Obrazy na cenzurowanym. Kwestia grafik patriotycznych w procesie pracowników Ossolineum z 1834 roku

Agnieszka Świętosławska

doi:10.18290/rh26744.10

Published : 2026-06-19

Vol. 74 No. 4 (2026)

Images under Censorship. The Issue of Patriotic Graphics in the Trial of Ossolineum Employees in 1834

Agnieszka Świętosławska

https://orcid.org/0000-0001-8488-4365

DOI: https://doi.org/10.18290/rh26744.10

Abstract

The purpose of this article is to analyse the issue of the censorship of visual materials in the Austrian Empire using the example of a treason trial brought in 1834 against several employees of the Ossoliński National Institute in Lviv, including, first and foremost, its director Konstanty Słotwiński. The subject of the lawsuit was the publication and distribution of patriotic prints without permission from the censorship office. The court case primarily concerned texts – 22 books and pamphlets – in addition to which some visual materials were also addressed. Their analysis can contribute to the study of patriotic iconography in the Lviv milieu in the first half of the 19th century.

Keywords:

Ossoliński National Institute, Lviv art, political graphics, censorship

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Zespół 301: Księgi metrykalne parafii wyznania rzymskokatolickiego archidiecezji lwowskiej, sygn. 752: Par. Lwów, Bazylika Metropolitalna (d. pl. Kapitulny 7 – dla dzielnicy V), dek. Lwów, Księga metrykalna urodzeń.

Lwowska Naukowa Biblioteka im. Stefanyka NAN Ukrainy. Oddział Rękopisów, Zespół (fond) 5: Rękopisy Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, sygn. 3486: Pamiętnik Henryka Bogdańskiego z lat 1832–1848.

Lwowska Naukowa Biblioteka im. Stefanyka NAN Ukrainy. Oddział Rękopisów, Zespół (fond) 5: Rękopisy Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, sygn. 6661/I: Konstantego Słotwińskiego przekłady z Szekspira, Byrona, Goethego i zapiski odnoszące się do procesów wolnościowych we Lwowie w l. 1830–1840.

Lwowska Naukowa Biblioteka im. Stefanyka NAN Ukrainy. Oddział Rękopisów, Zespół (fond) 9: Zbiór rękopisów różnej proweniencji, sygn. 650: Słotwiński Konstanty, dyrektor ZNIO we Lwowie. Materiały do historii procesu sądowego Słotwińskiego.

Lwowska Naukowa Biblioteka im. Stefanyka NAN Ukrainy. Oddział Rękopisów, Zespół (fond) 54: Archiwum Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, 5. Akta dyrekcji ZNiO za rok 1939, spr. 57: Radio-odczyt W. T. Wisłockiego.

Lwowska Naukowa Biblioteka im. Stefanyka NAN Ukrainy. Oddział Rękopisów, Zespół (fond) 54: Archiwum Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Dział II: Akta nieprotokołowane, 9. Dokumenty i materiały procesów sądowych Ossolineum 1833–1884.

Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Rps Ossol. 14130/I: Edmund Hydzik-Drogomirski: „Proces Ossolineum (1833–1837) na podstawie aktów sądu kryminalnego we Lwowie”.

Davis, Norman. Galicja. Kraków: Znak Horyzont, 2023.

Estreicher, Karol. Bibliografia polska. Część I: Stulecie XIX. T. 2. Kraków: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1872.

Horel, Catherine. „Austria-Hungary 1867–1914”. W: Political Censorship of the Visual Arts in Nineteenth-Century Europe. Arresting Images, red. Robert Justin Goldstein i Andrew M. Nedd, 88–129.

Houndmills, Basingstoke, Hampshire–New York: Palgrave Macmillan, 2015.

Hutten-Czapski, Emeryk. Spis rycin przedstawiających portrety przeważnie polskich osobistości w zbiorze Emeryka hrabiego Hutten-Czapskiego w Krakowie. Kraków: Czcionkami Drukarni „Czasu”, 1901.

Hydzik, Edmund. „Konstanty Słotwiński na tle procesu Ossolineum”. W: Prace historyczne wydane ku uczczeniu 50-lecia Akademickiego Koła Historyków UJK we Lwowie 1878–1928, 427–56. Lwów: Nakładem Akademickiego Koła Historyków we Lwowie, 1912.

Widacka, Hanna, red. Katalog portretów osobistości polskich i obcych w Polsce działających. T. 2: G–K. Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1992.

Katalog wystawy urządzonej ku czci Tadeusza Kościuszki w setną rocznicę jego zgonu. Lwów: Drukarnia przy Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich, 1917.

Katalog zbiorów Ludwika Gocla. Powstanie Listopadowe i Wielka Emigracja. T. 2: Obrazy olejne. Rysunki. Akwarele. Grafika, oprac. Irena Tessaro-Kosimowa. Warszawa: Muzeum Historyczne m. st. Warszawy, 1987.

Olechowski, Thomas. „Die österreichische Zensur im Vormärz”. W: Zensur im Vormärz. Pressefreiheit und Informationskontrolle in Europa, red. Gabriele B. Clemens, 139–52. Ostfildern: Jan Thorbecke Verlag, 2013.

Opałek, Mieczysław. Litografia lwowska 1822–1860. Wrocław–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1958.

Prokopovych, Markian. Habsburg Lember. Architecture, Public Space, and Politics in the Galician Capital, 1772–1914. West Lafayette: Purdue University Press, 2009.

Schnür-Pepłowski, Stanisław. Obrazy z przeszłości Galicji i Krakowa (1772–1858). T. 1. Lwów: Księgarnia Gubrynowicza i Schmidta, 1896.

Sroczyńska, Krystyna i Jadwiga Jaworska. Widoki Zamku Królewskiego w Warszawie. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1985.

Treichel, Irena. „Ząbkowski Franciszek Aleksander”. W: Słownik pracowników książki polskiej, 1017. Warszawa–Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972.

Trzynadlowski Jan. „Konstanty Słotwiński”. W: Portrety ossolińskie. Antologia wspomnień, 45–7. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1992.

Wisłocki, Władysław. Tajne druki Zakładu Ossolińskich. W stulecie procesu o zdradę stanu. Lwów: Nakładem Towarzystwa Przyjaciół Ossolineum, 1935.