Język Polski
English
Ochrona zabytków chrześcijaństwa wschodniego przez polskich historyków sztuki (1945–1989)
Waldemar Deluga
Abstrakt
Artykuł przedstawia historię dziedzictwa chrześcijaństwa wschodniego w Polsce po II wojnie światowej oraz działalność historyków sztuki, którzy starali się powstrzymać niszczenie zabytków. W okresie stalinowskim jedynie instytucje związane z Kościołem katolickim podejmowały próby zahamowania tego procesu. Diecezja tarnowska posiada największą liczbę cerkwi greckokatolickich zachowanych in situ, dzięki staraniom biskupa Jana Stepy i jego następcy Jerzego Ablewicza, a także lokalnych księży Mieczysława Czekaja i Jana Solaka. Dopiero odwilż po 1956 roku sprawiła, że nowo utworzone muzea architektury drewnianej w Sanoku (1958) i Nowym Sączu (1965) stały się ważnymi ośrodkami ochrony dziedzictwa.
Wielu historyków sztuki prowadziło badania inwentaryzacyjne mimo sprzeciwu władz lokalnych, między innymi Joanna Szczęk-Roguska, Jerzy Tur, Barbara Tondos i Romuald Biskupski, którzy pozostawili po sobie obszerne zbiory dokumentacji oraz ważne publikacje. Dzięki ich działalności powstały państwowe kolekcje w Łańcucie, Sanoku, Nowym Sączu i Przemyślu. Należy również wspomnieć o znaczącym wkładzie krakowskich historyków sztuki z Janiną Kłosińską, kustoszką Muzeum Narodowego w Krakowie, na czele.
Katolicki Uniwersytet Lubelski, jako niezależna instytucja, stał się centrum badań nad sztuką prawosławną. Z uczelnią związani byli między innymi Ryszard Brykowski, Tadeusz Chrzanowski i Barbara Filarska. Szczególnie prof. Chrzanowski organizował wyprawy badawcze oraz wyjazdy wakacyjne dla studentów, umożliwiając im rozwój zawodowy w zakresie architektury i zabytków ruchomych. Wielokrotnie podkreślał potrzebę badań nad dziedzictwem kulturowym Ukraińców i Białorusinów jako spuścizną całej Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Słowa kluczowe:
polscy historycy sztuki, sztuka chrześcijaństwa wschodniego, komunizm, ochrona zabytkówSzczegóły
Bibliografia
Statystyki
Autorzy
Cited by / Share
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.