Ludowa recepcja nabożeństw pasyjnych w wybranych parafiach południowo-wschodniej Polski

Kinga Strycharz-Bogacz

doi:10.18290/rh257312.16

Published : 2026-01-14

Vol. 73 No. 12 (2025)

Folk Reception of Passion Services in Selected Parishes of Southeastern Poland

Kinga Strycharz-Bogacz

DOI: https://doi.org/10.18290/rh257312.16

Abstract

This article discusses the folk reception of passion services in selected parishes of southeastern Poland based on music transcriptions made by the author. Passion themes have occupied an important place in Polish folk piety since the 15th century. Until modern times, a rich repertoire of Lenten songs was created and many Lenten practices, both church and private, developed. The passion services, i.a. Stations of the Cross or Bitter Lamentations in folk reception show musical, textual and performance regional determinants, especially in southeastern Poland. Regardless of their songbook notation, in oral tradition they undergo the phenomenon of variability and function in many different variants: these are melodic-rhythmic, rhythmic, metrical, tonal, agogic, formal, and textual variants. Genetically folk services were also created. Attention is drawn to various performance determinants: the frequent metrelessness of the runs (thinking in musical phrase, referring to Gregorian chant), a folk predilection for melody ornamentation, and singing in a rubato manner.

Keywords:

folk reception of passion services, parishes of southeastern Poland, variability, regional musical determinants, regional performance determinants

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Bańbuła, Marian i Bolesław Bartkowski. „Gorzkie żale”, w: Encyklopedia Katolicka, t. 5, red. L. Bieńkowski, P. Hemperek, S. Kamiński, J. Misiurek, K. Stawecka, A. Stępień, A. Szafrański, J. Szlaga, A. Weiss, 1309–1311. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1989.

Bartkowski, Bolesław. „Problem ludowości i wariabilności polskich pieśni religijnych, żyjących w tradycji ustnej”. Seminare. Poszukiwania naukowo-pastoralne, nr 2 (1977): 301–318. DOI: https://doi.org/10.21852/sem.1977.16

Bartkowski, Bolesław. Polskie śpiewy religijne w żywej tradycji. Style i formy. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1987.

Bartkowski, Bolesław i Antoni Zoła. „Z badań nad muzycznym folklorem religijnym w Polsce”. Literatura Ludowa 31, z. 4 (1987): 11–26.

Bergamini, Augusto. Chrystus świętem Kościoła. Rok liturgiczny. Tłum. Katarzyna Kubis. Kraków: Wydawnictwo Bratni Zew, 2003.

Chorzępa, Michał. „Gorzkie żale, ich geneza i rozwój historyczny”. Nasza Przeszłość 12 (1960): 221–258. https://doi.org/10.52204/np.1960.12.221-258. DOI: https://doi.org/10.52204/np.1960.12.221-258

Kałamarz, Wojciech. „W poszukiwaniu pierwotnej melodii – najstarsze, śpiewnikowe wersje melodyczne «Gorzkich Żali»”. w: Perły muzyki kościelnej: chorał gregoriański i „Gorzkie żale”, red. R. Tyrała i W. Kałamarz, 87–101. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej, 2007.

Kolberg, Oskar. Dzieła wszystkie. T. 5: Krakowskie cz. I. Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1962.

Kolberg, Oskar. Dzieła wszystkie. T. 48: Tarnowskie-Rzeszowskie. Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1967.

Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii. Tłum. Józef Sroka. Poznań: Wydawnictwo Pallottinum, 2003.

Kopeć, Jerzy J. „Droga krzyżowa”. w: Encyklopedia Katolicka, t. 4, red. R. Łukaszyk, L. Bieńkowski i F. Gryglewicz, 215–220, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1983.

Siedlecki, Jan. Śpiewnik kościelny. Wyd. 34. Opole: Wydawnictwo Św. Krzyża, 1973.

Sienkiewicz, Jan. „Śpiewnikowe melodie «Gorzkich żali» i ich ludowa recepcja w polskiej kulturze religijno-muzycznej”. Praca doktorska. Katolicki Uniwersytet Lubelski, 1987.

Zoła, Antoni. „Gregorian chant and folk culture in Poland”. w: Traditional Musical Cultures in Central Eastern Europe. Ecclesiastical and Folk Transmission, red. P. Dahlig, 243–256. Warsaw: University of Warsaw, Institute of Musicology, 2009.

Zoła, Antoni. „Ludowa recepcja śpiewów Wielkiego Tygodnia”. w: W kręgu wielkopostnej pobożności i bractw religijnych, red. J. Bień, 156–161. Lublin: Wydawnictwo „Werset”, 2007.

Zoła, Antoni. „Struktury tonalne Gorzkich żali i ich ludowa recepcja”. w: Perły muzyki kościelnej: chorał gregoriański i „Gorzkie żale”, red. R. Tyrała i W. Kałamarz, 145–156. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej, 2007.

Zoła, Antoni. Melodyka ludowych śpiewów religijnych w Polsce. Lublin: Wydawnictwo Polihymnia, 2003.