Wokół zespołu kościelno-klasztornego i fundacji SS. Wizytek w Lublinie (1730–1752)

Irena Rolska

doi:10.18290/rh26744.4s

Data publikacji : 2026-09-21

Tom 75 Nr 4 Zeszyt specjalny (2027)

Wokół zespołu kościelno-klasztornego i fundacji SS. Wizytek w Lublinie (1730–1752)

Irena Rolska

https://orcid.org/0000-0001-7360-9536

DOI: https://doi.org/10.18290/rh26744.4s

Abstrakt

W 1723 roku w Krakowie podjęto decyzję o powołaniu nowego domu Zakonu Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny (wizytki), który w tym samym roku został erygowany w Lublinie. Fundatorami zespołu klasztornego byli Dorota z Tarłów oraz jej mąż, Stanisław Chomentowski, Jan Sebastian Szembek wraz z żoną Ewą z Leszczyńskich. Pierwszymi przełożonymi klasztoru wizytek w Lublinie były siostry Doroty z Tarłów. Budowa kompleksu kościoła i klasztoru trwała w latach 1730–1752. Projekt zespołu, zmodyfikowany przez nieznanego architekta, opierał się na francuskim wzorcu zawartym w „Coutûmier”. Budowę jednonawowego kościoła rozpoczęto w 1748 roku. Kościół konsekrował w 1752 roku biskup chełmski Józef Eustachy Szembek. W XIX wieku kompleks klasztorny wizytek poddano przebudowie na cele wojskowe, a kościół przekształcono w cerkiew prawosławną. Przemiany te wpłynęły na znaczne przekształcenie architektury budowli oraz zniszczenie jej wystroju i wyposażenia. W 1882 roku wizytki ostatecznie opuściły Lublin.

Słowa kluczowe:

wizytki, Lublin, Jan Sebastian Szembek, Ewa Szembek, Stanisław Chomentowski, Dorota Chomentowska, Jan Eustachy Szembek, Jan Tarło, Tarłowie

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Borkowska Małgorzata. Leksykon zakonnic polskich epoki przedrozbiorowej. T. 2: Polska Centralna i Południowa. Warszawa: DiG, 2005.

„Dieło [...] otnositielno imuszczestwa prinadleża [...] k monastyriu diewic wizitok w g. Lublin”. Centralne Władze Wyznaniowe Królestwa Polskiego. Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. 891. Dostęp 20.01.2026. https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/17738098.

Fabiani, Bożena. „Warszawska pensja panien wizytek w latach 1655–1680”. W: Warszawa XVI–XVII wieku, red. Alina Wawrzyńczyk i Andrzej Sołtan, 171–198. Seria: Studia Warszawskie, t. 24, nr 2. Warszawa: PWN, 1977.

Fajęcki, A. „Wizytki w Polsce”. W: Podręczna encyklopedya kościelna. T. 41-42, 350–351. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1914.

Guttmejer, Karol. „Głos w dyskusji. Bay czy Chiaveri? Kto zaprojektował kościół wizytek w Warszawie?”. Rocznik Warszawski 33 (2005): 201–209.

„Historia parafii”. Parafia w Babicach. Dostęp 28.01.2026. https://www.parafiawbabicach.pl/historia-parafii-w-kaskach.

Kościół Nawiedzenia NMP z klasztorem pp Wizytek. Spuścizna ks. Jana Ambrożego Wadowskiego, 1909. Biblioteka PAN w Krakowie, sygn. 2356 II.

Litak, Stanisław. „Francuski nurt w wychowaniu i szkolnictwie w Polsce w XVII i XVIII wieku”. W: Ecclesia Posnaniensis. Opuscula Mariano Banaszak Septuagenario Dedicata. Red. Feliks Lenort i Konrad Lutyński, 139–148. Poznań: UAM WT, 1998.

Majewski, Karol. „Kościół i klasztor PP Wizytek w Lublinie”. W: W kręgu badań nad sztuka polską. Studia z historii sztuki i kultury, red. Karol Majewski, 59–76. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski, 1983.

Majewski, Karol. Zespół powizytkowski pod wezwaniem Zwiastowania NMP i Najść. Serca Jezusa, ul. Pstrowskiego 12 (d. Wizytkowska, potem Szpitalna). Mps sygn. 1225/I. WUOZ w Lublinie, 1977.

„Niech żyie Jezus. Kutumiarz i direktorium dla sióstr zakonnic Nawiedzenia Nayswiętszey Panny. Z francuskiego na Polski język przetłómaczony, przez Siostry tegoż Zakonu i do druku podany roku 1682 w Warszawie. Wilno 1826”. Dostęp 3.01.2025. https://polona.pl/item-view/c6fe3865-2c1a-484e-ac6e-ecc3b4503a1d?page=0.

Niesiecki, Kacper. Herbarz polski. T. 3. Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1839,

Niesiecki, Kacper. Herbarz polski. T. 6. Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1841.

Niesiecki, Kacper. Herbarz polski. T. 9. Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1842.

Rolska, Irena. „Panegiryk pogrzebowy Marianny z Lubomirskich Sanguszkowej jako źródło do dziejów fundacji artystycznych w XVIII wieku”. Roczniki Humanistyczne 58, z. 4 (2010): 161–169.

Sito, Jakub. Wielkie warsztaty rzeźbiarskie Warszawy doby saskiej. Modele kariery, formacja artystyczna, organizacja produkcji. Warszawa: Muzeum Pałacu Jana III w Wilanowie, 2013.

„Zaczynamy fabrykę”. Karmelitanki Bose. Kraków-Wesoła. Dostęp 20.10.2025. https://karmelitankibose.krakow.pl/cz-7-13-zaczynamy-fabryke.

Zbudniewek, Janusz. „Geneza i okoliczności koronacji obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej”. Kościół w Polsce. Dzieje i kultura 17 (2018): 17–48.

Żyje Jezus. Księga Konwentualna Zakonnic Nawiedzenia Panny Marii w Lublinie, Roku Pańskiego 1723 dnia 8 czerwca z dawnego zaczęta wpisuje się Fundacya. Opisanie Fundacy i naszey Lubelskiej. Biblioteka PAN w Krakowie, sygn. 2356 I.