O Profesorze Tadeuszu Chrzanowskim, bohaterach przeszłości i pierwszej ikonie w inwentarz Muzeum Narodowego w Krakowie

Mirosław Piotr Kruk

doi:10.18290/rh26744.3s

Data publikacji : 2026-09-21

Tom 75 Nr 4 Zeszyt specjalny (2027)

O Profesorze Tadeuszu Chrzanowskim, bohaterach przeszłości i pierwszej ikonie w inwentarz Muzeum Narodowego w Krakowie

Mirosław Piotr Kruk

https://orcid.org/0000-0002-8203-5922

DOI: https://doi.org/10.18290/rh26744.3s

Abstrakt

Profesor Tadeusz Chrzanowski (1926–2006) należał do bardziej wyrazistych i rozpoznawalnych polskich historyków sztuki. W artykule zawarłem osobiste wspomnienia i doświadczenia wyniesione z prowadzonych przez Profesora zajęć w Instytucie Historii Sztuki KUL, w których brałem udział na początku lat 90. ubiegłego wieku, wskazując na wpływ jego postawy i poglądów na mój rozwój naukowy i dalsze życiowe losy. Starałem się wykazać, że jego aktywność i dokonania można postrzegać jako jedno z ogniw długiej tradycji postaw proedukacyjnych i prospołecznych, nacechowanych ukierunkowaniem na pomnażanie dobra wspólnego, a wyrastających z założeń XIX-wiecznego pozytywizmu.

Słowa kluczowe:

ikony, ks. Ignacy Polkowski, Jan III Sobieski

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Chrzanowski, Tadeusz. Działalność artystyczna Tomasza Tretera, Warszawa: PWN, 1984.

Chrzanowski, Tadeusz. „«Uniwersytecka» ikona w Kowalowicach”. W: Ars Graeca. Ars Latina. Studia dedykowane Profesor Annie Różyckiej-Bryzek, red. Wojciech Bałus i in., 323–330. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001.

„Historia cudownego obrazu N.M.P. Rudeckiej i zapowiedzi koronacji tegoż w dniu 3 lipca 1921 r. (wyjątek dosłowny z broszury ks. Michała Wojtasia, prob. rud. p.t. Cudowny obraz Najśw. Maryi Panny w Rudkach, Przemyśl 1919)”. Kronika Diecezji Przemyskiej 21, z. 4-6 (1921): 56–60.

„Icon of Kazan Mother of God”. Grafika. Artembassy. Dostęp 20.02.2026. https://www.artembassy.lv/en/5453-ikona-kazanas-dievmate.php?page=2%20Icon%20of%20Kazan%20Mother%20of%20God.

Inwentarz Władysława Łuszczkiewicza zbio¬rów Muzeum Narodowego w Krakowie z lat 1883–1900. Kraków: Archiwum Muzeum Narodowego.

Kamiński, Michał. Wiadomości o cudownym obrazie Najświętszej Maryi Panny w kościele w Rudkach. Lwów: Drukarnia Ludowa, 1879.

Kruk, Mirosław Piotr, Aleksandra Sulikowska-Gąska i Marcin Wołoszyn. Sacralia Ruthenica. Early Ruthenian and Related Metal and Stone Items in the National Museum in Cracow and National Museum in Warsaw. Dzieła staroruskie bądź z Rusią związane z metalu i kamienia w Muzeum Narodowym w Krakowie i w Muzeum Narodowym w Warszawie. Warszawa: Państwowe Muzeum Archeologiczne, 2006.

Kruk, Mirosław Piotr. „Ikona Zaśnięcia Bogurodzicy w zakrystii kościoła Franciszkanów w Krakowie i kult obrazów wschodnich w klasztorach braci mniejszych”. W: Sztuka w kręgu krakowskich franciszkanów i klarysek, red. Marcin Szyma i Marek Walczak, 237–257. Kraków: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego „Societas Vistulana”, 2020.

Kruk, Mirosław Piotr. Ikony-obrazy w świątyniach rzymsko-katolickich dawnej Rzeczypospolitej. Kraków: Collegium Columbinum, 2011.

Kruk, Mirosław Piotr. „Ofiarodawcy dzieł sztuki cerkiewnej dla Muzeum Narodowego w Krakowie”. W: Dziedzictwo Kunstkamery? Jak powstawały nasze muzea. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej w dniach 2-3 grudnia 2020, red. Tomasz Pomykacz, Antoni Sarkady i Marta Trojanowska, 233–255. Przemyśl: Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej, 2020.

Kruk, Mirosław Piotr. „Poznawanie ikony-obrazu Matki Boskiej Rudeckiej”. W: Wędrujące Madonny. Wizerunki Madonn Kresowych na Podkarpaciu, Materiały z konferencji naukowych odbytych w latach 2016-2020 w Przemyślu, red. ks. Marek Wojnarowski, 95–110. Przemyśl: Centrum Kulturalne, 2020.

Kruk, Mirosław Piotr. „Sobieski und andere: Abbildungen katholischer Herrscher auf Ikonen aus den ruthenischen Gebieten des ehemaligen polnisch-litauischen Commonwealt”. W: Jan III. Sobieski – Polnischer Nationalheld und Sieger von Wien. Geschichte, Nachleben und Verklärung, red. Christoph Augustynowicz, Bogusław Dybaś i Anna Ziemlewska, 185–226. Vienna: Vienna University Press, 2025.

Kruk, Mirosław Piotr. „The Icon of the Holy Unmercenaries (Greek: Άγιοι Ανάργυροι) Cosmas and Damian, as Bequeathed by Zofia Ruebenbauer, in the Collection of the National Museum in Cracow”. Ikonotheka 27 (2017): 27–54.

Kruk, Mirosław Piotr. Ikony XIV-XVI wieku w Muzeum Narodowym w Krakowie. Icons from the 14th-16th Centuries in the National Museum in Krakow. Katalog. T. 1. Wyd. 2. Kraków: Muzeum Narodowe, 2021. [wydanie cyfrowe, dostęp 20.04.2026. http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/volltexte/2021/7581].

Linetty, Jakub. „Badania archeologiczne i historyczne księdza Ignacego Polkowskiego (1833–1888) w Wielkopolsce”. Analecta. Studia i Materiały do Dziejów Nauki, 23, nr 2 (2014): 7–53.

Odsiecz wiedeńska 1683. Wystawa jubileuszowa w Zamku Królewskim na Wawelu w trzechsetlecie bitwy. Tło historyczne i materiały źródłowe. T. 1–2. Red. Antoni Franaszek i Kazimierz Kuczman. Kraków: Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu, 1990.

Polkowski, Ignacy. Opisy starożytnych ruin na wyspie jeziora Lednickiego. Gniezno: Węsierski-Kwilecki, 1876.

Polkowski, Ignacy. Cześć śś. Cyryla i Metodego w Polsce: według ksiąg liturgicznych i legend od końca XIII wieku. Kraków 1885.

Polkowski, Ignacy. „Sobiesciana. Hymn na cześć króla Jana Sobieskiego”. Czas, nr 74 (1883): 3. Dostęp 15.06.2026. http://old.mbc.malopolska.pl/dlibra/publication?id=32793&tab=3.

Polkowski, Ignacy. „Sobiesciana. O chorągwi tureckiej zdobytej pod Wiedniem, co ma być rzekomo na historycznej wystawie wiedeńskiej”. Czas, nr 181 (11.08.1883): 2–3. Dostęp 15.06.2026. http://old.mbc.malopolska.pl/dlibra/docmetadata?id=30392&from=publication.

Polkowski, Ignacy. Sobiesciana. Wizerunek Najśw. Panny Maryi z wyprawy Wiedeńskiej. Kraków 1883.

Potocki, Andrzej. Bieszczadzkie Sanktuarium Maryjne w Jasieniu. Lesko: b.w., 1990.

Przewodnik po jubileuszowej wystawie epoki króla Jana III w Zamku Królewskim na Wawelu. Od 15 lipca do 30 września 1933. W dwustupięćdziesięciolecie odsieczy wiedeńskiej. Oprac. Stanisław Świerz-Zaleski. Kraków: b.w., 1933.

Sacralia Ruthenica. Staroruskie enkolpiony w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie i Muzeum Narodowego w Warszawie [wystawa]. Gmach Główny Muzeum Narodowego w Krakowie, Sala pod Kozami, Al. 3 Maja 1, kurator Mirosław Piotr Kruk, koordynator Olga Jaros, 8 IX – 31 X 2006.

Starożytna Polska pod względem historycznym, jeograficznym i statystycznym opisana przez Michała Balińskiego i Tymoteusza Lipińskiego. T. 2. Cz. 2. Warszawa: nakład i druk S. Orgelbranda, 1845.

Wystawa Jubileuszowa Jana III w Krakowie 1883. Kraków: Komitet Wystawy Jubileuszowej Jana III, 1884.

Zachwieja, Anna. „Najstarsze przedstawienia działalności medycznej świętych Kosmy i Damiana w sztuce ruskiej, na przykładzie dwu cykli hagiograficznych z końca XIV wieku i przełomu XIV/XV wieku”. W: Ars Graeca. Ars Latina. Studia dedykowane Profesor Annie Różyckiej-Bryzek, red. Wojciech Bałus i in., 155–168. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001.