Mass Hymn: Przy obchodzie… History, Modifications and Contemporary Practice

Dorian Figołuszka

doi:10.18290/rt2025.8

Published : 2025-12-29

Vol. 72 No. 2 (2025)

Mass Hymn: Przy obchodzie… History, Modifications and Contemporary Practice

Dorian Figołuszka

https://orcid.org/0009-0008-8490-079X

DOI: https://doi.org/10.18290/rt2025.8

Abstract

Polish Mass hymns have quite a rich history and constitute an important, yet still insufficiently studied segment of the native Polish musical-liturgical tradition. In a strict sense, they are songs arranged specifically to be performed by all during the liturgy of the Mass. Historically, they were primarily nine-part cycles, modelled on the Ordinarium and Proprium Missae. They thus usually had the following structure: Introit, Gloria, Gradual, Credo, Offertory, Sanctus, Beneditus, Agnus, Ite missa est. One of the 105 Polish mass songs is a cycle intended for Marian feasts: Przy obchodzie… It was printed first time in Attachment II to Mioduszewski’s Śpiewnik Kościelny. There are a total of 35 source transmissions of this Mass song not counting all editions: Rev. Jan Siedlecki’s Śpiewnik Kościelny, Skarbiec modlitw i pieśni and Droga do nieba. To thoroughly examine the research material, this study employs an integrated methodology combining historical source inquiry, comparative and stylistic analysis, as well as liturgical interpretation. The article presents melodic as well as textual variants of this hymn, which were discovered on the basis of a search. Particular attention is devoted to the problems associated with adapting the hymn’s text to the renewed liturgy after the Second Vatican Council. In addition to presenting the history of this song, the present study also attempts a reinterpretation of the individual texts which functioned in tradition and replaced the ordinarium missae, thus making it possible to preserve the hymn from oblivion and to indicate concrete possibilities for its use within contemporary liturgical practice.

Keywords:

Church music, Church song, Music sources, Polish church songbooks, liturgical books, celebration of the Holy Mass

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Bączkowicz, Alfred, and Helmut J. Sobeczko. Eds. Chorał Opolski. Tom 4. Opole: Wydawnictwo i Drukarnia Świętego Krzyża, 1993.

Bielawska, Bolesława. “Polska pieśń mszalna do 1914 roku.” In Studia z dziejów liturgii w Polsce, part 3, edited by Wacław Schenk, 117–204. Lublin: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1980.

Böhm, Ignacy. Droga do nieba, czyli Książka do Nabożeństwa dla wszystkich katolików z dodatkiem Niespornych Psalmów, Drogi krzyża Jezusowego, Gorzkich Żali i najużywańszych Pieśni. Góra Świętej Anny: Wydawnictwo Dzieł Katolickich Michała Rogier (formerly Karola Böhm), 1905.

Chalufour, Jean-Denis. Przewodnik po Mszy świętej. Objaśnienie części stałych Mszy według mszału wydanego w 1962 przez bł. Jana XXIII, stanowiącego nadzwyczajną formę rytu rzymskiego z dodaniem komentowanych tekstów mszału z 1969 (w formie zwyczajnej rytu rzymskiego), mszałów: lyońskiego, dominikańskiego oraz liturgii świętego Jana Chryzostoma, edited by Paweł Milcarek. Dębogóra: Dębogóra, 2012.

Chrząszcz, Jan. Najsłodsze Serce Jezusa, czyli Nabożeństwo do Serca Jezusowego i Niepokalanego Serca Najśw. Panny Maryi z dodaniem najpowszechniejszych i najużywańszych nabożeństw i pieśni na cały rok kościelny. Na nowo opracował ks. Jan Chrząszcz Doktor św. Teologii. Góra Świętej Anny: n.p., 1910.

Chwalcie Pana! Książka modlitewna i śpiewnik dla młodzieży wydany przez “Dziedzictwo błog. Jana Sarkandra dla ludu polskiego na Śląsku”. Cieszyn: Nakładem “Dziedzictwa bł. Jana Sarkandra,” 1917.

Dwornik, Roman, Józef Jakac, and Romuald Rak. Eds. Chorał do modlitewników śląskich, part I. Katowice: Wydawnictwo Kurii Diecezjalnej – Księgarnia św. Jacka, 1966.

Chorał śląski. Tom 1, edited by Antoni Reginek. Katowice: Księgarnia Św. Jacka, 2007.

Droga do nieba, Katolicki modlitewnik i śpiewnik, edited by Międzydiecezjalna Komisja ds. Liturgii, Duszpasterstwa Liturgicznego i Muzyki Kościelnej Diecezji Opolskiej i Gliwickiej. Opole: Wydawnictwo i Drukarnia Świętego Krzyża, 2001.

Flasza, Tomasz. Śpiewnik kościelny katolicki czyli największy podręcznik dla organistów w kościołach katolickich zebrany staraniem Towarzystwa wzaj. Pomocy organistów dyecezyi krakowskiej ułożony na 1 głos z organem lub na 4 głosy mieszane, cz. II i III. Kraków: Tomasz Flasza, 1909.

[Gajda, Robert, and Hoppe Karol]. Chorał do książki diecezjalnej Skarbiec modlitw i pieśni. Part I. Katowice: Księgarnia i Drukarnia Katolicka, [1939].

Gillar, Ryszard. Śpiewnik dla ludu katolickiego oraz książka do nabożeństwa. Bytom: Katolik, 1895.

Gillar, Ryszard. Zbiór melodyi dla użytku kościelnego i prywatnego. Bytom: [Ryszard Gillar] 1903.

Hoppe, Karol. Chorał czyli towarzyszenie organ do książki parafialnej “Droga do Nieba” wydania ks. radcy duchownego Ludwika Skowronka proboszcza w Bogucicach, na Górnym Śląsku. Racibórz: Wydawnictwo Dzieł Katolickich Reinharda Meyera, 1920.

“Instrukcja o muzyce kościelnej, zatwierdzona na 377. Zebraniu Plenarnym KEP w Lublinie, 14 października 2017 r.” Akta Konferencji Episkopatu Polski 29 (2017): 137–151.

John Paul II. “Apostolic Letter Dies Domini.” Acta Apostolicae Sedis 90 (1998): 713-766. https://www.vatican.va/archive/aas/documents/AAS-90-1998-ocr.pdf

[Janusz, Antoni]. Praca codzienna, coroczna i całożywotna każdego chrześcianina katolickiego: Książka modlitewna i kancyonał dla katolików, z różnych książek modlitewnych i spiewników zebrana. Cieszyn: Drukiem Karola Prochaski, 1858.

Kancyonał katolicki mniejszy i razem książka modlitewna wyjęta z “Pracy” śp. ks. Antoniego Janusza plebana Żebrzydowskiego i z dodatkiem osobliwszych nabożeństw i pieśni i wydana przez ks. Jana Żmijkę wikarego we Frysztacie. Opawa: print. Antoniego Pawliczka, 1863.

Katolicki Kancyonał czyli zbiór najpotrzebniejszych i najpiękniejszych pieśni kościelnych na cały rok Pański zebrany z ksiąg przez cenzurę duchowną aprobowanych. Racibórz: n.p., 1893.

[Keller, Szczepan]. Zbiór pieśni nabożnych katolickich do użytku kościelnego i domowego. Pelplin: Jan Nepomucen Roman, 1871.

Kopeć, Jerzy Józef. Bogarodzica w kulturze polskiej XVI wieku. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1997.

Kühn Józef. Katolik w modlitwie czyli Książka do nabożeństwa oraz śpiewnik kościelny. Gliwice: [Gliwice: T. Zalewski], 1889.

[Mazurowski, Józef]. Melodye do zbioru pieśni nabożnych katolickich dla użytku kościelnego, ułożone do grania na organach i śpiewania na cztery głosy. Pelplin: [Druk. “Pielgrzyma”], 1871.

Mioduszewski, Michał Marcin. Śpiewnik kościelny: czyli pieśni nabożne z melodyjami w kościele katolickim używane a dla wygody kościół parafijalnych przez X. M. M, Kraków, Dodatek III do śpiewnika kościelnego z melodyjami. Lipsk: Breitkopf & Härtel, 1849.

Nachbar, Józef. Chorał czyli Dostateczny zbiór melodyj do przeszło 700 pieśni katolickich w języku polskim. Ułożony na cztery głosy do grania na organach i śpiewania przez Józefa Nachbar, nauczyciela przy Krol. Katol. Seminaryum naucz. w Paradyżu, a wydany przez ks. Bernarda Bogedain, radcę rejencyjnego, duchownego i szkolnego w Opolu. Berlin: W. Moeser, 1856.

Ogólne Wprowadzenie do Mszału Rzymskiego. Z trzeciego wydania Mszału Rzymskiego Rzym 2002 oraz wskazania Episkopatu Polski. Poznań: Pallotinum, 2006.

Ołtarz złoty czyli zbiór nabożeństwa dla chrześcijan katolików z przydaniem pieśni nabożnych z ksiąg przez Kościół św. potwierdzonych dla użytku wiernych ułożony. Kraków: Karol Budweiser, 1861.

Parsch, Pius. Rok liturgiczny. Tom pierwszy: okres Bożego Narodzenia. Poznań: Pallotinum, 1958.

Piekoszewski, Karol. Dostateczny śpiewnik kościelny i domowy wraz z książką modlitewną z poleceniem Jaśnie WW. XX. biskupów wrocławskich dla wygody katolików z różnych książek i śpiewników zebrany i ułożony. Niemieckie Piekary: [Teodora Heneczka], 1850.

Pieśni pątnicze dla pątników do Wielkich Piekar i Świętej Anny. Królewska Huta: n.p., [post-1918].

Rak, Romuald. Wychowanie eucharystyczne w diecezji katowickiej (1922–1972): studium historyczno-pastoralne. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski, 1974.

Reginek, Antoni. Kancjonał rękopiśmienny jako przekaz tradycji śpiewów kościelnych na Górnym Śląsku w XIX wieku. Katowice: Księgarnia św. Jacka, 2012.

Reginek, Antoni. Pieśni nabożne Franciszka Karpińskiego. Katowice: Księgarnia św. Jacka, 2005.

Reginek, Antoni. Ed. Śpiewnik kościelny. Katowice: Księgarnia św. Jacka, 2005.

Schindler, [Emilian]. Chorbuch enthaltend die harmonisirten Melodien zu den Gesängen des Lehnerschen, Ondererschen und Januschschen Kanzionales dann Responsorien und über hundert Vorspiele verfasst von A. Schindler 21, Mitglied des Vereins der Kunstfreude für Kirchenmusik. Teschen: Verlag von Eduard Feitzinger, 1890.

Siedlecki, Jan. Śpiewniczek zawierający pieśni kościelne z melodyami dla użytku wiernych, wydanie nowe. Kraków: XX. Misjonarze, 1901.

Siedlecki, Jan. Śpiewnik kościelny z melodiami na 2 głosy zawiera pieśni polskie i śpiewy łacińskie oraz różne nabożeństwa i modlitwy. Wydanie jubileuszowe (1878–1828), edited by Wendelin Świerczek, and Bolesław Wallek-Walewski. Kraków: Missionary Fathers, 1928.

Siedlecki, Jan. Śpiewnik kościelny, wydanie XLI, edited by Wojciech Kałamarz, and Andrzej Ziółkowski. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Teologicznego Księży Misjonarzy, 2015.

Siedlecki, Jan. Śpiewniczek zawierający pieśni kościelne z melodiami dla użytku młodzieży szkolnej. Ed. 2. Kraków: XX Misjonarzy na Kleparzu, 1879.

Siedlecki, Jan. Śpiewniczek zawierający pieśni kościelne z melodiami dla użytku młodzieży szkolnej. Ed. 10, Kraków: XX Misjonarzy na Kleparzu, 1920.

Skarbiec Modlitw i Pieśni. Książka diecezjalna do Nabożeństwa dla katolika każdego stanu i wieku wydana z polecenia J.E. Ks. Biskupa Stanisława Adamskiego przez grono księży Diecezji Katowickiej, wyd. zmniejszone. Katowice: nakładem i drukiem Księgarni i Drukarni Katolickiej S.A. 1935.

Skowronek, Ludwik. Droga do nieba Książka parafialna do nabożeństwa dla katolików każdego stanu i wieku. Opracował Ks. Ludwik Skowronek, proboszcz w Bogucicach. Racibórz: n.p., 1903.

Śpiewnik kościelny i książka modlitewna. [Niemieckie Piekary]: n.p. [1850].

The Roman Missal enewed by decree of the most Holy Second Ecumenical Council of the Vatican, promulgated by authority of pope Paul VI and revised at the direction of pope John Paul II For Use in the Dioceses of the United States of America Approved by the United States Conference of Catholic Bishops and Confirmed by the Apostolic. Washington: United States Conference of Catholic Bishops, 2011.

Waloszek, Joachim. Ed. Chorał “Droga do nieba”. Akompaniament organowy do śpiewów z katolickiego modlitewnika i śpiewnika „Droga do nieba, part 3. Opole: Wydawnictwo i Drukarnia Świętego Krzyża, 2009.

Zalewski, Witold, et al. Ed. Śpiewnik wawelski, towarzyszenie organowe. Part II. Kraków: Archidiecezjalna Szkoła Muzyczna, 2012.

Zupełny śpiewnik i książka do nabożeństwa. Mikołów: Wydawnictwo Dzieł Ludowych Karola Miarki, [1880].