Ludwik Henryk Bojanus (1776-1827) – naukowiec światowego formatu w strukturach Uniwersytetu Wileńskiego

Dariusz Adam Szkutnik

doi:10.18290/sp2546.1

Data publikacji : 2026-01-08

Tom 46 (2025)

Ludwik Henryk Bojanus (1776-1827) – naukowiec światowego formatu w strukturach Uniwersytetu Wileńskiego

Dariusz Adam Szkutnik

https://orcid.org/0000-0002-6924-1692

DOI: https://doi.org/10.18290/sp2546.1

Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest ukazanie szerokich kompetencji naukowych Ludwika Henryka Bojanusa oraz jego wkładu w ogólny rozwój Uniwersytetu Wileńskiego, szczególnie weterynarii. W tym zakresie zostały przedstawione kwalifikacje uczonego dotyczące umiejętności kreowania przez niego nowatorskich technik eksperymentalnych w dziedzinie badań obserwacyjno-eksperymentalnych, podstaw teoretycznych oraz organizacyjno-dydaktycznych. Jego umiejętności, wraz ze znajomością badań prowadzonych w gremiach międzynarodowych, pozwalają go uznać za uczonego światowego formatu, działającego ówcześnie w strukturach Uniwersytetu Wileńskiego.

Słowa kluczowe:

Ludwik Henryk Bojanus, Uniwersytet Wileński, weterynaria, embriologia, anatomia

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bieliński J., Uniwersytet Wileński 1579-1831, t. 1, Kraków 1899-1900.

Blyakher L.Ya., History of embryology in Russia from the middle of the eighteenth to the middle of the nineteenth century, Moskwa 1955.

Bojanus L.H., Anatome testudinis europaeae, Vilnae 1819-1821.

Bojanus L.H., Bemerkungen in Bezug auf die Deutung der Kopfknochen im Fische, „Isis oder Encyclopädische Zeitung von Oken” [Jena] 1818, s. 2095-2096.

Bojanus L.H., Ubermals ein Wort zur Deutung der Kopfknochen, „Isis oder Encyclopädische Zeitung von Oken” [Jena] 1821, s. 1145-1167.

Bojanus L.H., Versuch einer Deutung der Knochen im Kopfe der Fische, „Isis oder Encyclopädische Zeitung von Oken” [Jena] 1818, s. 498-510.

Bojanus L.H., Weiterer Beitrag zur Deutung der Schädelknochen, „Isis oder Encyclopädische Zeitung von Oken” [Jena] 1819, s. 1360-1368.

Brzęk G., Historia zoologii w Polsce do 1860 roku, „Prace Komisji Historii Nauki Polskiej Akademii Umiejętności” 2001, t. 3, s. 115-158.

Cosans Chr.E., Frampton M., History of Comparative Anatomy, [w:] serwis eLS. John Wiley & Sons, Ltd: Chichester 2015, s. 1-8.

Driesch H., Philosophie des Organischen, Leipzig 1921.

Fedorowicz Z., Ludwik Henryk Bojanus, , Warszawa–Wrocław: Polska Akademia Nauk 1958.

Haller A., von, Elementa physiologiae corporis humani, vol. 1-8, Lausanne–Bern 1757-1766.

His W., Beschreibung eines Mikrotoms, „Archiv für mikroskopische Anatomie” 1870, t. 6, s. 229-232.

Jastrzębski J., 160 lat pierwszej polskiej szkoły weterynaryjnej i jej organizator Ludwik Bojanus, „Życie Weterynaryjne” 58(1983), nr 3, s. 131.

Judek J., Historia szkolnictwa weterynaryjnego w Polsce do roku 1939, „Życie Weterynaryjne” 96(2021), nr 5, s. 353.

Nusbaum J., Jakub Teodor Klein i Ludwik Bojanus. Kartka z dziejów nauki w Królestwie Polskim, „Wszechświat” 1895, t. 14, s. 291.

Nusbaum-Hilarowicz J., Szlakami nauki ojczystej. Życiorysy znakomitych biologów polskich 18 i 19 wieku, Warszawa: Wydał Jan Tur 1916.

Polski słownik biograficzny, t. 2, Kraków: Nakładem Akademii Umiejętności 1936.

Roux W., Beiträge zur Entwickelungsmechanik des Embryo. Nr. 5. Ueber die künstliche Hervorbringung halber Embryonen durch Zerstörung einer der beiden ersten Furchungskugeln, sowie über die Nachentwickelung (Postgeneration) der fehlenden Körperhälfte, „Virchows Archiv” 1888.

Schuster J., Der Streit um die Erkenntnis des organischen Werdens im Lichte der Briefe C. F. Wolffs an A. von Haller, „Sudhoffs Archiv für Geschichte der Medizin und der Naturwissenschaften” 34(1941), z. 1/4, s. 196-218.

Wolff C.F., Theoria Generationis, Halae ad Salam1759.

Wolff C.F., Theorie von der Generation: in zwo Abhandlungen erklärt und bewiesen, Berlin 1764.