Polscy Wazowie w podróży – Władysław Zygmunt Waza w południowych Niderlandach w roku 1624

Ryszard Szmydki

doi:10.18290/rh26744.4

Data publikacji : 2026-06-19

Tom 74 Nr 4 (2026)

Polscy Wazowie w podróży – Władysław Zygmunt Waza w południowych Niderlandach w roku 1624

Ryszard Szmydki

https://orcid.org/0000-0003-3002-7549

DOI: https://doi.org/10.18290/rh26744.4

Abstrakt

Władysław Zygmunt Waza, już jako król Władysław IV Waza, wielokrotnie powracał we wspomnieniach do swojej podróży po Europie Zachodniej. Szczególne miejsce zajmował w nich pobyt na dworze infantki Izabeli Klary Eugenii w Brukseli. Polski władca zapamiętał południowe Niderlandy jako „najpiękniejszy kraj świata”, o czym wspominał zwłaszcza w bardziej poufałych rozmowach. Stanisław Kobierzycki, opisując w Historii Władysława wizytę królewicza w Wenecji, zwrócił uwagę na rodzący się wówczas sentyment do Serenissimy. „Kiedy Wenecjanie byli uwikłani w wojnę z Kretą i prosili go o pomoc – przygotował już dla nich armię…, lecz na jej wysłanie nie zgodził się ani senat ani stany [w 1645 r.]. Aż do końca życia Władysław wierzył i ufał Wenecjanom tak mocno, że zaoferował im swoje pośrednictwo w negocjacjach ze Szwecją”.

Słowa kluczowe:

Władysław Zygmunt Waza, Niderlandy, Wenecja

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Augustyniak, Urszula i Wojciech Sokołowski, red. „Spisek orleański” w latach 1626–1628. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990.

Bartoszewicz, Julian. [Recenzja: S. Pac, Obraz dworów europejskich na początku XVII wieku […], wyd. J. K. Plebański (Wrocław, 1854)]. Biblioteka Warszawska 4 (1855): 173–85.

Chrościcki, Juliusz A. „Obraz «Kolekcja sztuki królewicza Władysława Zygmunta» z roku 1626”. Kronika Zamkowa nr 3 (1988): 3–7.

Chrościcki, Juliusz A. Sztuka i polityka. Funkcje propagandowe sztuki w epoce Wazów 1587–1668. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983.

Duverger, Erik. „Annotations Concernant Sieur Jehan Bierens, Agent et Domesticque de Son Alteze le Serenissime Prince Wladislaus Sigismundus, Prince de Poloigne et de Suede a Anversˮ. Gentse Bijdragen tot de Kunstgeschiedenis en de Oudheidkunde 30 (1995): 119–57.

Grabowski, Ambroży. „Wiadomość o podróży królewicza Władysława, syna Zygmunta III, do krajów zachodnich i o powrocie jego przez Włochy do Polski w latach 1624 i 1625ˮ. Czasopismo Naukowe Księgozbioru Publicznego im. Ossolińskich 3, z. 4 (1830): 18–47.

Hajós, Elizabeth M. „The Concept of an Engravings Collection in the Year 1565: Quicchelberg, Inscriptiones vel Tituli Theatri Amplissimi”. The Art Bulletin 40, nr 2 (1958): 151–6.

Kobierzycki, Stanisław. Historia Vladislai Poloniae et Sueciae principis, ejus natales et infantiam, electionem in Magnum Moscoviae ducem, bella moscovitica, turcica, caeterasque res gestas continens, usque ad excessum Sigismundi III Poloniae Sueciaeque regis. Dantisci: sumptibus Georgii Försteri, 1655.

Kobierzycki, Stanisław. Historia Władysława, królewicza polskiego i szwedzkiego. Tłum. Marek Krajewski, red. Janusz Byliński i Włodzimierz Kaczorowski. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2005.

Krzywy, Roman. „Podróż królewicza Władysława w opisie Samuela Twardowskiego – glosa źródłowaˮ. Ruch Literacki 46, nr 3 (2005): 254–64.

Laurent, René, i Micheline Soenen. Charles Quint et Bruxelles: Exposition organisée aux Archives générales du Royaume à l’occasion du 500e anniversaire de la naissance de Charles Quint, du 24 mai au 30 septembre 2000 (katalog wystawy). Bruxelles: Archives générales du Royaume, 2000.

Lileyko, Jerzy. „Władysławowski Pokój Marmurowy na Zamku Królewskim w Warszawie i jego twórcy – Giovanni Battista Gisleni i Peter Danckers de Rij”. Biuletyn Historii Sztuki 37, nr 1 (1975): 13–31.

Lileyko, Jerzy. Zamek warszawski. Rezydencja królewska i siedziba władz Rzeczypospolitej 1569–1763. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984.

Listy księcia Jerzego Zbaraskiego, kasztelana krakowskiego, z lat 1621–1631, red. August Sokołowski. Kraków: Akademia Umiejętności, 1878.

Listy Władysława IV do Krzysztofa Radziwiłła hetmana polnego W.X. Litewskiego pisane 1612–1632, oprac. Antoni Muchliński, tłum. Krzysztof Celestyn Mrongowiusz. Kraków: Z. Igl, 1867.

Makowski, Marek. „Nowo odkryte listy z podróży królewicza Władysława Wazy”. Kronika Zamkowa 35 (1997): 117–20.

Miłobędzki Adam. Architektura polska XVII wieku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980.

Niemcewicz, Julian Ursyn. Zbiór pamiętników historycznych o dawnej Polszcze z rękopismów, tudzież dzieł w różnych językach o Polszcze wydanych oraz z listami oryginalnemi królów i znakomitych ludzi w kraju naszym. T. 5. Puławy: Drukarnia Biblioteczna, 1830.

Podróż królewicza Władysława Wazy do krajów Europy Zachodniej w latach 1624–1625 w świetle ówczesnych relacji, oprac. Adam Przyboś. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1977.

„Prelekcje Mickiewicza”. Orędownik Naukowy 2, nr 32 (1841): 253–7.

Przeździecki, A. [Recenzja: S. Pac, Obraz dworów europejskich na początku XVII wieku […], wyd. J. K. Plebański (Wrocław, 1854)]. Przegląd Poznański 19 (1854): 468–482.

Putkowska Jolanta. Architektura Warszawy XVII wieku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1991.

Quiccheberg, Samuel à. Inscriptiones vel tituli theatri amplissimi, complectentis rerum universitatis singulas materias et imagines eximias, ut idem recte quoque dici possit: promptuarium artificiosarum miraculosarumque rerum […]. Monachii: Ex officina Adami Berg typographi, 1565.

Radziwiłł, Albrycht Stanisław. Pamiętnik o dziejach w Polsce. T. 1: 1632–1636. Oprac. i tłum. Adam Przyboś i Roman Żelewski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1980.

Radziwiłł, Albrycht Stanisław. „Rys panowania Zygmunta IIIˮ, tłum. Edward Kotłubaj. Atheneum (Ateneum Wileńskie) 3, z. 4 (1848): 40–59.

Rastawiecki Edward. „Imionnik cudzoziemców Adama Kazanowskiego”. Biblioteka Warszawska 2 (1863): 441–79.

Robinson, William W. „This Passion for Prints: Collecting and Connoisseurship in Northern Europe During the Seventeenth Centuryˮ. W: Printmaking in the Age of Rembrandt, red. Clifford S. Ackley, XXVII–XLVIII. Boston: Museum of Fine Arts, 1981.

Roe, Thomas. The Negotiations of Sir […] in his Embassy to the Ottoman Porte, from the Year 1621 to 1628 Inclusive. London: Druk Samuel Richardson, 1740.

Rosenberg, Pierre i Jacques Thuillier. Laurent de La Hyre (1606–1656): l’homme et l’oeuvre. Catalogue d’exposition, Musée de Grenoble (14 janvier–10 avril 1989), Musée des Beaux-Arts de Rennes (9 mai–31 août 1989), Musée des Beaux-Arts de Bordeaux (6 octobre 1989–6 janvier 1990). Genève– Grenoble: Skira–Musée de Grenoble, 1988.

Skowron Ryszard. Olivares, Wazowie i Bałtyk. Polska w polityce zagranicznej Hiszpanii w latach 1621–1632. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, 2002.

Speth-Holterhoff, Simone. Les peintres flamands de cabinets d’amateurs au XVIIe siècle. Bruxelles: Elsevier, 1957.

Szmydki, Ryszard. Arrasy heraldyczno-monogramowe króla Zygmunta Augusta. Warszawa: Neriton, 2023.

Szmydki Ryszard. Artystyczno-dyplomatyczne kontakty Zygmunta III Wazy z Niderlandami Południowymi. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2008.

Szmydki Ryszard. Kontakty artystyczne królewicza Władysława Zygmunta Wazy z Antwerpią. Misja Mathieu Rouaulta do Polski w 1626 r. Warszawa: Zamek Królewski w Warszawie, 2002.

Szmydki, Ryszard. „Pośmiertny inwentarz Ludwiki Marii Gonzagi, 1667 r.”. Rocznik Warszawski 23 (1993): 272.

Tomkiewicz, Władysław. Z dziejów polskiego mecenatu artystycznego w XVII wieku. Wrocław: Ossolineum, 1950.

Twardowski Samuel. Wladislaw IV Krol Polski y Szwedski. Leszno: Daniel Vetterus, 1649.

Wassenberg, Eberhard. Gestorum Vladislai IV Poloniae et Sueciae Regis. Gedani: Andreas Hünefeld, 1643.

Waźbiński, Zygmunt. „Władysław IV jako «artis pictoriae amator». Przyczynek do polityki artystycznej Wazów (cz. 1)”. W: Rubens, Niderlandy i Polska: Materiały sesji naukowej, Łódź, 25–26 lutego 1977, red. Jacek A. Ojrzyński, 62–79. Łódź: Muzeum Sztuki, 1978.

Waźbiński, Zygmunt. „Władysław IV jako «artis pictoriae amator». Sztuka europejska przedmiotem prywatnych zainteresowań królów polskichˮ. W: Zygmunt Waźbiński. Muzeum i zbiory artystyczne epoki nowożytnej. T. 2: Wiek XVII i XVIII, 28–42. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 1988.

Ważny, Tomasz i Dieter Eckstein. „Der Holzhandel von Danzig / Gdańsk. Geschichte, Umfang und Reichweiteˮ. Holz als Roh- und Werkstoff 45, nr 12: 509–13.

Żukowski, Jacek. „Diana triumfująca. Brukselski balet ku czci Władysława Zygmunta Wazy a zagadnienie ikonografii performatywnejˮ. Barok. Historia – Literatura – Sztuka 22, nr 1 (43) (2015): 61–85.

Żukowski, Jacek. „Listy Władysława Wazy i inne nieznane źródła do jego europejskiej peregrynacji z archiwów szwedzkich i niemieckichˮ. Kronika Zamkowa – Roczniki 2 (68) (2015), 59–121.