Bezdomna jaskółka Szymona Laksa. Od genezy do przesłania opery

Anna Rusin

doi:10.18290/rh257312.10

Data publikacji : 2026-01-14

Tom 73 Nr 12 (2025)

Bezdomna jaskółka Szymona Laksa. Od genezy do przesłania opery

Anna Rusin

https://orcid.org/0000-0001-6656-3509

DOI: https://doi.org/10.18290/rh257312.10

Abstrakt

Jedyna opera Szymona Laksa – L’Hirondelle inattendue (Bezdomna jaskółka) na podstawie libretta Henri Lemarchanda – powstała w latach 1965–1966. Jak wskazują nowe źródła, pierwowzorami opery są sztuka radiowa Le Bestiaire inattendu Claude’a Aveline’a oraz późniejsza, narracyjna jej wersja. Artykuł ma na celu prześledzenie procesu adaptacji operowej, zainspirowane ujęciem Iwony Puchalskiej wraz z rekonstrukcją genezy i adaptacji libretta na język polski. Muzyczne strategie aranżacyjne, rozpoznane według typologii „muzyki w muzyce” Mieczysława Tomaszewskiego, umożliwiają powiązanie przesłania opery ze światopoglądem i autobiografią twórcy.

Słowa kluczowe:

Szymon Laks, Claude Aveline, adaptacja operowa, muzyka w muzyce

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Aveline, Claude. Le Bestiaire inattendu. Paris: Mercure de France, 1959.

Aveline, Claude. Le Mystère de l’hirondelle [nagranie archiwalne]. L’Institut national de l’audiovisuel, sygnatura PHD89015312.

Chevalier, Valérie, red. Laks/Ravel [broszura programowa]. Opéra Orchestre National Montpellier, 18-23 déc. 2015.

Harders-Wuthenow, Frank. „Irrflug einer Schwalbe. Zu Simon Laks’ wiederentdeckter Oper L’Hirondelle inattendue”. Die Tonkunst, nr 6 (2012): 231–233.

Helman, Zofia. Laks, Szymon. Polska Biblioteka Muzyczna. Dostęp 2.06.2023. https://polskabibliotekamuzyczna.pl/encyklopedia/laks-szymon.

Katalog Institut national de l’audiovisuel. Dostęp 2.06.2023. https://catalogue.ina.fr/doc/TV-RADIO/PH_PHD89015312/le-mystere-de-l-hirondelle?rang=11.

LAKS L’Hirondelle inattendue. RATHAUS Suite “Le Lion amoureux” [książeczka do albumu CD]. Kassel: EDA 35, 2011.

Maleszyńska, Joanna. „O piosence w operze”. W: Horyzonty opery, red. Dobrochna Ratajczakowa i Katarzyna Lisiecka, 103–114. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2012.

Puchalska, Iwona. Sztuka adaptacji. Literatura romantyczna w operze dziewiętnastowiecznej. Kraków: Universitas, 2004.

Rusin, Anna. „Opera o piosence, piosenka w operze – «L’hirondelle inattendue» Szymona Laksa”. MEAKULTURA. Dostęp 11.02.2025. https://meakultura.pl/artykul/opera-o-piosence-piosenka-w-operze.

Simon Laks: Complete Works for Voice and Piano [książeczka do albumu CD]. Berlin: EDA 45, 2021.

Tomaszewski, Mieczysław. „Odczytywanie dzieła muzycznego. Od kategorii elementarnych do fundamentalnych i transcendentalnych”. Teoria muzyki, nr 1 (2012): 7–50.

Tomaszewski, Mieczysław. O muzyce polskiej w perspektywie intertekstualnej. Studia i szkice. Kraków: Akademia Muzyczna, 2005.