Przebaczenie w małżeństwie jako mechanizm przemiany i odnowy więzi. Analiza interdyscyplinarna

Grzegorz Krawiec

doi:10.18290/rns2026.0026

Data publikacji : 2026-09-11

Nr Online First

Przebaczenie w małżeństwie jako mechanizm przemiany i odnowy więzi. Analiza interdyscyplinarna

Grzegorz Krawiec

https://orcid.org/0009-0009-0237-4528

DOI: https://doi.org/10.18290/rns2026.0026

Abstrakt

Artykuł analizuje przebaczenie jako proces przemiany i odnowy więzi małżeńskiej oraz proponuje integralny model siedmiu faz, łączący socjologię, psychologię, pedagogikę i teologię. Na podstawie przeglądu narracyjnego i syntezy głównych modeli procesowych wskazano, że przebaczenie ma charakter wielowymiarowy i nieliniowy, a jego skuteczność zależy od bezpieczeństwa, autonomii decyzji, samowychowania, granic i realnej zmiany zachowań. Model odróżnia przebaczenie od pojednania i odbudowy zaufania, podkreślając, że nie znosi ono odpowiedzialności za krzywdę ani nie może być narzucane osobie zranionej. Łączy podejścia kliniczne, praktyki duchowe tradycji chrześcijańskiej oraz pedagogiczną koncepcję samowychowania. Artykuł ukazuje przebaczenie jako zasób dla terapii, duszpasterstwa rodzin i samopomocy małżeńskiej, jeśli jest rozumiane jako stopniowy proces odnowy moralnej, relacyjnej i duchowej.

Słowa kluczowe:

przebaczenie, małżeństwo, rezyliencja, regulacja gniewu, odbudowa zaufania, samowychowanie

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Krawiec, G. (2026). Przebaczenie w małżeństwie jako mechanizm przemiany i odnowy więzi. Analiza interdyscyplinarna. Roczniki Nauk Społecznych, (Online First). https://doi.org/10.18290/rns2026.0026

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Austin J.L. (1993), Mówienie i poznawanie: Rozprawy i wykłady filozoficzne, tłum. Bogdan Chwedeńczuk, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Biblia Tysiąclecia, wyd. 5, Poznań: Pallottinum, 2016.

CBOS (2024), Religijność Polaków w ostatnich dziesięcioleciach, Komunikat nr 50/2024, Warszawa: CBOS. https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2024/K_050_24.PDF [dostęp: 18.10.2025].

Durkheim É. (2012), O podziale pracy społecznej, tłum. K. Wakar, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Eaton K.W. i Ferrari T.M. (2020), Heart Rate Variability During an Internal Family Systems Approach to Self-Forgiveness, International Journal of Clinical and Experimental Physiology, nr 2, s. 52-57. https://doi.org/10.5530/ijcep.2020.7.2.14

Fincham F.D. i Beach S.R.H. (2002), Forgiveness in Marriage: Implications for Psychological Aggression and Constructive Communication, Personal Relationships, nr 3, s. 239-251. https://doi.org/10.1111/1475-6811.00016

Giddens A. (2006), Przemiany intymności. Seksualność, miłość i erotyzm we współczesnych społeczeństwach, tłum. A. Szulżycka, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Gottman J.M. i Levenson R.W. (1992), Marital Processes Predictive of Later Dissolution: Behavior, Physiology, and Health, Journal of Personality and Social Psychology, nr 2, s. 221-233. https://doi.org/10.1037/0022-3514.63.2.221

GUS (2024a), Sytuacja demograficzna Polski do 2023 r., Warszawa: GUS. https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5468/40/4/1/sytuacja_demograficzna_polski_do_2023.pdf [dostęp: 18.10.2025].

GUS (2024b), Rocznik demograficzny 2024, Warszawa: GUS, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2024,3,18.html [dostęp: 18.10.2025].

ISKK (2024), Kościół w liczbach. Annuarium Statisticum Ecclesiae in Polonia 2023, Warszawa: ISKK SAC, https://iskk.pl/wp-content/uploads/2024/12/Annuarium_Statisticum_2023.pdf [dostęp: 18.10.2025].

Jan Paweł II (1981), Adhortacja apostolska o zadaniach rodziny chrześcijańskiej w świecie współczesnym Familiaris consortio, https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/pl/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_19811122_familiaris-consortio.html [dostęp: 3.06.2026].

Kamiński R., Pyźlak G. i Goleń J. (red.) (2013), Duszpasterstwo rodzin: Refleksja naukowa i działalność pastoralna, Lublin–Rzeszów: Bonus Liber.

Katechizm Kościoła Katolickiego (1994), Poznań: Pallottinum.

Kochel J. (2018), Wprowadzenie do antropologii pedagogicznej. W kręgu pedagogiki katolickiej, Opole: Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego.

Kossakowska M.M. i Kwiatek P. (2017), Strategies of Coping with Transgressor – Polish Validation of TRIM-18 Questionnaire, Seminare: Poszukiwania naukowe, nr 4, s. 69-82, https://doi.org/10.21852/sem.2017.4.06

Krawiec G. (2020), Propozycja formacji biblijnej dla Ruchu Czystych Serc Małżeństw, [w:] E. Chodźko i A. Surma (red.), Wybrane aspekty z zakresu edukacji i literatury, Lublin: Wydawnictwo Naukowe TYGIEL, s. 75-82.

Krawiec G. (2021), Formacja małżeńska i rodzinna w Ruchu Czystych Serc Małżeństw, rozprawa doktorska, Uniwersytet Opolski.

Kwiek M. i Nowak I. (2010), Droga czystej miłości, Poznań: Wydawnictwo Agape.

Mariański J. (2004), Religijność społeczeństwa polskiego w perspektywie europejskiej, Kraków: Wydawnictwo Nomos.

McNulty J.K. (2011), The Dark Side of Forgiveness: The Tendency to Forgive Predicts Continued Psychological and Physical Aggression in Marriage, Personality and Social Psychology Bulletin, nr 6, s. 770-783. https://doi.org/10.1177/0146167211407077

Mróz J., Kaleta K. i Sołtys E. (2022), Decision to Forgive Scale and Emotional Forgiveness Scale in a Polish Sample, Current Psychology, nr 6, s. 3443-3451. https://doi.org/10.1007/s12144-020-00838-6

Parsons T. i Bales R.F. (1955), Family, Socialization and Interaction Process, Glencoe, IL: Free Press.

Rucki M. (2019), Samowychowanie w kryzysie: propozycja dla Ruchu Wiernych Serc, Perspectiva. Legnickie Studia Teologiczno-Historyczne, nr 1, s. 175-190.

Sabey C.V., Charlton C. i Charlton S.R. (2019), The „Magic” Positive-to-Negative Interaction Ratio: Benefits, Applications, Cautions, and Recommendations, Journal of Emotional and Behavioral Disorders, nr 3, s. 154-164. https://doi.org/10.1177/1063426618763106

Sikorska M. (2012), Życie rodzinne, [w:] A. Giza i M. Sikorska (red.), Współczesne społeczeństwo polskie, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 189-191.

Słysz A., Pilarska A. i Urbańska J. (2023), Przebaczanie w psychoterapii: Analiza użyteczności modelu Roberta Enrighta w perspektywie psychodynamicznej, poznawczo-behawioralnej i gestaltowskiej, [w:] J. Kozłowska i P. Szymczyk (red.), Seksualność i zdrowie psychiczne człowieka – wyzwania współczesnej medycyny i społeczeństwa, Lublin: Wydawnictwo Naukowe TYGIEL, s. 108-128.

Słysz A., Pilarska A., Urbańska J., Haładziński P., Wróbel N., Socha J., Dziwura W. i Kasiian S. (2025), Validating the Enright Forgiveness Research Tools: Polish Studies, poster zaprezentowany na 16th European Conference on Psychological Assessment (ECPA 2025), Barcelona, 22–25 lipca 2025.

Sobór Watykański II (1964), Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, [w:] Sobór Watykański II. Konstytucje, dekrety, deklaracje, Poznań: Pallottinum, 2002, s. 104-166.

Sobór Watykański II (1965), Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, [w:] Sobór Watykański II. Konstytucje, dekrety, deklaracje, Poznań: Pallottinum, 2002, s. 526-606.

Sowiński A.J. (2006), Samowychowanie w interpretacji pedagogicznej, Wołczkowo: Oficyna In Plus.

Śliwerski B. (2010), Teoretyczne i empiryczne podstawy samowychowania, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Tchorzewski A.M. de (2017), Samowychowanie drogą osobistego rozwoju człowieka, [w:] A. Walulik i J. Mółka (red.), Septuaginta pedagogiczno-katechetyczna, Kraków: Akademia Ignatianum, s. 193-208.

Toussaint L.L., Shields G.S. i Slavich G.M. (2016), Forgiveness, Stress, and Health: A 5-Week Dynamic Parallel Process Study, Annals of Behavioral Medicine, nr 5, s. 727-735. https://doi.org/10.1007/s12160-016-9796-6

Tyszka Z. (1979), Socjologia rodziny, Warszawa: PWN.

Wade N.G., Hoyt W.T., Kidwell J.E.M. i Worthington E.L. Jr. (2014), Efficacy of Psychotherapeutic Interventions to Promote Forgiveness: A Meta-Analysis, Journal of Consulting and Clinical Psychology, nr 1, s. 154-170. https://doi.org/10.1037/a0035268

Witvliet C. van Oyen, Ludwig T.E. i Vander Laan K.L. (2001), Granting Forgiveness or Harboring Grudges: Implications for Emotion, Physiology, and Health, Psychological Science, nr 2, s. 117-123. https://doi.org/10.1111/1467-9280.00320

Wiebe S.A., Johnson S.M., Lafontaine M.-F., Burgess Moser M., Dalgleish T.L. i Tasca G.A. (2017), Two-Year Follow-up Outcomes in Emotionally Focused Couple Therapy: An Investigation of Relationship Satisfaction and Attachment Trajectories, Journal of Marital and Family Therapy, nr 2, s. 227-244. https://doi.org/10.1111/jmft.12206

Worthington E.L. Jr. (2006), Forgiveness and Reconciliation. Theory and Application, New York: Routledge.

Zarzycka B. (2007), Skala Centralności Religijności Stefana Hubera, Roczniki Psychologiczne, nr 1, s. 133-157.