Damnatio memoriae za rządów Septymiusza Sewera – przypadek Gajusza Fulwiusza Plaucjana

Daria Janiszewska-Sieńko

doi:10.18290/rh26743.2

Published : 2026-06-01

Vol. 74 No. 3 (2026)

Damnatio memoriae During the Reign of Septimius Severnus: The Case Study of Plautianus

Daria Janiszewska-Sieńko

https://orcid.org/0000-0002-7110-7337

DOI: https://doi.org/10.18290/rh26743.2

Abstract

This historical study focuses on the damnatio memoriae of the prefectus praetorio Fulvius Plautianus during the reign of emperor Septimius Severus (193–211 AD), whose name was erased from monuments erected in the Roman Empire: the Arch of Septimius Severus in the Forum Romanum and the Arch of Argentarii in the Forum Boarium, both in Rome. The author attempts to reconstruct the way Plautianus’ image was destroyed. Using narrative sources – Cassius Dion, Herodian and Historia Augusta – to reconstruct the circumstances of the prefect’s downfall, the author presents those elements of condemnation and ousting of Plautianus from the public space of the Roman Empire, aimed at denigrating him and improving the image of the ruling dynasty. The author shows that, despite the scarcity of sources, it is possible to try to reconstruct the power and meaning of damnatio memoriae.

Keywords:

damnatio memoriae, The Severans, Septimius Severus, Plautianus

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Źródła narracyjne, numizmatyczne i epigraficzne

Aurelius Victor. Liber de caesaribus, Epitome de caesaribus. Red. Franz Pichlmayr. Leipzig: Teubner, 1970.

Corpus Inscriptionum Latinarum. Red. Theodore Mommsen. Berlin: Deutsche Akademie der Wissenschaften, 1863–1986.

Dion Cassius. Roman History. Tłum. na j. angielski Earnest Cary. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1961; wyd. polskie: Kasjusz Dion. Historia rzymska. Księgi seweriańskie (LXXIII–LXXX). Tłum. i oprac. Kamil Biały. Szczecin: Minerwa, 2017.

Eutropius. Breviarium ab urbe condita. Wyd. Carlo Santini. Leipzig: Teubner, 1979.

Herodian. History oft he Empire. Books 5–8. Tłum. na j. angielski Charles R. Whittaker. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1969; wyd. polskie: Herodian. Historia cesarstwa rzymskiego. Tłum. Ludwik Piotrowicz. Wrocław: Ossolineum, 1963.

Inscriptiones Latinae Selectae. Wyd. Hermann Dessau. Berlin: Deutsche Akademie der Wissenschaften, 1892–1916.

Mattingly, Harold. Coins of the Roman Empire in the British Museum. T. 5: Pertinax to Elagabalus. London: The Trustees of the British Museum, 1950.

Mattingly, Harold i Edward A. Sydenham. The Imperial Roman Coinage. T. 4. Cz. 1: Pertinax to Geta. London: Spink and Son, 1936.

Prosopographia Imperii Romani. Saec. I. II. III. Red. Werner Eck i in. Wyd. 2. Berolini 1933–1999.

The Scriptores Historiae Augustae. Tłum. na j. angielski David Magie. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1991; wyd. polskie: Historycy cesarstwa rzymskiego. Żywoty cesarzy od Hadriana do Numeriana. Tłum. Hanna Szelest. Warszawa: Czytelnik, 1966.

Opracowania

Campbell, James B. War and Society in Imperial Rome. 31 BC–284 AD. London: Routledge, 2002.

Corbier, Mireille. „Plautien, comes de Septime–Sévère”. Publications de l'École française de Rome 22 (Mélanges de philosophie, de littérature et d’histoire anciennes offerts à Pierre Boyancé) (1974): 213–218.

Barnes, Timothy D. „The Family and Career of Septimius Severus”. Historia. Zeitschrift Für Alte Geschichte 16, nr 1 (1967): 87–107.

Bats, Maria. „Mort violente et damnatio memoriae sous les Sévères dans les sources littéraires”. Cahiers du Centre Gustave Glotz 14 (2003): 281–298.

Birley, Anthony R. The African Emperor Septimius Severus. London: Routledge, 1999.

Bodel, John. „Epigrafika i badacze antyku”. W: Świadectwa epigraficzne. Historia starożytna w świetle inskrypcji, red. John Bodel i Leszek Mrozewicz, tłum. Anna Baziór, 1–58. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2008.

Brilliant, Richard. „The Arch of Septimius Severus in the Roman Forum”. Memoirs of the American Academy in Rome 29 (1967): 3–271.

Christol, Michel. „Comes per omnes expeditiones: l’adulation de Plautien, préfet du prétoire de Septime Sévère”. Cahiers du Centre Gustave Glotz 18 (2007): 217–236.

Daguet-Gagey, Anne. Septime Sévère. Rome, l’Afrique et l’Orient. Paris: Payot, 2000.

Flower, Harriet I. The Art of Forgetting, Disgrace and Oblivion in Roman Political Culture. Chapell Hill, NC: The University of North Carolina Press, 2006.

Grosso, Fulvio. „Ricerche su Plauziano e gli avvenimenti del suo tempo”. Atti della Accademia Nazionale dei Lincei 23 (1968): 7–58.

Handy, Markus. Die Severer un das Heer. Berlin: Antike, 2009.

Haynes, Denys E. L. i P. E. D. Hirst. Porta Argentariorum (Supplementary Paper of British School at Rome). London: MacMillan, 1939.

Janiszewska, Daria. Wojna domowa w Rzymie w latach 193–197. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2010.

Kotula, Tadeusz. Septymiusz Sewerus. Cesarz z Lepcis Magna. Wrocław: Ossolineum, 1987.

Królczyk, Krzysztof. „Pomiędzy damnatio memoriae a consecratio. Potępienie pamięci i ubóstwienie w walce politycznej w Rzymie w okresie Sewerów (193–235 po Chr.)”. W: Damnatio memoriae w europejskiej kulturze politycznej, red. Renata Gałaj-Dempiak, Danuta Okoń i Magdalena Semczyszyn, 79–94. Szczecin: Instytut Pamięci Narodowej, 2011.

Levick, Barbara. Julia Domna. Syrian Empress. London: Routledge, 2007.

Mastino, Attilio. „L’Erasione del nome di Geta dalle iscrizioni nel quadro della propaganda politica alla corte di Caracalla”. Annali delle Facoltà di Lettere Filosofia dell’Università di Cagliari, nuova serie 2 (1978-1979): 47–81.

Okoń, Danuta. Album senatorum. T. 1: Senatores ab Septimii Severi aetate usque Alexandrum Severum (193–235 AD). Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2017.

Okoń, Danuta. Severi et senatores. Polityka personalna cesarzy dynastii Sewerów wobec senatorów w świetle badań prozopograficznych (193–235 r. n.e.). Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2009.

Pallottino, Massimo. L’Arco degli argentari. Roma: Danesi, 1946.

Syvänne, Ilkka. Emperor Septimius Severus. The Roman Hannibal. Havertown, PA: Pen and Sword Books, 2023.

Varner, Eric R. Mutilation and Transformation. Damnatio Memoriae and Roman Imperial Portraiture. Leiden: Brill, 2004.

Vittinghoff, Friedrich. Der Staatsfeind in der römischen Kaiserzeit. Untresuchungen zur „damnatio memoriae”. Berlin: Junker und Dünnhaupt, 1936.

Zanker, Paul. Roman Art. Los Angeles: J. Paul Getty Museum, 2010.