Z kontekstów recepcji Fryderyka Chopina. Włoska panorama pianistyczna XIX wieku

Silvia Bruni

doi:10.18290/rh257312.18

Data publikacji : 2026-01-14

Tom 73 Nr 12 (2025)

Z kontekstów recepcji Fryderyka Chopina. Włoska panorama pianistyczna XIX wieku

Silvia Bruni

https://orcid.org/0009-0000-3114-681X

DOI: https://doi.org/10.18290/rh257312.18

Abstrakt

Artykuł naświetla zasadnicze wątki dotyczące roli fortepianu w kulturze muzycznej Włoch w XIX wieku, z uwzględnieniem rozwoju budownictwa instrumentu, dostępnych metod gry i powszechnego repertuaru na ten instrument oraz świadectw recepcji estetyki twórczości Fryderyka Chopina. Przedstawione syntetyczne ujęcie opisuje okres od momentu ugruntowania popularności fortepianu w kraju i wydania pierwszej włoskiej metody gry na fortepianie – opracowanej przez Francesca Polliniego – aż po działalność koncertową i pedagogiczną włoskich artystów, którzy kształcili się pod opieką Liszta, Mathiasa i Thalberga, we wczesnej fazie adaptacji techniki ciężarowej na przełomie XIX i XX wieku. Niniejszy zarys opracowano zarówno na podstawie XIX-wiecznych dokumentów, jak i najaktualniejszych ustaleń w zakresie włoskiego historycznego budownictwa fortepianu i badań nad dziejami włoskiej dydaktyki pianistycznej.

Słowa kluczowe:

fortepian, pianistyka, Włochy, XIX wiek, metody gry na fortepianie, Chopin

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Angeleri, Antonio. Il pianoforte. Posizioni delle mani, modo di suonare. Milano: Ricordi, [1871].

Boucheron, Raimondo. Filosofia della musica, o estetica applicata a quest’arte. Milano: Ricordi, 1842.

Brugnoli, Attilio. Dinamica pianistica. Trattato sull’insegnamento razionale del pianoforte e sulla motilità muscolare ne’ suoi aspetti psico-fisiologici. Milano: G. Ricordi & C., 1926.

Brugnoli, Attilio. „Problemi di pedagogia pianistica”. Il pianoforte, nr 4 (1920): 6–8.

Bruni, Silvia. Recepcja Fryderyka Chopina we Włoszech. Warszawa: Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, 2023.

C., I. [=Cambiasi, Isidoro]. „Varietà. Brevi cenni sula musica a Genova”. Gazzetta Musicale di Milano, nr 31 (1842): 139.

C., Is. [=Cambiasi, Isidoro]. „Bibliografia musicale. Nuove opere per pianoforte di Döhler, Licki e Golinelli edite presso Ricordi”. Gazzetta Musicale di Milano, nr 13 (1843): 56.

Caporali, Rodolfo. „Un musicista calabrese a Roma Alfonso Rendano (1853-1931)”. Strenna dei Romanisti, nr 55 (1994): 61–74.

Casiglia, Ugo. „Note sui pianoforti di Giovanni Heichele di Trieste”. W: Il pianoforte in Italia, red. Giovanni Paolo Di Stefano, 411–430. Lucca: Libreria Musicale Italiana, 2021.

Castagna, Bruno. Alfonso Rendano. La vita, l’arte. Cosenza: Pubblisfera Edizioni, 2022.

Di Stefano, Giovanni Paolo, red. Il pianoforte in Italia. Lucca: Libreria Musicale Italiana, 2021.

Dizionario Biografico degli Italiani. Dostęp 25.10.2025. https://www.treccani.it/enciclopedia/lanza_(Dizionario-Biografico).

Fétis, François-Joseph. „Lettera del signor Fétis sulle orchestre d’Italia”. Gazzetta Musicale di Milano, nr 28 (1845): 117.

Herczog, Johann. „Il lascito di Liszt nella concezione artistica e nel pensiero didattico del nascente Conservatorio di Santa Cecilia”. W: Franz Liszt negli anni romani e nell’Albano dell’800, red. Maurizio D’Alessandro, 193–207. Bari: Florestano Edizioni, 2019.

Jaeger, Bertrand. L’oeuvre de Frédéric Chopin. Manuscrits – Partitions annotées – Bibliographies et Catalogue d’une collection particulière d’éditions anciennes. Berno: Peter Lang, 2020.

Korespondencja Fryderyka Chopina, red. Bronisław Sydow. t. 2. Warszawa: Polski Instytut Wydawniczy, 1955.

Liszt, Franz. „Lettre d’un bachelier ès-musique. A M. Lambert Massart”. Revue et Gazette Musicale de Paris, nr 35 (1838): 346.

Liszt, J. [=Franz Liszt]. „Estrait des lettres d’un bachelier ès-musique. Le Lac de Como. A M. L. de R. Bellagio, 20 septembre”. Revue et Gazette Musicale de Paris, nr 29 (1838): 295.

Mathias, Georges. „Concerts et audition musicales”, Revue et Gazette Musicale de Paris, nr 18 (1875): 142.

Meloncelli, Raoul. „L’influence de Chopin et de son style sur la musique italienne pour piano au XIXe siècle”. W: Chopin and his Work in the Context of Culture, t. 2, red. Irena Poniatowska, 434–450. Kraków: Musica Iagellonica, 2003.

Meloncelli, Raoul. „Stefano Golinelli et l’influence de Chopin sur ses oeuvres de piano”. W: After Chopin. The Influence of Chopin’s Music on European Composers up to the First World War, red. Magdalena Chylińska, John Comber i Jerzy Michniewicz, 173–201. Warszawa: Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, 2012.

Metodo pel clavicembalo composto da Francesco Pollini Socio Onorario del R.[egio] Conservatorio di Musica di Milano adottato dal R.[egio] Conservatorio medesimo non che per le Case di educazione nel Regno ed a Sua Altezza Imperiale il Principe Eugenio Napoleone di Francia Viceré d’Italia dedicato dall’Autore. Milano: Giovanni Ricordi, [1812].

Miucci, Leonardo. „Il Metodo pel clavicembalo e il pianismo di Francesco Pollini”. W: Francesco Pollini e il mondo musicale milanese di primo Ottocento, red. Claudio Bacciagaluppi, Gabriele Manca i Leonardo Miucci, 129–150. Pisa: Edizioni ETS, 2023.

Nuova teoria di musica ricavata dall’odierna pratica ossia metodo sicuro e facile in pratica per ben apprendere la musica a cui si fanno precedere varie notizie storico-musicali opera di Carlo Gervasoni milanese anziano della sezione musicale nella classe delle belle arti della Società Italiana di Scienze, Lettere ed Arti. Parma: Blanchon, 1812.

Pingitore, Pierangela. „Alfonso Rendano: un musicista calabrese nel segno di Chopin”. De Musica – Nuove Pagine 4 (2010): 1–9.

Pollini, Francesco. Metodo per pianoforte. Edizione critica del „Metodo pel clavicembalo” (1812; 1834), red. Leonardo Miucci. Roma: Società Editrice di Musicologia, 2016.

Sgambati, Giovanni. „Sull’insegnamento e sui programmi della Scuola di Pianoforte”. La nuova musica, nr 200 (1910): 110.

Sgambati, Giovanni. Appunti ed esempi sull’uso dei pedali nel pianoforte. Milano: G. Ricordi & C., [1915].

Skowron, Zbigniew. „Pobyt Fryderyka Chopina i George Sand w Genui w maju 1839 roku w świetle nowo odkrytych źródeł”. Rocznik Chopinowski, nr 28 (2020): 33–66.

Terenzio, Vincenzo. La musica italiana nell’Ottocento. Milano: Bramante Editrice, 1976.

Toscani, Claudio. „Il Metodo pel clavicembalo: uno sguardo sulla trattatistica coeva per strumenti da tasto”. W: Francesco Pollini e il mondo musicale milanese di primo Ottocento, red. Claudio Bacciagaluppi, Gabriele Manca i Leonardo Miucci, 151–164. Pisa: Edizioni ETS, 2023.

Trattato dell’influenza della musica sul corpo umano e del suo uso in certe malattie con alcuni cenni come si abbia ad intendere una buona musica di Pietro Lichtenthal dottore di medicina tradotto dal tedesco e ricorretto dall’autore medesimo. Milano: Giuseppe Maspero, 1811.