Kartoteki ubogich. Możliwości wykorzystania bazy beneficjentów Towarzystwa Dobroczynności Dam Polskich w Poznaniu w badaniach ilościowych nad ubogimi mieszkańcami Poznania

Agata Łysakowska-Trzoss

doi:10.18290/rh25732.8s

Published : 2025-12-29

Vol. 73 No. 2 Zeszyt specjalny (2025)

Records of the Poor: Possibilities for Using the Database of Beneficiaries of the Polish Ladies’ Charitable Society in Poznań in Research on the City’s Impoverished Residents

Agata Łysakowska-Trzoss

https://orcid.org/0000-0001-8065-5645

DOI: https://doi.org/10.18290/rh25732.8s

Abstract

The article presents an overview of an online database based on the “poverty files”, two sets of 19th-century documents concerning individuals who applied for aid from the Polish Ladies’ Charitable Society in Poznań, mainly between 1845 and 1853. Preserved in the Kórnik Library of the Polish Academy of Sciences, these sources provide rare insight into the lives of the poorest social strata during the Partitions. The database records names, addresses, marital status, family circumstances, and types of aid received, enabling both quantitative and qualitative research. The article presents sample analyses using these data, including a Venn diagram. Due to the unique nature and scholarly value of the material, the database serves as a significant resource for research in social history, the history of charity, history of menality and 19th-century economic and medical history.

Keywords:

the poor, 19th century, database, Poznań, Prussian Partition, charity, Polish Ladies’ Charitable Society in Poznań

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Borek, Arkadiusz. „Baza danych jako forma edycji wykazów święceń duchowieństwa”. Roczniki Humanistyczne 64, z. 2 (2016): 59–88.

Hunter Gary J., Williamson Ian P. „The Development of a Historical Digital Cadastral Database”. International Journal of Geographical Information Systems 4, nr 2 (1990): 169–79. https://doi.org/10.1080/02693799008941538.

Korybut-Marciniak, Maria. „Wileńskie damy dobroczynne w pierwszych dekadach XIX wieku – motywacje, działania, postawy”. W Życie prywatne Polaków w XIX wieku. „Portret kobiecy” Polki w realiach epoki, t. 1, red. Maria Korybut-Marciniak, Marta Zbrzeźniak, 39–56. Łódź–Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego–Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2014.

Leszczyński, Adam. Ludowa historia Polski. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B, 2020.

Liczbińska Grażyna. „Czy śmierć ojca wpływała na moment ślubu jego potomstwa? Badania pilotażowe XIX-wiecznego Poznania”. Roczniki Humanistyczne 73, nr 2 (2025): 35–48. https://doi.org/10.18290/rh25732.2.

Łysakowska, Agata. „Działalność Poznańskiego Towarzystwa Dobroczynności Dam Polskich”. Rocznik Leszczyński 18 (2018): 83–90.

Łysakowska-Trzoss, Agata. „Nędzniczki poznańskie. Kobiety jako beneficjentki Towarzystwa Dobroczynności Dam Polskich w mieście Poznaniu w latach 1845–1853”. Przegląd Archiwalno--Historyczny 10 (2023): 45–60. https://doi.org/10.4467/2391-890XPAH.23.002.19241.

Łysakowska-Trzoss, Agata. „Organizacja pomocy medycznej dla najuboższych mieszkańców miast w pierwszej połowie XIX wieku na przykładzie Poznania”. Medycyna Nowożytna 31, z. 1 (2025): 53–72. https://doi.org/10.4467/12311960MN. 25.003.21832.

Makowski, Krzysztof. Rodzina Poznańska w I połowie XIX wieku. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 1994.

Mazur, Elżbieta. „Ku aktywności w życiu publicznym – kobiety w organizacjach dobroczynnych”. W Działaczki społeczne, feministki, obywatelki: samoorganizowanie się kobiet na ziemiach polskich do 1918 roku (na tle porównawczym), t. 1, red. Agnieszka Janiak-Jasińska, Katarzyna Sierakowska, Andrzej Szwarc, 379–88. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.

Piotrowska-Marchewa, Monika. Nędzarze i Filantropi. Problem ubóstwa w polskiej opinii publicznej w latach 1815-1863. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2004.

Piotrowska-Marchewa, Monika. „Refleksje wokół kobiecej działalności dobroczynnej na ziemiach polskich w XIX wieku. Próba analizy pokoleniowej”. W Dobroczynność i pomoc społeczna na ziemiach polskich w XIX, XX i na początku XXI wieku, t. 2, red. Małgorzata Przeniosło, Marek Przeniosło, 25–52. Kielce: Kieleckie Towarzystwo Naukowe, 2010

Rowntree, Benjamin Seebohm. Poverty. A Study of Town Life. London: Macmillan and Co., 1902.

Sikorska, Marta. „Kierunki i formy działalności dobroczynnej na rzecz kobiet w wielkich miastach Królestwa Polskiego w XIX i na początku XX wieku. Od dobroczynności do wsparcia społecznego”. W Dobroczynność i pomoc społeczna na ziemiach polskich w XIX, XX i na początku XXI wieku, t. 2, red. Małgorzata Przeniosło, Marek Przeniosło, 53–68. Kielce: Kieleckie Towarzystwo Naukowe, 2010.

Sikorska-Kowalska, Marta. „Moda na dobroczynność w XIX wieku”. W Życie prywatne Polaków XIX wieku. Moda i styl życia, red. Jarosław Kita, Maria Korybut-Marciniak, 51–61. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2017.

Tosh, John., „Masculinities in an Industrializing Society: Britain, 1800–1914”. Journal of British Studies 44, nr 2 (2005): 330–42.

Urbanik-Kopeć, Alicja. Anioł w domu, mrówka w fabryce. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2018.

Urbanik-Kopeć, Alicja. Instrukcja nadużycia. Służące w XIX-wiecznych polskich domach. Katowice: Sonia Draga, 2019.

Wielgosz, Przemysław, red. Ludowa historia kobiet. Warszawa: Wydawnictwo RM 2023.

Żarnowska, Anna. „Modele rodziny i pozycja w niej kobiety w uprzemysławiającym się mieście na przełomie XIX i XX wieku. Tradycja i modernizacja”. W Kobieta i rodzina w przestrzeni wielkomiejskiej na ziemiach polskich w XIX i XX wieku, red. Agnieszka Janiak-Jasińska, Katarzyna Sierakowska, Andrzej Szwarc, 17–27. Warszawa: Wydawnictwo DiG 2013.

Żarnowska, Anna. „Praca zarobkowa kobiet i ich aspiracje zawodowe w środowisku robotniczym i inteligenckim na przełomie XIX i XX wieku”. W Kobieta i praca. XIX i XX wiek. Zbiór studiów, red. Anna Żarnowska, Andrzej Szwarc, 29–52. Warszawa: Wydawnictwo DiG 2000.