The Painting of the Last Judgment in the Chapel of the Holy Cross, Founded by Janusz Tyszkiewicz – Iconographic Models

Tomasz Rolski

doi:10.18290/rh26744.8

Data publikacji : 2026-06-19

Tom 74 Nr 4 (2026)

Obraz Sądu ostatecznego w kaplicy Świętego Krzyża fundacji Janusza Tyszkiewicza: wzorce ikonograficzne

Tomasz Rolski

https://orcid.org/0009-0000-4716-3729

DOI: https://doi.org/10.18290/rh26744.8

Abstrakt

W latach 1654–1658 r. Tomasz Muszyński (zm. przed 1680), reprezentant polskiego malarstwa barokowego, pracował dla zakonu oo. Dominikanów w Lublinie. W kaplicy Świętego Krzyża ufundowanej przez Janusza Tyszkiewicza namalował w kopule fresk z przedstawieniem Sądu Ostatecznego, sądu Chrystusa nad ludzkością. Obraz będący jednym z elementów programu ideowego związanego z męką Chrystusa i Odkupieniem został stworzony w kręgu dominikanów. Tematyka obrazu wiąże się także z pieśnią za zmarłych, której fragment został zapisany w otwartej księdze trzymanej przez anioły. Wykonując obraz, malarz dokonał kompilacji różnych wzorów graficznych, jednocześnie wprowadzając swoje interpretacje. Muszyński korzystał z wzorników graficznych: dzieła Giovanniego Battisty Fontany Sąd ostateczny (1587) i Pietera de Jode I z 1617 r., tj. miedziorytu wykonanego na podstawie obrazu Jeana Cousina mł., Sąd ostateczny (1615), oraz z grafik zawartych w dziele Jacobo Bosio.

Słowa kluczowe:

Dominikanie, Lublin, kaplica Świętego Krzyża, Sąd Ostateczny, Tomasz Muszyński, Jacobo Bosio, Giovanni Battista Fontana, Jean Cousin mł., Pieter de Jode I

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf (English)

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Crux Triumphans et Gloriosa, a Iacobo Bosio descripta libris sex; ad sacrae et profanae historiae […]. Antuerpiae, ex Officina Plantiniana, apud Balthasarem et Joannem Moretos, 1617.

“Dies irae.” Wikipedia. Accessed June 1, 2024. https://en.wikipedia.org/wiki/Dies_irae. Eustachiewicz, Janina. “Fresk w kaplicy św. Krzyża przy kościele OO. Dominikanów w Lublinie.” Roczniki Humanistyczne 6, no. 4 (1957): 227–44.

Gapski, Henryk, ed. Dominikanie w Lublinie. Studia z dziejów i kultury. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2006.

Kłoczowski, Jerzy. “Klasztor dominikański w Lublinie w pierwszych wiekach swego istnienia w ramach prowincji polskiej (stulecia XIII–XIV).” In Gapski, Dominikanie w Lublinie, 25.

Kowalczyk, Jerzy. “Architektoniczno-rzeźbiarskie dzieło Falconiego w Lublinie (kaplica św. Krzyża przy kościele dominikanów).” Biuletyn Historii Sztuki 24, no. 1 (1962): 27–43.

Kowalczyk, Jerzy. “Elementy Świątyni Salomona w kościołach nowożytnych w Polsce.” In Jerozolima

w kulturze europejskiej, edited by Piotr Paszkiewicz and Tadeusz Zadrożny. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1997.

“Latino Malabranca Orsini.” Wikipedia. Accessed June 1, 2024. https://en.wikipedia.org/wiki/Latino_Malabranca_Orsini.

Lexikon der christlichen Ikonographie. Vol. 4, Allgemeine Ikonographie, Nachträge, edited by E. Kirschbaum. Freiburg im Breisgau: Verlag Herder, 1968.

Michalczuk, Stanisław. “Sąd Ostateczny Tomasza Muszyńskiego w kościele dominikanów w Lublinie.” Roczniki Humanistyczne 13, no. 4 (1965): 15–51.

Michalczuk, Stanisław. “Muszyński Tomasz.” In Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających (zmarłych przed 1966 rokiem). Malarze, rzeźbiarze, graficy, vol. 5, Le–M, edited by Janusz Derwojed, 678–79. Warszawa: Wydawnictwo KRĄG, 1993.

Michalczuk, Stanisław. “Muszyński Tomasz.” In Polski słownik biograficzny, edited by Emanuel Rostworowski, vol. 22, Morsztyn Zbigniew – Niemirycz Teodor, 303–4. Wrocław: Ossolineum, 1977.

Młodzianowski, Tomasz. Kazania i homilyie na niebie doroczne, także święta uroczyste […]. Vol. 2. Poznań, 1681.

Nowicka-Struska, Anna. “Ruszel Paweł OP.” In Encyklopedia katolicka, vol. 17, coll. 618–19. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2012.

Rolska-Boruch, Irena. “Dzieje Krzyża Chrystusowego i legenda rodowa Tyszkiewiczów.” In Studia nad sztuką renesansu i baroku, vol. 10, edited by Irena Rolska-Boruch, 93–109. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2010.

Ruszel, Paweł. Skarb nigdy nieprzebrany Kościoła świętego katholickiego, Krzyż Pański: o którym tu są trzy kśięgi z doktorów świętych y historyków poważnych napisane. Lublin: 1655–1656.

Starzyński, Juliusz, and Michał Walicki. Dzieje sztuki polskiej. Warszawa: M. Arct, 1936.

Wadowski, Jan A. Kościoły lubelskie na podstawie źródeł archiwalnych. Kraków: Nakładem Akademii Umiejętności, 1907.

Walicki, Michał, Stanisław Tomkiewicz, and Andrzej Ryszkiewicz. Malarstwo polskie. Barok, manieryzm. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1971.

Wojciechowski, Leszek. “Dominikańskie sanktuarium Krzyża św. w Lublinie do połowy XVII wieku.” In Gapski, Dominikanie w Lublinie, 123–40.

Wojciechowski, Leszek. Drzewo przenajświętsze. Problematyka Drzewa Krzyża w w chrześcijaństwie zachodnim (IV – połowa XVII wieku. Od legend do kontrowersji wyznaniowych i piśmiennictwa specjalistycznego. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2006.

Wojciechowski, Leszek. “Sanktuarium Krzyża Św. w Lublinie do połowy XVII wieku.” In Gapski, Dominikanie w Lublinie, 111–46.