Potencjał i ryzyko stosowania dużych modeli językowych w przekładzie chińskich tekstów prawnych

Antonina Nowakowska; Tadeusz Głuchowski

doi:10.18290/rh26743.6

Data publikacji : 2026-06-01

Tom 74 Nr 3 (2026)

Potencjał i ryzyko stosowania dużych modeli językowych w przekładzie chińskich tekstów prawnych

Antonina Nowakowska

https://orcid.org/0009-0000-9531-3824

Tadeusz Głuchowski

https://orcid.org/0009-0007-2702-5012

DOI: https://doi.org/10.18290/rh26743.6

Abstrakt

Artykuł analizuje potencjał i ograniczenia dużych modeli językowych (Large Language Models, LLM) w przekładzie chińskich tekstów prawnych na język polski. W części teoretycznej omówiono specyfikę chińskiego języka prawnego, w tym jego uwarunkowania historyczne, terminologiczne oraz systemowe, a także emergentny charakter kompetencji translatorskich LLM. Następnie przedstawiono wyniki badań empirycznych nad zdolnościami lingwistycznymi modeli językowych na przykładzie benchmarku SLING, wskazujące na istotne różnice pomiędzy statystycznym przetwarzaniem języka przez modele a precyzją ludzkiej oceny. Część analityczna opiera się na porównaniu przekładów generowanych przez wybrane komercyjne modele językowe i ujawnia zróżnicowane strategie translatorskie prowadzące do przesunięć semantycznych i normatywnych. Wnioski potwierdzają, że LLM mogą pełnić wyłącznie funkcję narzędzi pomocniczych i wymagają stałej kontroli eksperckiej w przekładzie tekstów prawnych.

Słowa kluczowe:

tłumaczenie chińsko-polskie, sztuczna inteligencja w tłumaczeniu, duże modele językowe (LLM), przekład prawny, język chiński prawny

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Literatura

Aliyev, Ceyhun. „Functional Equivalence in the Translation of Legal Terms: Insights from Arabic and Azerbaijani”. Porta Universorumi 1, nr 4 (2025): 162–168. https://doi.org/10.69760/portuni.0104016.

Cao, Deborah. „Terminological Features of the Chinese Legal Language”. W: Handbook of Terminology. T. 3: Legal Terminology, red. Łucja Biel i Hendrik J. Kockaert, 173–190. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 2023.

Chan, Clara Ho-yan i Edmund Cham. „Bilingual Legal Terminology in Hong Kong: Past, Present and Future”. W: Handbook of Terminology. T. 3: Legal Terminology, red. Łucja Biel i Hendrik J. Kockaert, 191–205. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 2023.

Kozanecka, Paulina. „Chińska terminologia prawnicza z zakresu prawa własności”. Comparative Legilinguistics 25 (2016): 7–25. https://doi.org/10.14746/cl.2016.25.01.

Kozanecka, Paulina. „Chinese Legal Terminology in European and Asian Contexts Analysed on the Example of Freedom of Contract Limits Related to State, Law and Publicity”. Studies in Logic Grammar and Rhetoric 53, nr 1 (2018): 141–162. https://doi.org/10.2478/slgr-2018-0008.

Nikishina, Maria. „Tłumaczenie w programie CAT z podglądem translatora: chwilowa fascynacja czy przyszłość tłumaczeń pisemnych?”. Applied Linguistics Papers 25, nr 4 (2018): 91–100.

Rosalska, Paulina. „Performatyw”. W: Przewodnik językowo-encyklopedyczny po gramatyce semantycznej języka polskiego w ujęciu historycznym. T. 1: Artykuły problemowe, red. Maciej Grochowski, 319–322. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN, 2024.

Song, Yixiao, Kalpesh Krishna, Rajesh Bhatt i Mohit Iyyer. „SLING: Sino Linguistic Evaluation of Large Language Models”. arXiv. 22.10.2022. https://doi.org/10.48550/arXiv.2210.11689.

Šarčević, Susan. New Approach to Legal Translation. The Hague: Kluwer Law International, 1997: 1–5.

Wang, Wei i Weihong Zhou. „Enhancing Chinese-English Translation in AI Chatbots: A Comparative Evaluation of ChatGPT-4o and Grok-beta Using a Health Science Text from the New York Times”. International Journal on Cybernetics & Informatics 14, nr 1 (2025): 11–25. https://doi.org/10.5121/ijci.2025.140102.

Akty prawne

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Dz.U. 1964, nr 16, poz. 93 z późn. zm.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny. Dz.U. 1997, nr 88, poz. 553 z późn. zm.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy. Dz.U. 1997, nr 90, poz. 557 z późn. zm.

Zuigao Renmin Fayuan Guanyu Shenli Laodong Zhengyi Anjian Shiyong Falü Wenti De Jieshi 最高人民法院关于审理劳动争议案件适用法律问题的解释 [Objaśnienia Najwyższego Sądu Ludowego w przypadkach problemów z zastosowaniem prawa w przypadku rozpoznawania spraw z zakresu sporów na gruncie prawa pracy]. Dostęp 30.12.2025. https://www.court.gov.cn/fabu/xiangqing/282121.html.

Źródła internetowe

Caiding 裁定 [Rozstrzygnięcie]. Baike. Dostęp 30.12.2025. https://baike.baidu.com/item/%E8%A3%81%E5%AE%9A/2220118.

Caijue 裁决 [Orzeczenie]. Baike. Dostęp 30.12.2025. https://baike.baidu.com/item/%E8%A3%81%E5%86%B3/81801.

Minshi Peichang Yu Buchang De Qubie 民事赔偿与补偿的区别 [Różnica między odszkodowaniem cywilnym a zadośćuczynieniem]. Mp.weixin. Dostęp 30.12.2025. https://tiny.pl/h6kqsc9v3.

Yao, Zhenyu. Caijue, Caiding, Panjue De Qubie 裁决、裁定、判决的区别 [Różnica między orzeczeniem, rozstrzygnięciem i wyrokiem]. Scxls. Dostęp: 30.12.2025. https://www.scxsls.com/column/publishInfo/4491.