Untersuchung der Biografischen Daten des Orgelbaumeisters Carl Volkmann

Franciszek Koenig

doi:10.18290/rt2025.11

Published : 2025-12-29

Vol. 72 No. 2 (2025)

Exploration of the Biographical Data of the Organ Builder Carl Volkmann

Franciszek Koenig

https://orcid.org/0000-0003-0285-9081

DOI: https://doi.org/10.18290/rt2025.11

Abstract

This article describes the research process on the biography of Carl Volkmann, a highly regarded 19th-century Upper Silesian organ builder, who worked in Gliwice and built instruments in the most distinguished churches in the industrial part of Upper Silesia. He built organs in both Catholic and Protestant churches. Until now, it was believed that he came from Silesia, most likely Gliwice. However, the research clearly established that he was actually from Thuringia, Germany, which justifies the style of organ building he represented, in terms of construction and technology as well as sound.

Keywords:

Carl Volkmann, Adolf Volkmann, Gliwice, church organ, organ building in Silesia

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Deutsch)

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Burgemeister, Ludwig. Der Orgelbau in Schlesien. Strassburg: J.H. Ed. Heitz, 1925.

Burgemeister, Ludwig. Der Orgelbau in Schlesien. Frankfurt am Main: Verlag Wolfgang Weidlich, 1973.

„Familien-Nachrichten von Gleiwitz [Zusammenstellung], Gestorben.“ Der oberschlisische Wanderer 57 (1884): 279.

Gembalski, Julian. „Nie zachowane organy zabytkowe na terenie Archidiecezji Katowickiej.“ In Organy na Śląsku III, hrsg. von Julian Gembalski, 11–84. Katowice: Akademia Muzyczna, 2004.

Gembalski, Julian. Z historii organów w kościołach Bierunia Starego. Bieruń: Stowarzyszenie Miłośników Organów Opus Organi i Parafia św. Bartłomieja Apostoła, 2010.

Gembalski, Julian. „Działalność organmistrzowska Carla Volkmanna na Górnym Śląsku.“ In Kultura muzyczna na Śląsku, hrsg. von Monika Bieda, und Hanna Bias, 29–41. Katowice: Akademia Muzyczna, 2011.

Gembalski, Julian. „Inskrypcje i tabliczki firmowe jako źródło w badaniach nad organami śląskimi.“ In Organy na Śląsku V, hrsg. von Julian Gembalski, 47‒65. Katowice: Akademia Muzyczna, 2014.

Koenig, Franciszek. „Carl i Adolf Volkmann. Dodatek do biografii.“ In Organy na Śląsku VII, hrsg. von Julian Gembalski, 23‒36. Katowice: Akademia Muzyczna, 2018.

Koenig, Franciszek. „Ponadkonfesyjny model działalności śląskich organmistrzów w XIX i w początkach XX wieku na przykładzie działalności Moritza Roberta Müllera oraz Carla Volkmanna i Ernsta Kurzera.“ Roczniki Humanistyczne 67 (2019): 131‒139.

Krause, Walter. Hg. Grundriss eines Lexikons bildender Künstler und Kunsthandwerker in Oberschlesien von den Anfängen bis zur Mitte des 19. Jahrhunderts. T. 1. Oppeln: Verlag Der Oberschlesier, 1933.

Krawiec, Waldemar. „Zabytkowe organy kościoła św. Brykcjusza w Gościęcinie.“ In Organy na Śląsku II, hrsg. von Julian Gembalski, 57‒76. Katowice: Akademia Muzyczna, 2000.

„Księga zgonów USC w Gliwicach za rok 1884, nr 529, Gleiwitz am 25. November 1884.“ In Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział Gliwice.

„Księga zgonów USC w Gliwicach za rok 1910, nr 35, Gleiwitz, am 12. Januar 1910.“ In Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział Gliwice.

„Księga zgonów USC w Pilchowicach za rok 1909, nr 60, Pilchowitz, am 20. October 1909.“ In Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział Gliwice.

Madaisky, Paul. Hg. Adreßbuch der Stadt Gleiwitz und Richtersdorf. Gleiwitz: Verlag von Paul Madaisky, 1905.

„Nekrolog.“ Der Oberschlisische Wanderer 57 (1884) 275.

Pawlak, Ireneusz. „Dzieje organów katedralnych w Gnieźnie.“ In De musica sacra in Polonia. Quaestiones selectae, T. 1, hrsg. von Ireneusz Pawlak, und Stanisław Ganczarski. Tarnów: Wydawnictwo Biblos, 2013.

Reginek, Antoni. Słownik biograficzny muzyków kościelnych i twórców religijnej kultury muzycznej na Górnym Śląsku. Katowice: Wydawnictwo św. Jacka, 2018.

Reginek, Antoni. Słownik biograficznego muzyków kościelnych i twórców religijnej kultury muzycznej na Górnym Śląsku w XIX i XX wieku. Katowice: Wydawnictwo św. Jacka, 2022.

Reichling, Alfred. „Verzeichnis der Orgelbauer, Reparateure und Stimmer, ect. in Deutschland, Östereich–Hungarn und der Schweitz aus dem Jahre 1898.“ Acta Organologica 18 (1985): 305‒338.

„Sprawozdanie z wizytacji parafii Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Kamieńcu odnośnie do kwestii muzyki kościelnej.“ In Archiwum Kurii Diecezjalnej (Referat ds. Muzyki Kościelnej) w Gliwicach, (Kamieniec 20 października 2012), 2. Gliwice: n.p., 2012.

Sus, Dominika. Organy kościoła NMP w Wielowsi. (Schreibmaschinenschrift) Biblioteka UO. Opole: Uniwersytet Opolski, 2003.

Szymański, Władysław. „Mechaniczna traktura XIX-wiecznych organów na terenie Archidiecezji Katowickiej.“ In Organy na Śląsku III, hrsg. von Julian Gembalski, 123‒178. Katowice: Akademia Muzyczna, 2004.

Szymański, Władysław. Interpretacja XIX-wiecznej literatury organowej na górnośląskich organach z epoki. Studium wybranych sonat Felixa Mendelssona, Josefa Gabriela Rheinbergera, Augusta Gottfrieda Rittera. Katowice: Akademia Muzyczna, 2009.

Szymański, Władysław. „Wkład Carla Volkmanna z Gliwic w górnośląskie budownictwo organowe.“ In Śląskie Organy III, hrsg. von Grzegorz Poźniak, 127–137. Opole: Redakcja Wydawnictw WT Uniwersytetu Opolskiego, 2013.

Wawoczny, Grzegorz. Miejsca święte Ziemi Raciborskiej. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2001.

“Zusammenstellung.“ Oberschlesische Zeitung 16 (1884): 143.