Edukacja tanatologiczna w erze cyfrowej

Edyta Sielicka

doi:10.18290/rped26182.3

Data publikacji : 2026-06-19

Tom 18 Nr 2 (2026)

Edukacja tanatologiczna w erze cyfrowej

Edyta Sielicka

https://orcid.org/0000-0002-8704-9290

DOI: https://doi.org/10.18290/rped26182.3

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę edukacji tanatologicznej dzieci i młodzieży w kontekście współczesnych wyzwań psychospołecznych oraz funkcjonowania w erze cyfrowej. Punktem wyjścia analizy są dane statystyczne oraz raporty instytucjonalne wskazujące na skalę doświadczeń granicznych, takich jak śmierć osób bliskich, żałoba oraz zachowania samobójcze wśród młodych ludzi. Doświadczenia te stanowią istotny element rozwoju psychospołecznego, a jednocześnie ujawniają deficyty systemowego wsparcia edukacyjnego w tym obszarze. Artykuł ukazuje potrzebę traktowania edukacji tanatologicznej jako zadania zarówno systemowego, jak i pozasystemowego, ze szczególnym uwzględnieniem szkoły oraz przestrzeni cyfrowej jako potencjalnych miejsc wsparcia. Omówiono możliwości i ograniczenia komunikacji zapośredniczonej oraz wirtualnych form memorializacji, zwracając uwagę na ich znaczenie dla przeżywania straty i budowania wspólnot wsparcia. Wnioski wskazują na konieczność profesjonalizacji edukacji tanatologicznej, integrowania narzędzi cyfrowych z realnym wsparciem relacyjnym oraz zachowania wrażliwości etycznej w pracy z doświadczeniami granicznymi młodego człowieka.

Słowa kluczowe:

edukacja tanatologiczna, samotność, wsparcie, nowe technologie

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bednarska, E. (2025). Wczesnoszkolna edukacja tanatologiczna – możliwości i problemy. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 638(3), 13–29.

Biuro ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym (2025). Samobójstwa i próby samobójcze w Polsce w latach 2020-2024 na podstawie danych KGP na dzień 17.01.2025. https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/wp-content/uploads/Raport-zachowania-samobojcze-2020-2024-2.pdf

Boss, P. (2010). The trauma and complicated grief of ambiguous loss. Pastoral Psychology, 59, 137–145. https://doi.org/10.1007/s11089-009-0264-0

Dębski, M., Pyżalski, J., Borchet, J., i Witkowska, H. (2025). Dobre i złe wiadomości – życie online i offline a zdrowie psychiczne polskich nastolatków [raport]. Fundacja Dbam o Mój Zasięg.

Fabiś, A. (2011). Śmierć w całożyciowym procesie kształcenia. Rocznik Andragogiczny, 18, 131–146.

Flis, J., i Dębski, M. (2023). MŁODE GŁOWY. Otwarcie o zdrowiu psychicznym: Raport z badania dotyczącego zdrowia psychicznego, poczucia własnej wartości i sprawczości wśród młodych ludzi w Polsce. Fundacja UNAWEZA.

Główny Urząd Statystyczny (2025). Rocznik demograficzny 2025. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2025,3,19.html

Grzybowski, P. P. (2009). Praktyczne cele i aspekty kształcenia tanatologicznego pedagogów i nauczycieli. W: J. Binnebesel, A. Janowicz i P. Krakowiak (red.), Jak rozmawiać z uczniami o końcu życia i wolontariacie hospicyjnym (s. 7–19). Via Medica.

Janicka, I. (2017). „Post mortem” – niezwykła moda na fotografię pośmiertną. W: J. Kita i M. Korybut-Marciniak (red.), Życie prywatne Polaków w XIX wieku. T. 6. Moda i styl życia (s. 83–96). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8088-801-2.06

Jeziorski, I. (2022). Wirtualna tanatopraktyka. Antropologia śmierci w XXI wieku. Świat i Słowo, 1(38), 85–104. https://doi.org/10.53052/17313317.2022.07

Kübler-Ross, E. (2007). Dzieci i śmierć (M. Gajdzińska, tłum.). Media Rodzina.

Naumiuk, A. (2010). O śmierci w procesie wychowania. W: M. Górecki (red.), Prawda umierania i tajemnica śmierci (s. 176–193). Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Ogryzko-Wiewiórowska, M. (1991). Rodzina i śmierć. Studia Socjologiczne, (1-2), 69–90.

Ratkowska, L. (2008). Wieczność w sieci, czyli o występujących w Internecie formach żałoby. Ikonosfera, (2). https://www.ikonosfera.umk.pl/index475d.html?id=71

Rzecznik Praw Dziecka (2022). Ogólnopolskie badanie jakości życia dzieci w Polsce: Załącznik do informacji o działalności Rzecznika Praw Dziecka za rok 2021 [raport]. Biuro Rzecznika Praw Dziecka. https://brpd.gov.pl/wp-content/uploads/2022/03/Za%C5%82%C4%85cznik-do-informacji-o-dzia%C5%82alno%C5%9Bci-RPD-za-rok-2021-Raport-z-og%C3%B3lnopolskiego-badania-jako%C5%9Bci-%C5%BCycia-dzieci-w-Polsce-PDF-42MB.pdf

Rzecznik Praw Dziecka (2023a). Badania jakości życia dzieci i młodzieży, perspektywa dzieci (2021) i ich rodziców (2022). Obszar – samopoczucie psychiczne [raport]. Biuro Rzecznika Praw Dziecka. https://brpd.gov.pl/wp-content/uploads/2023/04/Za%C5%82%C4%85cznik-nr-4.-Raport-z-badania-jako%C5%9Bci-%C5%BCycia-dzieci-i-m%C5%82odzie%C5%BCy-pespektywa-dzieci-i-ich-rodzic%C3%B3w.-Obszar-samopoczucie-psychiczne.pdf

Rzecznik Praw Dziecka (2023b). Wsparcie młodzieży zagrożonej samobójstwem [raport]. Biuro Rzecznika Praw Dziecka. https://brpd.gov.pl/wp-content/uploads/2023/12/Wsparcie-m%C5%82odziez%CC%87y-zagroz%CC%87onej-samobo%CC%81jstwem-2023.pdf

Sielicka, E. (2015). Edukacja tanatologiczna – współczesne wyzwanie. Pedagogika Społeczna, 14(2), 155–165.

Szegda, J. (2018). Refleksje na temat wirtualnych cmentarzy. Uwarunkowania społeczne i kulturowe. Roczniki Kulturoznawcze, 9(4), 67–86. https://doi.org/10.18290/rkult.2018.9.4-5

Szewczyk, K. (1998). Wychować człowieka mądrego. Zarys etyki nauczycielskiej. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Szmajda, R., i Gmitrowicz, A. (2016). Nowoczesne technologie i internet w prewencji samobójstw: Aplikacje mobilne. Polskie Towarzystwo Suicydologiczne, 8, 35–38.

Sztobryn-Bochomulska, J. (2017). (Nie)obecność kategorii śmierci w edukacji dzieci – głos w dyskusji. Przegląd Pedagogiczny, (2), 153–164. https://doi.org/10.34767/PP.2017.02.09

Witkowska, H., Kicińska, L., Palma, J., i Łuba, M. (2024). Zrozumieć, aby zapobiec 2024 – II edycja raportu. Zachowania samobójcze wśród dzieci i młodzieży. Serwis Życie Warte Jest Rozmowy. https://zwjr.pl/artykuly/zrozumiec-aby-zapobiec-2024-ii-edycja-raportu

Wojtkowski, J. (2012). Czy cmentarz jest już tylko pamiątką z przeszłości? „Kryzys śmierci” i chrześcijańska „ars moriendi” o znaczeniu cmentarza. Humanistyka i Przyrodoznawstwo, (18), 305–320. https://doi.org/10.31648/hip.733

World Health Organization (2025). From loneliness to social connection: Charting a path to healthier societies: Report of the WHO Commission on Social Connection. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/978240112360

Zamarian, A. (2015). Edukacja ku dojrzałej recepcji fenomenu śmierci. Humanistyczny wymiar edukacji tanatologicznej. Studia z Teorii Wychowania, 6(4), 69–80.