Untersuchung der Biografischen Daten des Orgelbaumeisters Carl Volkmann

Franciszek Koenig

doi:10.18290/rt2025.11

Data publikacji : 2025-12-29

Tom 72 Nr 2 (2025)

Eksploracja danych biograficznych organmistrza Carla Volkmanna

Franciszek Koenig

https://orcid.org/0000-0003-0285-9081

DOI: https://doi.org/10.18290/rt2025.11

Abstrakt

Artykuł opisuje proces badań nad biografią Carla Volkmanna, niezwykle uznanego XIX-wiecznego budowniczego organów na Górnym Śląsku, który działał w Gliwicach i zbudował instrumenty w najzacniejszych świątyniach przemysłowej części Górnego Śląska. Budował organy w kościołach katolickich i ewangelickich. Do tej pory sądzono, że pochodził ze Śląska, najprawdopodobniej z Gliwic. Jednak w procesie badań jednoznacznie ustalono, że pochodził w Turyngii w Niemczech, co uzasadnia styl budownictwa organowego, jaki prezentował, zarówno w sferze konstrukcyjno-technicznej, jak i brzmieniowej.

Słowa kluczowe:

Carl Volkmann, Adolf Volkmann, Gliwice, organy, budownictwo organowe na Śląsku

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf (Deutsch)

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Burgemeister, Ludwig. Der Orgelbau in Schlesien. Strassburg: J.H. Ed. Heitz, 1925.

Burgemeister, Ludwig. Der Orgelbau in Schlesien. Frankfurt am Main: Verlag Wolfgang Weidlich, 1973.

„Familien-Nachrichten von Gleiwitz [Zusammenstellung], Gestorben.“ Der oberschlisische Wanderer 57 (1884): 279.

Gembalski, Julian. „Nie zachowane organy zabytkowe na terenie Archidiecezji Katowickiej.“ In Organy na Śląsku III, hrsg. von Julian Gembalski, 11–84. Katowice: Akademia Muzyczna, 2004.

Gembalski, Julian. Z historii organów w kościołach Bierunia Starego. Bieruń: Stowarzyszenie Miłośników Organów Opus Organi i Parafia św. Bartłomieja Apostoła, 2010.

Gembalski, Julian. „Działalność organmistrzowska Carla Volkmanna na Górnym Śląsku.“ In Kultura muzyczna na Śląsku, hrsg. von Monika Bieda, und Hanna Bias, 29–41. Katowice: Akademia Muzyczna, 2011.

Gembalski, Julian. „Inskrypcje i tabliczki firmowe jako źródło w badaniach nad organami śląskimi.“ In Organy na Śląsku V, hrsg. von Julian Gembalski, 47‒65. Katowice: Akademia Muzyczna, 2014.

Koenig, Franciszek. „Carl i Adolf Volkmann. Dodatek do biografii.“ In Organy na Śląsku VII, hrsg. von Julian Gembalski, 23‒36. Katowice: Akademia Muzyczna, 2018.

Koenig, Franciszek. „Ponadkonfesyjny model działalności śląskich organmistrzów w XIX i w początkach XX wieku na przykładzie działalności Moritza Roberta Müllera oraz Carla Volkmanna i Ernsta Kurzera.“ Roczniki Humanistyczne 67 (2019): 131‒139.

Krause, Walter. Hg. Grundriss eines Lexikons bildender Künstler und Kunsthandwerker in Oberschlesien von den Anfängen bis zur Mitte des 19. Jahrhunderts. T. 1. Oppeln: Verlag Der Oberschlesier, 1933.

Krawiec, Waldemar. „Zabytkowe organy kościoła św. Brykcjusza w Gościęcinie.“ In Organy na Śląsku II, hrsg. von Julian Gembalski, 57‒76. Katowice: Akademia Muzyczna, 2000.

„Księga zgonów USC w Gliwicach za rok 1884, nr 529, Gleiwitz am 25. November 1884.“ In Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział Gliwice.

„Księga zgonów USC w Gliwicach za rok 1910, nr 35, Gleiwitz, am 12. Januar 1910.“ In Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział Gliwice.

„Księga zgonów USC w Pilchowicach za rok 1909, nr 60, Pilchowitz, am 20. October 1909.“ In Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział Gliwice.

Madaisky, Paul. Hg. Adreßbuch der Stadt Gleiwitz und Richtersdorf. Gleiwitz: Verlag von Paul Madaisky, 1905.

„Nekrolog.“ Der Oberschlisische Wanderer 57 (1884) 275.

Pawlak, Ireneusz. „Dzieje organów katedralnych w Gnieźnie.“ In De musica sacra in Polonia. Quaestiones selectae, T. 1, hrsg. von Ireneusz Pawlak, und Stanisław Ganczarski. Tarnów: Wydawnictwo Biblos, 2013.

Reginek, Antoni. Słownik biograficzny muzyków kościelnych i twórców religijnej kultury muzycznej na Górnym Śląsku. Katowice: Wydawnictwo św. Jacka, 2018.

Reginek, Antoni. Słownik biograficznego muzyków kościelnych i twórców religijnej kultury muzycznej na Górnym Śląsku w XIX i XX wieku. Katowice: Wydawnictwo św. Jacka, 2022.

Reichling, Alfred. „Verzeichnis der Orgelbauer, Reparateure und Stimmer, ect. in Deutschland, Östereich–Hungarn und der Schweitz aus dem Jahre 1898.“ Acta Organologica 18 (1985): 305‒338.

„Sprawozdanie z wizytacji parafii Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Kamieńcu odnośnie do kwestii muzyki kościelnej.“ In Archiwum Kurii Diecezjalnej (Referat ds. Muzyki Kościelnej) w Gliwicach, (Kamieniec 20 października 2012), 2. Gliwice: n.p., 2012.

Sus, Dominika. Organy kościoła NMP w Wielowsi. (Schreibmaschinenschrift) Biblioteka UO. Opole: Uniwersytet Opolski, 2003.

Szymański, Władysław. „Mechaniczna traktura XIX-wiecznych organów na terenie Archidiecezji Katowickiej.“ In Organy na Śląsku III, hrsg. von Julian Gembalski, 123‒178. Katowice: Akademia Muzyczna, 2004.

Szymański, Władysław. Interpretacja XIX-wiecznej literatury organowej na górnośląskich organach z epoki. Studium wybranych sonat Felixa Mendelssona, Josefa Gabriela Rheinbergera, Augusta Gottfrieda Rittera. Katowice: Akademia Muzyczna, 2009.

Szymański, Władysław. „Wkład Carla Volkmanna z Gliwic w górnośląskie budownictwo organowe.“ In Śląskie Organy III, hrsg. von Grzegorz Poźniak, 127–137. Opole: Redakcja Wydawnictw WT Uniwersytetu Opolskiego, 2013.

Wawoczny, Grzegorz. Miejsca święte Ziemi Raciborskiej. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2001.

“Zusammenstellung.“ Oberschlesische Zeitung 16 (1884): 143.