Między tekstem a danymi. Metodologia opracowywania cyfrowej edycji na przykładzie Monumenta Vaticana res gestas Polonicas illustrantia

Anna Zajchowska-Bołtromiuk; Adam Zapała

doi:10.18290/rh25732.4s

Published : 2025-12-29

Vol. 73 No. 2 Zeszyt specjalny (2025)

Between Text and Data: A Methodology for Developing a Digital Edition Using the Example of Monumenta Vaticana res gestas Polonicas illustrantia

Anna Zajchowska-Bołtromiuk

https://orcid.org/0000-0002-4322-2653

Adam Zapała

https://orcid.org/0000-0003-3450-8286

DOI: https://doi.org/10.18290/rh25732.4s

Abstract

The article discusses the methodology of digital scholarly editing of historical sources, using the project Monumenta Vaticana res gestas Polonicas illustrantia as a case study. The authors highlight the differences between traditional and digital editing, emphasizing the advantages of data modeling, interactivity, and the potential for both quantitative and qualitative analysis offered by digital editions. These editions enable the presentation of full source texts, their contextualization, and integration with external historical knowledge. The project employs TEI XML and RDF standards, allowing for advanced data search and visualization. The authors stress that digital editions are not only research tools but also independent scholarly works. A digital editor must analyze sources much more deeply than a traditional one, modeling both their content and historical context.

Keywords:

digital editions, papal sources, TEI XML, digital humanities

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Boyle, Leonard E. „The papal Chancery at the End of the Fifteenth Century”. W Calendar of Entries in the Papal Registers, t. 15: Inncocent VIII: Lateran Registers 1484–1492, red. Michael J. Haren, XV–XXIV. Dublin: Irish Manuscripts Commision, 1978.

Driscoll, Matthew J., Elena Pierazzo, red. Digital Scholarly Editing. Theories and Practices. Cambridge, UK: Open Book Publishers, 2016. https://www.openbookpublishers.com/books/10.11647/obp.0095.

Frenz, Thomas. I documenti pontifici nel medioevo e nell’età moderna. Città del Vaticano: Scuola Vaticana di Paleografia, Diplomatica e Archivistica, 2008.

Guzik-Jureczka, Maria, Piotr Jaskulski, Adam Zapała. „Rola narzędzi cyfrowych w przetwarzaniu i udostępnianiu biogramów postaci historycznych”. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 70, nr 1 (2025), 39–54. DOI 10.4467/0023589XKHNT.25.001.21319

Haren, Michael J. „Content and Method of the Calendar and Notes on the Formulary and the Schedules of Legal Clauses”. W Calendar of Entries in the Papal Registers, t. 15: Innocent VIII: Lateran Registers 1484–1492, red. Michael J. Haren, XXVII-XXXVI. Dublin: Irish Manuscripts Commision, 1978.

Kowalski, Marek D. „«Monumenta Vaticana res gestas Polonicas illustrantia» – The Programme of Editing Medieval Papal Sources Relating to Poland”. W Quellen kirchlicher Provenienz neue Editionsvorhaben und aktuelle EDV-Projekte. Editionswissenschaftliches Kolloquium 2011, red. Helmut Flachenecker, Janusz Tandecki, Krzysztof Kopiński, 27–36. Toruń: Towarzystwo Naukowe w Toruniu–Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 2011.

Kowalski, Marek D. „Opłaty annatowe w piętnastowiecznych aktach Kamery Apostolskiej. Uwagi na temat interpretacji źródeł proweniencji papieskiej”. Roczniki Historyczne 67 (2001): 169–96.

Kowalski, Marek D. „Uwagi o «Bullarium Poloniae»: spojrzenie na koncepcję edycji i wykonanie”. Studia Źródłoznawcze 45 (2007): 71–97.

Kürbis, Brygida. „Osiągnięcia i postulaty w zakresie metodyki wydawania źródeł historycznych”. Studia Źródłoznawcze 1 (1957): 54–7.

Pierazzo, Elena, Matthew James Driscoll. „Introduction: Old Wine in New Bottles?”. W Digital Scholarly Editing: Theories and Practices, red. Matthew J. Driscoll, Elena Pierazzo, 1–15. Cambridge: Open Book Publishers, 2016.

Sahle, Patrick. „What is Scholarly Digital Edition?”. W Digital Scholarly Editing. Theories and Practices, red. Matthew J. Driscoll, Elena Pierazzo, 19–39. Cambridge, UK: Open Book Publishers 2016.

Skolimowska, Anna. „Korespondencja Jana Dantyszka jako labaratorium edytorstwa cyfrowego”. W Człowiek twórca historii, t. 5, cz. 1: Warsztat nowoczesnego humanisty historyka na progu XXI w., red. Cezary Kuklo, Wojciech Walczak, 73–96. Białystok: Uniwersytet w Białymstoku, 2024.

Słoń, Marek. „Pryncypia edytorstwa źródeł historycznych w dobie rewolucji cyfrowej”. Studia Źródłoznawcze 53 (2015): 155–61.

Sułkowska-Kuraś, Irena, Stanisław Kuraś, Hubert Wajs, red. Bullarium Poloniae litteras apostolicas aliaque monumenta Poloniae Vaticana continens, t. 4: 1417–1431. Roma–Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski–Fundacja Jana Pawła II, Polski Instytut Kultury Chrześcijańskiej, 1992.

Topolski, Jerzy. Teoria wiedzy historycznej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1983.

Vogeler, Georg. „Digitale Methoden bei der Erforschung von Papsturkunden? – Stand der Dingeˮ. W Innocenz III., Honorius III. und ihre Briefe, red. Andrea Sommerlechner, Herwig Weigl, 225–42. Wien: Vandenhoeck & Ruprecht, 2023. https://doi.org/10.7767/9783205217718.225.

Wolff, Adam. „Projekt instrukcji wydawniczej dla pisanych źródeł historycznych do połowy XVI wieku”. Studia Źródłoznawcze 1 (1957): 155–84.

Zajchowska, Anna. „«Monumenta Vaticana». Koncepcje edycji źródeł papieskich w Europie – przyczyny sukcesów i porażek”. W Editiones Sine Fine, red. Krzysztof Kopiński, Wojciech Mrozowicz, Janusz Tandecki, 143–62. Toruń: Towarzystwo Naukowe w Toruniu, 2017.

Zapała, Adam. Kontakty Polaków i Litwinów ze Stolica Apostolską za pontyfikatu papieża Mikołaj V (1447–1455). Warszawa: Instytut Historii PAN, 2021.

Zapała, Adam. „ The Digital Methods of Publishing 15th Century Papal Sources”. W From Digital to Distant Diplomatics: Digital Diplomatics 2022, red. Daniel Luger, Georg Vogeler, 329–46. Wien: Böhlau, 2025.

Zbíral, David, Robert L. J. Shaw, Tomáš Hampejs, Adam Mertel. Model the Source First! Towards Computer-Assisted Semantic Text Modelling and Source Criticism 2.0. DOI: 10.5281/zenodo.5218925, https://zenodo.org/records/6963579 [dostęp: 21.05.2025].