byłoby włączenie oceny centralnych procesów przetwarzania słuchowego (CAPD) jako standardu podczas oceny gotowości szkolnej (lub przynajmniej raz podczas edukacji), gdy pojawią się ku temu przesłanki w postaci trudności szkolnych (z towarzyszącymi im symptomami typowymi dla dysleksji, ADHD czy zaburzeń integracji sensorycznej).

Słowa kluczowe:

(C)APD, ocena / diagnoza funkcjonalna, zaburzenia przetwarzania słuchowego, profilaktyka

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Ahmmed, A. U. (2021). Auditory processing disorder and its comorbidities: A need for consistency in test cutoff scores. American Journal of Audiology, 30(1), 128–144. https://doi.org/10.1044/2020_AJA-20-00103

American Speech-Language-Hearing Association. (1996). Central Auditory Processing Current Status of Research and Implications for Clinical Practice American. Journal of Audiology, 2, 51–55.

American Speech-Language-Hearing Association. (2005). Central Auditory Processing Disorders – The Role of the Audiologist [Position statement]. https://www.asha.org/policy/ps2005-00114/

Bamiou, D. E., Musiek, F. E., i Luxon, L. M. (2001). Aetiology and clinical presentations of auditory processing disorders-a review. Archives of Disease in Childhood, 85(5), 361–365. https://doi.org/10.1136/adc.85.5.361

Barry, J.G., Tomlin, D., Moore, D. R., i Dillon, H. (2015). Use of questionnaire-based measures in the assessment of listening difficulties in school-aged children. Ear Hear, 36(6), 300–313. https://doi.org/10.1097/AUD.0000000000000180

Bieńkowska, K., Gos, E., i Skarżyński, P. H. (2020). Psychometric properties of the Polish version of the Children’s Auditory Performance Scale. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 26(3), 261–267. https://doi.org/10.26444/monz/126461

Bieńkowska, K. I., Zaborniak-Sobczak, M., Senderski, A., i Jurczak, P. (2019). Terapia centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego – przegląd metod i narzędzi w kontekście wsparcia edukacyjnego uczniów. Niepełnosprawność. Dyskursy pedagogiki specjalnej (36), 103–124. https://doi.org/10.4467/25439561.NP.19.049.12292

Bieńkowska, K. I. (2022). Holistyczna koncepcja wspierania procesu nabywania mowy przez dzieci z uszkodzeniem słuchu w mikrosystemie rodzinnym – „Podróż doMowy”. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej.

Borkowska, A. (2005). Impulsywność poznawcza w zespole ADHD. Psychologia Rozwojowa, 10(3), 145–156.

BSA (2011). Practice guidance. An overview of current management of auditory processing disorder (APD). https://www.thebsa.org.uk/wp-content/uploads/2023/10/Current-APD-Management-2.pdf

Cieszyńska, J., i Korendo, M. (2012). Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka. Od noworodka do 6. roku życia. Kraków: Wydawnictwo Edukacyjne.

Czajka, N., Grudzień D., Pluta A., Kurkowski Z.M. Ganc M., Cieśla K., i Skarżyński H. (2012). Efekty terapii Stymulacji Percepcji Słuchowej (SPS-S) u dzieci z zaburzeniami koncentracji uwagi słuchowej oraz centralnymi zaburzeniami przetwarzania słuchowego. Nowa Audiofonologia, 1(1), 79–86. https://doi.org/10.17431/882785

Dajos-Krawczyńska, K., Piłka, A., Jędrzejczak, W. W., i Skarżyński, H. (2013). Diagnoza zaburzeń przetwarzania słuchowego – przegląd literatury. Nowa Audiofonologia, 2(5), 9–14. https://doi.org/10.17431/890109

Domagała-Zyśk, E., i Bieńkowska I. K. (2022). Uszkodzenie słuchu. W: W. Otrębski, K. Mariańczyk, A. Amilkiewicz-Marek, K. I. Bieńkowska, E. Domagała-Zyśk, B. Kostrubiec-Wojtachnio, B. Papuda-Dolińska i E. Pisula. Podręcznik metodyczny. Standardy przebiegu oceny funkcjonalnej oraz planowania wsparcia edukacyjno-specjalistycznego w przypadku wystąpienia następujących trudności: uszkodzenie słuchu; dysfunkcja wzroku; specyficzne zaburzenia uczenia się; zaburzenia rozwoju mowy i języka; zaburzenia rozwoju intelektualnego; zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD); zaburzenia zachowania i emocji (s. 13–29). Lublin: Wydawnictwo KUL.

Fuente, A., i McPherson, B. (2007). Ośrodkowe procesy przetwarzania słuchowego: wprowadzenie i opis testów możliwych do zastosowania u pacjentów polskojęzycznych, Otorynolaryngologia, 6(2), 66–76.

Gajdzica, Z., Widawska, E., Byra, S., Domagała-Zyśk, E., Jachimczak, B., i Piotrowicz, R. (2024). Ocena funkcjonalna w edukacji włączającej – założenia teoretyczne i procedura stosowania Kwestionariusza Szkolnej Oceny Funkcjonalnej. Katowice–Kraków: AT Wydawnictwo.

Grabias, S. (2015). Postępowanie logopedyczne. Standardy terapii. W: S. Grabias, J. Panasiuk i T. Woźniak (red.), Logopedia. Standardy postępowania logopedycznego (s. 13–35). Lublin: UMCS.

Iliadou, V. V., Ptok, M., Grech, H., Raben Pedersen, E., Brechmann, A., Deggouj, N., Kiese--Himmel, C., Śliwińska-Kowalska, M., Nickisch, A., Demanez, L., Veuillet, E., Thai-Van, H., Sirimanna, T., Callimachou, M., Santarelli, R., Kuske, S., Barajas, J., Hedjever, M., Konukseven, O., Veraguth, D., (…) Bamiou, D. E. (2017). A European Perspective on Auditory Processing Disorder-Current Knowledge and Future Research Focus. Frontiers in neurology, 8, 622. https://doi.org/10.3389/fneur.2017.00622

Jas, M. (2022). Ocena funkcjonalna w praktyce przedszkolnej/szkolnej z uwzględnieniem roli SCWEW. Warszawa: Ośrodek Rozwoju Edukacji.

Knopik, T. Oszwa, U., i Domagała-Zyśk E. (2019). Diagnoza funkcjonalna jako standard pomocy psychologiczno-pedagogicznej – od założeń teoretycznych do praktyki diagnostyczno-terapeutycznej. Kwartalnik Pedagogiczny, 64(2), 163–175. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.3618

Kornas-Biela, D. (2011). Okres prenatalny. W: J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Podręcznik akademicki (s. 147–171). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Krakowiak, K. (2012). Dar języka. Podręcznik metodyki wychowania językowego dzieci i młodzieży z uszkodzeniami narządu słuchu. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Krasowicz-Kupis, G. (2012). SLI i inne zaburzenia językowe. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Krzeszewska, P., i Kurkowski, Z. M. (2015). Przydatność wybranych kwestionariuszy przesiewowych do wykrywania zaburzeń ośrodkowego przetwarzania słuchowego. Nowa Audiofonologia, 4(3), 51–54. https://doi.org/10.17431/894767

Kurkowski, Z. M. (2015). Usprawnianie percepcji słuchowej. W: S. Grabias, J. Panasiuk i T. Woźniak (red.), Logopedia. Standardy postępowania logopedycznego (s. 122–129). Lublin: UMCS.

Majak, J., Senderski, A., Wiskirska-Woźnica, B., i Śliwińska-Kowalska, M. (2023). Diagnostyka i postępowanie w zaburzeniach przetwarzania słuchowego u dzieci. Polski Przegląd Otorynolaryngologiczny, 12(2), 9–19. https://doi.org/10.5604/01.3001.0053.7127

Moore, D. R. (2018). Editorial: Auditory processing disorder. Ear and Hearing, 39(4), 617–620. https://doi.org/10.1097/AUD.0000000000000582

Otrębski, W., Mariańczyk, K., Amilkiewicz-Marek, A., Bieńkowska, K. I., Domagała-Zyśk, E., Kostrubiec-Wojtachnio, B., Papuda-Dolińska, B., i Pisula, E. (2022). Podręcznik metodyczny: Standardy przebiegu oceny funkcjonalnej oraz planowania wsparcia edukacyjno-specjalistycznego w przypadku wystąpienia następujących trudności: uszkodzenie słuchu; dysfunkcja wzroku; specyficzne zaburzenia uczenia się; zaburzenia rozwoju mowy i języka; zaburzenia rozwoju intelektualnego; zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD); zaburzenia zachowania i emocji. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Paczkowska, A., i Marcinkowski, J. T. (2013). Istota zaburzenia przetwarzania słuchowego – niedocenianego problemu zdrowotnego. Hygeia Public Health, 48(4), 396–399.

Schow, R. L., Dillon, H., i Seikel, J. A. (2021). Comment on Ahmmed (2021): The search for evidence-based auditory processing disorder diagnostic criteria. American Journal of Audiology, 30(4), 1139–1141. https://doi.org/10.1044/2021_AJA-21-00100

Senderski, A. (2005). Centralne zaburzenia słuchu. W: Program pracy z dziećmi z wadą słuchu lub zagrożonych wadą słuchu w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dziecka (0-6 lat). Poradnik dla nauczycieli i terapeutów. Warszawa: Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu.

Senderski, A. (2007). Ośrodkowe zaburzenia słuchu dzieci w wieku przedszkolnym – materiały informacyjne. Warszawa: Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu.

Senderski, A. (2010). Ośrodkowe zaburzenia słuchu. Słyszę, (5), 4–8.

Senderski, A. (2014). Rozpoznawanie i postępowanie w zaburzeniach przetwarzania słuchowego u dzieci. Otorynolaryngologia, 13(2), 77–81.

Skoczylas A., Cieśla, K., Kurkowski, Z. M., Czajka, N., i Skarżyński, H. (2012a). Diagnoza i terapia osób z centralnymi zaburzeniami przetwarzania słuchowego w Polsce. Nowa Audiofonologia, 1(3), 51–55. https://doi.org/10.17431/883307

Skoczylas, A., Lewandowska, M., Pluta, A., Kurkowski, Z. M., i Skarżyński, H. (2012b). Ośrodkowe zaburzenia słuchu – wskazówki diagnostyczne i propozycje terapii. Nowa Audiofonologia, 1(1), 11–18. https://doi.org/10.17431/882777

Skoczylas, A. (2018). Lingwistyczne aspekty zaburzeń przetwarzania słuchowego u dzieci i ich rehabilitacja z perspektywy logopedy. Nowa Audiofonologia, 7(4), 51–57.

Skoe, E., i Kraus, N. (2010). Auditory brain stem response to complex sounds: a tutorial. Ear Hear, 31(3), 302–324. https://doi.org/10.1097/AUD.0b013e3181cdb272

Statuch, B., i Kurkowski, Z. M. (2012). Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego a problemy w nauce u uczniów klasy II Szkoły Podstawowej. Nowa Audiofonologia, 1(3), 62–66.

Szkiełkowska, A., Włodarczyk, E., Senderski, A., Skarżyński, H., Ganc, M., i Piłka, A. (2009). Ocena procesów przetwarzania słuchowego u dzieci z dyslalią. Otolaryngologia Polska, 63(1), 54–57.

Wiatrowska, L. (2013). Zróżnicowany obraz dziecka z trudnościami w uczeniu się i rodzicielskiej pomocy. Wychowanie w Rodzinie, 8(2), 207–226. https://doi.org/10.23734/wwr20132.207.226

Zaborniak-Sobczak, M., Bieńkowska, K. I., i Senderski, A. (2016). Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego: od teorii do praktyki edukacyjnej. Wybrane problemy. Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, (23), 116–132.

Zdanowicz, R., Gos, E., Czajka, N., Skarżyński, P. H., i Skarżyński, H. (2024). Zastosowanie skróconych wersji testów przetwarzania słuchowego na potrzeby badań przesiewowych u dzieci w wieku szkolnym. Nowa Audiofonologia, 13(4), 57–71. https://doi.org/10.17431/na/195197

Żelazowska-Sobczyk, M., Czajka, N., i Skarżyński, P. H. (2022). Ośrodkowe zaburzenia przetwarzania słuchowego u dzieci w wieku szkolnym w świetle uczenia (się) języka angielskiego. Applied Linguistics Papers, 26(4), 118–127.