Fenomen trwałości tematu wojny w wypowiedziach i współczesnych badaniach humanistycznych (wokół propozycji Stefana Zabierowskiego)

Małgorzata Krakowiak

doi:10.18290/rh26741.7

Published : 2026-04-01

Vol. 74 No. 1 (2026)

The Durability of the War Theme in Discourse and Contemporary Humanities Research (on Stefan Zabierowski’s Proposal)

Małgorzata Krakowiak

https://orcid.org/0000-0002-5223-2626

DOI: https://doi.org/10.18290/rh26741.7

Abstract

This article presents the evidence confirming the phenomenon of durability of the war problematics in literary, historical, and scientific texts. The background of considerations is the writers’ opinions on the place of wars in history. That is followed by the presentation of temporary interdisciplinary approach of the war topic. Particular emphasis is placed on research of the war topic, done by Stefan Zabierowski. It is presumed that results of his works, referring to collective identity, might be integrated into the project of temporary culture myths.

Keywords:

war, literature, key symbols, myth, biographic legend, identity

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Fryde, Ludwik. Trzy pokolenia literackie. W: Wybór pism krytycznych, 213–225.Warszawa: PIW, 1966.

Głowiński, Michał i Janusz Sławiński, red. Literatura wobec wojny i okupacji. Wrocław: Zakład Narodowy im Ossolińskich, 1976.

Jagielski, Wojciech. Wojna. Antologia reportażu wojennego. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2023.

Janion, Maria. Płacz generała. Eseje o wojnie. Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2007.

Krakowiak, Małgorzata. „Kulturowe mity współczesności w perspektywie badań nad kulturą literacką”. W: W przestrzeniach kultury. Studia interdyscyplinarne, red. Beata Gontarz, Magdalena Kempna-Pieniążek i Anna Maj, 19–32. Katowice: Wydawnictwo UŚ, 2020.

Krakowiak, Małgorzata, red. Lekcja odpowiedzialności z Janem Józefem Szczepańskim. Łomianki: Wydawnictwo LTW, 2023.

Majeran, Tomasz. „Terror szyderców”. Dostęp 26.04.2010. https://majeran.pl/rozmowy/jaroslaw-marek-rymkiewicz-terror-szydercow.html.

Miłosz, Czesław. Legendy nowoczesności. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1996.

Niewdana, Agnieszka. Puste miejsce. Polski rynek wydawniczy a nieobecność Jana Józefa Szczepańskiego. Kraków: Instytut Książki, 2025.

Podraza-Kwiatkowska, Maria. Symbolizm i symbolika w poezji Młodej Polski. Teoria i praktyka. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1975.

Samsel, Karol. „Conradogenka. Wokół obecności Conrada w korespondencji Marii Dąbrowskiej”. 21.05.2025. Teologia Polityczna. https://teologiapolityczna.pl/karol-samsel-conradogenka-wokol-obecnosci-conrada-w-korespondencji-marii-dabrowskiej-1.

Samsel, Karol. „Stefan Zabierowski – Conrad Researcher”. Yearbook of Conrad Studies (Poland) 16 (2021): 9–20. https://doi.org/10.4467/20843941YC.21.001.19291.

Stomma, Ludwik. Antropologia wojny. Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 2014.

Strzelecki, Jan. Ślady tożsamości. Warszawa: „Czytelnik”, 1989.

Szczepański, Jan J. Polska jesień. Wstęp i oprac. Stefan Zabierowski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2015.

Szczepański, Jan J. „W służbie Wielkiego Armatora”. W: Przed nieznanym trybunałem, 5–25. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1997.

Święch, Jerzy. Literatura polska w latach II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997.

Wittlin, Józef. „Wojna, pokój i dusza poety”. W: Orfeusz w piekle XX wieku, 16–44. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2000.

Wittlin, Józef. „Ze wspomnień byłego pacyfisty”. W: Orfeusz w piekle XX wieku, 73–91. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2000.

Wyka, Kazimierz. „Perspektywy młodości”. W: Stara szuflada i inne szkice z lat 1932–1939, 71–80. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2000.

Wyka, Kazimierz. „Tragiczność, drwina i realizm”. Twórczość 1, z. 3 (1945): 101–119.

Wyka, Kazimierz. „Wstęp”. W: Krzysztof Kamil Baczyński, Utwory zebrane, t. 1, red. Aniela Kmita-Piorunowa i Kazimierz Wyka, 5–70. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1994.

Zabierowski, Stefan. „Bohater Conradowski z Liceum Mickiewicza”. W: Wędrówki Humanisty. Prace dedykowane profesorowi Tadeuszowi Miczce, red. Anna Maj, Ilona Copik i Justyna Kucharska, 173–184. Katowice: Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, 2022.

Zabierowski, Stefan. „Jan Józef Szczepański: «Trzy czerwone róże». (Próba interpretacji)”. Ruch Literacki, nr 1–2 (1993): 79–84.

Zabierowski, Stefan. „Klucze do Szczepańskiego”. W: Twórczość literacka i filmowa Jana Józefa Szczepańskiego, red. Stefan Zabierowski, 21–39. Katowice: Wydawnictwo UŚ, 1995.

Zabierowski, Stefan. Krzysztof Kamil Baczyński. Biografia i legenda. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990.

Zabierowski, Stefan. „Legenda kapitana Nuta. O «Żeglarzu» Jerzego Szaniawskiego”. Język Polski w Szkole Średniej 6, z. 2 (1991/1992): 60–70.

Zabierowski, Stefan. „Literackie symbole przełomu 1945”. W: Zakończenie wojny na Górnym Śląsku, red. Zygmunt Woźniczka, 226–238. Katowice: Muzeum Śląskie, 2006.

Zabierowski, Stefan. „Między historią a genologią. W kręgu dyskusji nad «Popiołem i diamentem» Jerzego Andrzejewskiego”. W: Literatura i historia. Interpretacje, red. Tadeusz Bujnicki i Ireneusz Opacki, 195–211. Warszawa–Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982.

Zabierowski, Stefan. „O «Żeglarzu» Jerzego Szaniawskiego”. Prace Komisji Naukowych PAN. Oddział w Katowicach (1987): 24–25.

Zabierowski, Stefan. „Od «perfidnego Albionu» do «zaplutego karła reakcji»”. W: Wojna i pamięć, 310–322. Katowice: Wydawnictwo UŚ, 2006.

Zabierowski, Stefan. „Popularność Conrada wśród twórców pokolenia wojennego”. W: W kręgu literatury popularnej. Slavica, red. Ireneusz Opacki, 88–112. Katowice: Wydawnictwo UŚ, 1990.

Zabierowski, Stefan. „Stefan Żeromski: «Na probostwie w Wyszkowie». Próba lektury”. Przegląd Humanistyczny 34, nr 12 (1990): 35–50.

Zabierowski, Stefan. „Tradycja conradowska w twórczości Jerzego Andrzejewskiego”. Przegląd Humanistyczny 31, nr 12 (1987): 81–104.

Zabierowski, Stefan. W kręgu „Polskiej jesieni” Jana Józefa Szczepańskiego. W: O Janie Józefie Szczepańskim. Wspomnienia i szkice, red. Beata Gontarz, 57–88. Katowice: Biblioteka Śląska, 2003.

Zabierowski, Stefan. Wojna i pamięć. Katowice: Wydawnictwo UŚ, 2006.