Ewelina Szlachta Edukacja wobec przeciążenia informacyjnego. Rozwijanie myślenia krytycznego w świecie pełnym fake newsów i półprawd

Ewelina Szlachta

doi:10.18290/rped26183.4

Published : 2026-09-25

Vol. 18 No. 3 (2026)

Education in the Face of Information Overload: Developing Critical Thinking in a World Full of Fake News and Half-Truths

Ewelina Szlachta

https://orcid.org/0000-0002-9697-8358

DOI: https://doi.org/10.18290/rped26183.4

Abstract

The dynamic development of digital technologies and the increasing availability of information lead to the phenomenon of information overload, which significantly affects the way contemporary humans function. An excess of content of varied quality and reliability, including fake news, manipulation, and content generated by artificial intelligence, increases the risk of cognitive disorientation and susceptibility to influence. In this situation, developing critical thinking skills, which enable the analysis, verification, and selection of information, becomes of key importance. The article addresses the issue of preparing pupils and students to function in an informational reality, highlighting the role of education in shaping the ability to assess the credibility of sources and formulate well-founded opinions. Attention is drawn to research findings indicating the level of these competencies among young people, which makes the development of critical thinking one of the key challenges of contemporary education. The aim of the article is to outline the problem of developing critical thinking in children and future teachers of preschool education and early school education.

Keywords:

critical thinking, children’s education, teacher education

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Babik, W. (2010). O natłoku informacji i związanym z nim przeciążeniu informacyjnym. W: J. Morbitzer (red.), Człowiek, Media, Edukacja (s. 21–27). Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN.

Bordzoł, P., Hesse-Gawęda, A., Kaczan, R., Rakoczy, E., Srokowski, Ł., i Ziewiec-Skokowska, G. (2025). Kompetencje przekrojowe w profilu absolwenta i absolwentki. https://ibe.edu.pl/images/Zmiany_w_szkolach/Rekomendacje/Opracowanie_nt_kompetencji_przekrojowych.pdf

Czaja-Chudyba, I. (2020). Myślenie krytyczne w edukacji. Metodyka kształcenia w szkole podstawowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

De Bono, E. (2010). Dziecko w szkole kreatywnego myślenia (M. Witkowska, tłum.). Wydawnictwo Helion.

Dewey, J. (1988). Jak myślimy? (Z. Bastgenówna, tłum.). PWN.

Fazlagić, J. (2010). Zjawisko „nadmiaru informacji” a współczesna edukacja. E-mentor, (4), 37–42.

Garstka, T., i Śliwerski, A. (2019). Psychopedagogiczne mity 2. Dlaczego warto pytać o dowody. Wolters Kluwer.

Kaźmierczak J., i Bulkowski, K. (red.). (2024). Polscy piętnastolatkowie w perspektywie międzynarodowej Wyniki badania PISA 2022. Instytut Badań Edukacyjnych. https://pisa.ibe.edu.pl/wp-content/uploads/2025/07/PISA-2022_14_07_2025.pdf#page=267

Kisielewicz, A. (2017). Logika i argumentacja. Praktyczny kurs krytycznego myślenia. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kosmyna, N., Hauptmann, E., Yuan, Y. T., Situ, J., Liao, X.-H., Beresnitzky, A. V., Braunstein, I., i Maes, P. (2025). Your brain on ChatGPT: Accumulation of cognitive debt when using an AI assistant for essay writing task. Arxiv. Pobrano 28.04.2026. https://arxiv.org/pdf/2506.08872

Ku, K. Y. L., Ho, I. T. (2010). Metacognitive strategies that enhance critical thinking. Metacognition and Learning, 5, 251–267. https://doi.org/10.1007/s11409-010-9060-6

Lipman, M. (1988). Critical thinking. What can it be?. Educational Leadership, 46(1), 38–43.

OECD. (2019). PISA 2018 Results What Students Know and Can Do. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/5f07c754-en

Paul, W. R., i Elder, L. (2002). Critical thinking. Tools for taking charge of your professional and personal life. Financial Times.

Penszko P., i Wasilewska, O. (2024). Krytyczne myślenie, ocena wiarygodności informacji Wnioski z międzynarodowych badań edukacyjnych i przeglądu literatury. Instytut Badań Edukacyjnych. https://ibe.edu.pl/images/publikacje/Analizy-ibe-Krytyczne-myslenie-ocena-wiarygodnoci-informacji.pdf

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Dz.U. 2026, poz. 378.

Sternberg, R. J. (2006). The nature of creativity. Creativity Research Journal, 18(1), 87–98. https://doi.org/10.1207/s15326934crj1801_10

Śliwerski, B. (2022). Komu i po co jest potrzebne myślenie krytyczne. Studia z Teorii Wychowania, 13(1), 111–120. https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.8497

Uribe-Enciso, O. L., Uribe-Enciso, D. S., i Del Pilar Vargas-Daza, M. (2017). Critical thinking and its importance in education: Some reflections. Rastros Rostros, 19(34), 78–88. https://doi.org/10.16925/ra.v19i34.2144

Wasilewska, O. (red.). (2023). Młodzi w demokracji. Wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Obywatelskich ICCS 2022. Instytut Badań Edukacyjnych.

Zalecenie Rady z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie. Dz.U. UE 2018/C 189/01.

Zbróg, J. (2020). Rozwijanie dyspozycji do myślenia krytycznego w warunkach akademickich. Przegląd Pedagogiczny (2), 379–392. https://doi.org/10.34767/PP.2020.02.26

Zygała, R. (2007). Podstawy zarządzania informacją w przedsiębiorstwie. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego.