Język Polski
English
Congeries w pierwszej mowie synodalnej Marcina Kromera (Sermo de tuenda dignitate sacerdotii, 1542)
Abstrakt
Marcin Kromer (1512–1589) wybitny humanista, dyplomata i sekretarz królewski, był zaangażowanym w walkę z reformacją katolickim duchownym. Świadectwem jego walki są liczne dzieła powstające na przestrzeni trzydziestu lat. Debiutem na tym polu jest mowa wygłoszona w 1542 roku przez młodego księdza na synodzie prowincjonalnym w Piotrkowie. Absolwent padewskiego uniwersytetu, zainspirowany sztuką oratorską Cycerona dokonał odważnego porównania godności dawnych kapłanów oraz ich szesnastowiecznych następców. Wzorem antycznego mistrza elokucji Kromer skupił się na głównej tezie swojej przemowy: dignitas sacerdotii tuenda est i tak skomponował orację, by nieprzerwanie wracać do głównego wątku. Podobnie, jak Cyceron w In Catilinam oratio prima, polski duchowny siłę perswazji oparł na figurze congeries, która polega na nagromadzeniu w postaci wyliczenia różnych elementów. W przypadku analizowanej mowy są to zarówno pojedyncze wyrazy uszeregowane w artystyczny sposób, jak i całe zdania, które same są odrębnymi figurami (interrogatio, subiectio, exclamatio). Dzięki zastosowaniu congeries jako figury organizującej mowę, nabrała ona silnego waloru perswazyjnego, co pozwala wysoko ocenić umiejętności retoryczne młodego duchownego, który nie tylko wzbudził uznanie sobie współczesnych, lecz także późniejszych badaczy polskiej literatury.
Słowa kluczowe:
Marcin Kromer, Cyceron, congeries, mowa, retorykaSzczegóły
Bibliografia
Statystyki
Autorzy
Cited by / Share
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.