Muzyka żydowska na antenie Polskiego Radia w II RP – perspektywa galicyjska

Sylwia Jakubczyk-Ślęczka

doi:10.18290/rh257312.17

Data publikacji : 2026-01-14

Tom 73 Nr 12 (2025)

Muzyka żydowska na antenie Polskiego Radia w II RP – perspektywa galicyjska

Sylwia Jakubczyk-Ślęczka

https://orcid.org/0000-0001-6681-016X

DOI: https://doi.org/10.18290/rh257312.17

Abstrakt

Artykuł prezentuje program koncertów muzyki żydowskiej i zagadnienie obecności muzyków żydowskich na antenie Polskiego Radia w okresie międzywojennym. Przygląda się im z perspektywy galicyjskiej omawiając programy koncertów muzyki żydowskiej organizowanych we Lwowie i Krakowie, a także transmitowanych przez lokalne radiostacje z ośrodka warszawskiego i wileńskiego. Porównując je stawia pytanie o politykę kulturalną ich organizatorów. Posługując się źródłami prasowymi i literaturą wspomnieniową szkicuje też obraz przemian żydowskiej kultury muzycznej w zetknięciu z nowoczesną technologią radiową oraz prezentuje refleksje żydowskich krytyków muzycznych i publicystów na temat zmian zachodzących pod wpływem działalności radia. Przygląda się też zagadnieniu interakcji społecznych powodowanych wspólnym zagospodarowaniem przestrzeni radiowej.

Słowa kluczowe:

Polskie Radio, muzyka żydowska, muzyka Żydów polskich, przedwojenna Polska, przemiany żydowskiej tradycji muzycznej

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Anstadt, Milo. Dziecko ze Lwowa. Tłum. Małgorzata Zdzienicka. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2000.

Aylward, Michael. „Early Recordings of Jewish Music in Poland”. W: Polin: Studies in Polish Jewry. T. 16: Focusing on Jewish Popular Culture and Its Afterlife, red. Antony Polonsky i Michael Steinlauf, 59–70. London: Liverpool University Press, 2003. DOI: https://doi.org/10.3828/liverpool/9781874774730.003.0004

Cygan, Jacek. Klezmer. Opowieść o życiu Leopolda Kozłowskiego-Kleinmana. Wyd 2 popr. i rozsz. Kraków: Austeria, 2015.

Fater, Isachar. Yidishe muzik in Poyln tsṿishn beyde ṿeltt-milḥomes. Red. Binem Heler. Tel Aviw: Ṿelt-Federatsye fun Poylishe Yidn, 1970.

Fater, Isachar. Muzyka żydowska w Polsce w okresie międzywojennym. Tłum. Ewa Świderska. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 1997.

Fuks, Marian. Muzyka ocalona: judaica polskie. Warszawa: Wydawnictwa Radia i Telewizji, 1989.

Goldberg, Halina. „«Na skrzydłach estetycznego piękna ku świetlanym sferom Nieskończoności». Muzyka i żydowscy reformatorzy w XIX-wiecznej Warszawie”. Studia Chopinowskie 5, nr 1 (2020): 4–39. https://doi.org/10.56693/sc.46. DOI: https://doi.org/10.56693/sc.46

Halski, Czesław. Polskie Radio Lwów. Łomianki: Wydawnictwo LTW, 2012.

Hemetek, Ursula. „Music of Minorities – «The Others from Within?» On Terminology and the History of Research in Austria”. Musicologica Austriaca: Journal for Austrian Music Studies. Dostęp 20.11.2025. https://www.musau.org/parts/neue-article-page/view/18.

Idelsohn, Abraham Zvi. Jewish Music: Its Historical Development. New York: Schocken Books, 1975.

Jaczyński, Michał. „Nowa szkoła żydowska w głównym nurcie Dwudziestolecia Międzywojennego”. Ruch Muzyczny, nr 17 (2022): 18–20.

Jaczyński, Michał. „Żydowska kultura muzyczna w dziewiętnastowiecznej Warszawie w świetle informacji tygodnika «Izraelita»”. Studia Chopinowskie 5, nr 1 (2020): 40–61. https://doi.org/10.56693/sc.47. DOI: https://doi.org/10.56693/sc.47

Jakubczyk-Ślęczka, Sylwia. „Music of the « Foreign Nations» or «Native Culture»: Concert Programming in Interwar Lwów as a Discourse about Jewish Musical Identities”. W: Polish Jewish Culture Beyond the Capital: Centering the Periphery, red. Halina Goldberg, Nancy Sinkoff i Natalia Aleksiun, 127–151. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press, 2022. DOI: https://doi.org/10.36019/9781978836068-009

Jakubczyk-Ślęczka, Sylwia, „Za kulisami sceny koncertowej: polityka kulturalna Żydowskiego Towarzystwa Muzycznego w Krakowie”. W: Żydzi krakowscy: nowe kierunki badań, red. Alicja Maślak-Maciejewska, 133–182. Kraków: Wydawnictwo Austeria, 2021.

Karpiński, Krzysztof. Był jazz. Krzyk jazz-bandu w międzywojennej Polsce. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2014.

Lerski, Tomasz. Syrena Record: pierwsza polska wytwórnia fonograficzna 1904-1939. New York, Warsaw: Karin, 2003.

Loeffler, James. „Promising Harmonies: The Aural Politics of Polish-Jewish Relations in the Russian Empire”. Jewish Social Studies 20, nr 3 (2014): 1–36. https://doi.org/10.2979/jewisocistud.20.3.1. DOI: https://doi.org/10.2979/jewisocistud.20.3.1

Móricz, Klara. Jewish Identities: Nationalism, Racism, and Utopianism in Twentieth-Century Music. Berkeley: University of California Press, 2008.

Nemtsov, Jascha. „Neue Jüdische Musik in Polen in den 20-er-30-er Jahren”. W: Jüdische Kunstmusik im 20. Jahrhundert. Quellenlage, Stilanalysen, red. Jascha Nemtsov, 91–105. Wiesbaden: Harrassowitz, 2006.

Nimyłowicz, Aleksandra. „W kręgu wybitnych pianistów: kartki z twórczości Seweryna Sapruna-młodszego”. W: Drohobycz wielokulturowy, red. Mieczysław Dąbrowski i Wiera Meniok. Warszawa: Dom Wydawniczy ELIPSA, 2005.

Poskuta-Włodek, Diana, red. Rozmowy o radiu: 70 lat – Polskie Radio Kraków, rok założenia 1927. Kraków: Polskie Radio, 1997.

Seroussi, Edwin i Motti Regev. Popular Music and National Culture in Israel. Berkeley: University of California Press, 2004.

Trevor, Herbert. „Social History and Music History”. W: The Cultural Study of Music: A Critical Introduction, e-book, red. Martin Clayton, Herbert Trevor i Richard Middleton, 49–58. New York: Routledge, 2012.

Żemła, Aleksandra. Działalność muzyczna Radia Kraków w okresie międzywojennym. Praca magisterska. Uniwersytet Jagielloński, 2009.