Communication Strategies of Polish Envoys in Accounts of Diplomatic Missions to Turkey in the 18th Century

Filip Wolański

doi:10.18290/rh26742.10

Data publikacji : 2026-04-01

Tom 74 Nr 2 (2026)

Strategie komunikacyjne polskich posłów w relacjach z misji dyplomatycznych do Turcji w XVIII w.

Filip Wolański

https://orcid.org/0000-0002-4287-6911

DOI: https://doi.org/10.18290/rh26742.10

Abstrakt

Jednym ze źródeł informacji o staropolskich legacjach do Turcji są relacje spisywane przez członków poselstw. Tego typu opisy były wymagane jako sprawozdania z misji dyplomatycznej. Celem artykułu będzie analiza strategii komunikacyjnych autorów relacji z polskich misji do Turcji w XVIII wieku. Materiałem badawczym są dwa opisy poselstw: jedno autorstwa Stanisława Chomentowskiego z lat 1712–1714, drugie autorstwa Józefa Podoskiego z lat 1759–1760. W artykule będą analizowane sposoby opisywania komunikacji formalnej jako elementu ceremoniału dyplomatycznego (zgodnie z metodologią Erica W. Rothenbuhlera). Przedmiotem badań będą opisy spotkań z tureckimi dostojnikami oraz kontakty z dyplomatami innych państw. Przedstawiony zostanie sposób relacjonowania sukcesów, trudności i porażek w negocjacjach, a zawarte w opisach informacje zostaną skonfrontowane z opiniami historiograficznymi.

Słowa kluczowe:

podróż dyplomatyczna, ceremoniał dyplomatyczny, komunikacja społeczna, Turcja, Rzeczpospolita Obojga Narodów

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf (English)

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bałczewski, Marian. “Zmiany w ocenie Turcji w opinii polskiej XVIII w.” Acta Universitatis Lodziensis, Folia Historica 22 (1985): 91–108.

Bogucka, Maria. Szlachta polska wobec Wschodu turecko-tatarskiego. Między fascynacją a przerażeniem (XVI-XVIII w.).” Śląski Kwartalnik Historyczny „Sobótka”, nos. 3–4 (1982): 185–93.

Dolański, Dariusz. Trzy cesarstwa. Wiedza i wyobrażenia o Niemczech, Turcji i Rosji w Polsce XVIII w. Zielona Góra: Wydawnictwo Uniwersytetu Zielonogórskiego, 2013.

Dziubiński, Andrzej. Na szlakach orientu. Handel między Polską a imperium osmańskim w XVI–XVIII w. Wrocław: Wydawnictwo Leopoldinum, 1997.

Dziubiński, Andrzej. Stosunki dyplomatyczne polsko-tureckie w latach 1500-1572 w kontekście międzynarodowym. Wrocław: Wydawnictwo UWr, 2005.

Historia dyplomacji polskiej. Vol. 2, 1572-1795. Edited by Zbigniew Wójcik. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982.

Kołodziejczyk, Dariusz. Ottoman-Polish Diplomatic Relations (15th–18th Century): An Annotated Edition of ‘Ahdnames and Other Documents. Leiden: Brill, 2000.

Kołodziejczyk, Dariusz. Podole pod panowaniem tureckim. Ejalet kamieniecki 1672-1699. Warszawa: Oficyna Wydawnicza POLCZEK, 1994.

Kołodziejczyk, Dariusz. “Posłowie Rzeczypospolitej w Stambule.” In Dawne elity. Słowo i gest, edited by Justyna Olko and Jerzy Axer, 217–23. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2005.

Kołodziejczyk, Dariusz. The Crimean Khanate and Poland-Lithuania. International Diplomacy on the European Periphery (15th-18th century). A Study of Peace Treaties Followed by Annotated Documents. Leiden: Brill, 2011.

Konopczyński, Władysław. “Aleksandrowicz (vel Alexandrowicz) Tomasz Walerjan.” In Polski Słownik Biograficzny, vol. 1, Abakanowicz Abdank Bruno – Beynart Wojciech, edited by Władysław Konopczyński, 72. Kraków: PAU, 1935.

Konopczyński, Władysław. “Chrzanowski Kajetan.” In Polski Słownik Biograficzny, vol. 3, Brożek Jan – Chwalczewski Franciszek, edited by Władysław Konopczyński, 460. Kraków: PAU, 1937.

Maśko, Adrian. “Obraz islamu w Rzeczypospolitej w XVIII w.” Przegląd Orientalistyczny, nos. 3–4 (2015): 191–206.

Reychman, Jan. Życie polskie w Stambule w XVIII w. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1959.

Rothenbulher, Eric W. Komunikacja rytualna. Od rozmowy do ceremonii medialnej. Kraków: Wydawnictwo UJ, 2003.

Rothenbulher, Eric W. Ritual Communication: From Everyday Conversation to Mediated Ceremony. Thousands Oaks, CA: Sage Publications, 1998.

Szczygielski, Wojciech. “Podoski Józef Antoni h. Junosza (1710–1779).” In Polski Słownik Biograficzny, vol. 27, Pniowski Jan – Potocki Ignacy, edited by Emanuel Rostworowski, 164–67. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1982–1983.