Poétiques du sensible et excès de la forme dans le symbolisme belge fin-de-siècle : Gilkin, Elskamp, Giraud

Agnieszka Kukuryk

doi:10.18290/rh26745.6

Data publikacji : 2026-08-07

Tom 74 Nr 5 (2026)

Poetyka zmysłowości i nadmiar formy w belgijskim symbolizmie fin de siècle’u: Gilkin, Elskamp, Giraud

Agnieszka Kukuryk

https://orcid.org/0000-0003-1721-6820

DOI: https://doi.org/10.18290/rh26745.6

Abstrakt

Artykuł ma na celu analizę sposobu, w jaki literatura belgijska z końca XIX wieku łączy zmysłowość i duchowość poprzez motywy synestezji i kruchości. Na podstawie twórczości Iwana Gilkina, Maxa Elskampa i Alberta Girauda ukazuje, w jaki sposób poeci ci, będąc spadkobiercami symbolizmu, przesuwają jego problematykę w stronę charakterystycznie belgijskiej estetyki – naznaczonej żarliwością, pokorą i poczuciem dysonansu. Analiza koncentruje się na trzech aspektach: metafizycznej synestezji u Gilkina, w której zmysłowość staje się doświadczeniem granicznym; uduchowieniu codzienności u Elskampa, gdzie akt poetycki nabiera wymiaru kruchej żarliwości; oraz ironicznej stylizacji u Girauda, w której formalna przesada odsłania rozdźwięk między światem a językiem. Z tych perspektyw wyłania się poetyka drżenia – sztuka niedokończonej korespondencji, w której muzyka stylu odzwierciedla kruchość wrażeń i przebudzenie świadomej nowoczesności.

Słowa kluczowe:

symbolizm belgijski, fin de siècle, synestezja, duchowość i zmysłowość, estetyka dysonansu, poetyka drżenia, Albert Giraud, Max Elskamp, Iwan Gilkin

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf (Français (France))

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Andrès, Philippe. Théodore de Banville. Un passeur dans le siècle. Paris : Éditions Honoré Champion, 2009.

Baudelaire, Charles. Les Fleurs du mal. Paris : Poulet-Malassis et de Broise, 1861.

Carrère, Christophe. Leconte de Lisle ou la Passion du beau. Paris : Fayard, 2009.

Collot, Michel. La matière-émotion. Paris : PUF, 1997.

Collot, Michel. Le corps cosmos. Coll. « Essais ». Paris : La Lettre volée, 2008.

Dictionnaire des littératures françaises et étrangères. Paris : Larousse, 1994.

Dumont-Wilden, Louis. « Discours de réception à l’Académie royale de langue et de littérature françaises de Belgique ». Bulletin de l’Académie Rroyale de Langue et de Littérature françaises de Belgique, no 4 (1925) : 161–181.

Elskamp, Max. Enluminures. Bruxelles : Paul Lacomblez, 1898.

Gilkin, Iwan. La Nuit. Paris : éd. Fischbacher, 1897.

Giraud, Albert. Pierrot Lunaire. Paris : Alphonse Lemerre, 1884.

Gourmont, Remy de. Le Livre des Masques, Paris : Mercure de France, 1921.

Granjean, Valérie. « Les ymagiers fin-de-siècle ». Études littéraires 39, no 1 (2007) : 167–184.

Hanse, Joseph. « La Jeune-Belgique et L’Art moderne ». Naissance d’une littérature, 117–143. Coll. « Archives du futur ». Bruxelles : Labor, 1992.

Lacroix, Jean. Albert Giraud. Coll. « Dossiers L.: Littérature française de belgique », no 54. Province de Luxembourg : Service du Livre Luxembourgeois, 1999.

Liebrecht, Henri. Albert Giraud. Bruxelles : Office de Publicité, 1946.

Maulpoix, Jean-Michel. La voix d’Orphée : essai sur le lyrisme. En lisant, en écrivant. Paris : J. Corti, 1989.

Otten, Michel. « Un aspect de la pensée religieuse de Max Elskamp ». Bulletin de l’Académie royale de Langue et de Littérature françaises de Belgique 36 (1958) : 37–48.

Pich, Edgard. Leconte de Lisle et sa création poétique. Poèmes antiques et Poèmes barbares. 1852–1874. Lyon : Publication de l’Université Lyon II, 1975.

Priou, Jules-Marie. Leconte de Lisle. Coll. « Écrivains d’hier et d’aujourd’hui ». Paris : Pierre Seghers éd., 1966.

Quaghebeur, Marc. Histoire, Forme et Sens en Littérature. La Belgique francophone. Tome 2 – L’Ébranlement (1914–1944). Coll. « Documents pour l’Histoire des Francophonies / Théorie », vol. 45. Bruxelles : P.I.E. Peter Lang, 2017.

Scepi, Henri. « Le rythme du chant (à propos de Max Elskamp) ». Textyles 22 (2003) : 33–42.

Tack, Lieven. « Relations interculturelles belges dans les revues littéraires (1869-1899) ». Revue de littérature comparée 3, no 299 (2001) : 379–396.

Trousson, Raymond. Iwan Gilkin. Poète de la nuit : Biographie. Bruxelles : Labor, 1999.