Okres wileński w życiu księży profesorów Czesława Falkowskiego i Ignacego Świrskiego

Małgorzata Przeniosło; Marek Przeniosło; Sara Kosno

doi:10.18290/sp2546.10

Data publikacji : 2026-01-08

Tom 46 (2025)

Okres wileński w życiu księży profesorów Czesława Falkowskiego i Ignacego Świrskiego

Małgorzata Przeniosło

https://orcid.org/0000-0001-7487-9976

Marek Przeniosło

https://orcid.org/0000-0002-7387-8530

Sara Kosno

https://orcid.org/0000-0003-3645-6627

DOI: https://doi.org/10.18290/sp2546.10

Abstrakt

Bohaterowie artykułu w okresie międzywojennym byli profesorami Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Wilno nie było pierwszym miejscem, w którym przecięły się ścieżki życiowe obu księży. Był nim Petersburg i tamtejsze Metropolitalne Seminarium Duchowne, a potem miejscowa Akademia Duchowna. Obaj w początkach niepodległości w okresie walk o granice wstąpili do Wojska Polskiego. Zarówno Falkowski, jak i Świrski katedry w Wilnie otrzymali w 1921 r. i kierowali nimi do likwidacji uniwersytetu w grudniu 1939 r. Znaleźli wówczas (do 1942 r.) zatrudnienie jako profesorowie nadal funkcjonującego wileńskiego Seminarium Duchownego. Po ponownym uruchomieniu Seminarium w 1944 r., nadal prowadzili w nim zajęcia. W 1945 r. wyjechali do Białegostoku, gdzie przeniesiono dawny wileński Wydział Teologiczny, także wileńskie Seminarium Duchowne. Wkrótce zostali biskupami – Świrski w Siedlcach, Falkowski w Łomży. Elementów łączących obu kapłanów było więcej, pełnili na USB ważne funkcje organizacyjne (rektora, dziekana), w okresie międzywojennym sympatyzowali z tym samym nurtem politycznym – obozem narodowym, obaj też silnie zaangażowali się (w Wilnie, ale także w okresie późniejszym) w działalność dobroczynną.

Słowa kluczowe:

profesorowie Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, biskupi polscy po 1945 r., Czesław Falkowski, Ignacy Świrski

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Biskup Ignacy Świrski 1885-1968. Osoba i dzieło: materiały z sympozjum, red. B. Błoński, Siedlce: Wydawnictwo Diecezji Siedleckiej Unitas 2008.

Bylina S., Jarmoch E., Działania pedagogiczno-społeczne ks. Ignacego Świrskiego na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie w latach 1922-1932, Siedlce: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Kultury Regionalnej i Badań Literackich 2021.

Jakubowski Z., Ksiądz biskup Czesław Falkowski ordynariusz łomżyński (1887-1969), „Nasza Przeszłość. Studia z Dziejów Kościoła i Kultury Katolickiej w Polsce” 1970, t. 33, s. 233-246.

Krahel T., Biskup Czesław Falkowski. Rektor Uniwersytetu Stefana Batorego, „W Służbie Miłosierdzia” 2009, nr 8, s. 1-2.

Likwidacja Uniwersytetu Stefana Batorego przez władze litewskie w grudniu 1939 roku. Dokumenty i materiały, oprac. P. Łossowski, Warszawa: Wydawnictwo Interlibro 1991.

Lubecka M., Biskup Czesław Falkowski – niezłomny obrońca wiary, „Studia Łomżyńskie” 19(2008), s. 245-251.

Przeniosło M., The Faculty of Theology of the Stefan Batory University in Vilnius 1919-1939, „The Person and the Challenges: The Journal of Theology, Education, Canon Law and Social Studies” 2015, nr 2, s. 225-248.

Przeniosło M., Profesorowie Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie 1919-1939, „Wrocławskie Studia Wschodnie” 2016, nr 20, s. 85-99.

Przeniosło M., Przeniosło M., Europejskie ścieżki kariery zawodowej i naukowej międzywojennych profesorów Wydziału Teologicznego UJ i UJK we Lwowie (okres przed otrzymaniem katedry), „Studia Polonijne” 43(2022), s. 455-469.

Przeniosło M., Przeniosło M., Słownik biograficzny profesorów uniwersytetów Drugiej Rzeczypospolitej. Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie, Kielce: Wydawnictwo UJK w Kielcach 2022.

Przeniosło M., Stopnie, tytuły i stanowiska naukowe w II Rzeczypospolitej, „Res Historica” 2012, nr 33, s. 151-172.

Przeniosło M., Władze Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie 1919-1939, „Przegląd Historyczny” 2016, z. 4, s. 537-561.

Ryńca M., Świrski Ignacy, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 51, Warszawa–Kraków: Instytut Historii PAN 2016, s. s. 625-629.

Skorodiuk J.W., Człowiek Boży: życie duchowe biskupa Ignacego Świrskiego, Siedlce 2016.

Słownik polskich teologów katolickich 1918-1981, red. L. Grzebień, t. 5, Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej 1983, s. 354-356; t. 7, s. 302-304.

Świder M., Biskup Ignacy Świrski. Świadek miłosierdzia Bożego, Siedlce: Wydawnictwo Diecezji Siedleckiej Unitas 2018.

Wereda D., Działalność Ignacego Świrskiego w Wilnie, „Biografistyka Pedagogiczna” 7(2022), nr 1, s. 51-82.

Zawadzki J., Biskup Czesław Falkowski (1887-1969), „Collectanea Theologica” 1970, nr 3, s. 171-176.

Zawadzki J., Biskup Ignacy Świrski (1885-1968), „Collectanea Theologica” 1968, nr 4, s. 155-157.

Żongołłowicz B., Wydział Teologiczny USB w okresie 1919-1929 r., [w:] Księga pamiątkowa ku uczczeniu 550 rocznicy założenia i 9 wskrzeszenia Uniwersytetu Wileńskiego, Wilno: Uniwersytet Stefana Batorego 1929, s. 203-251.