Czułość Cypriana Norwida w niemieckojęzycznej odsłonie

Tomasz Żurawlew

doi:10.18290/sn2644.14

Published : 2026-09-23

Vol. 44 (2026)

Cyprian Norwid’s “Czułość” in the German-language adaptation

Tomasz Żurawlew

https://orcid.org/0000-0002-5788-9790

DOI: https://doi.org/10.18290/sn2644.14

Abstract

The main aim of this article was to establish reliable strategies for reconstructing the stylistic features of the poem Czułość [Tenderness] in a German-language series of translations, and to define the function of the translations’ style in a situation where the original defies uniform interpretations. The research objectives were pursued with a view to promoting good practices in the transfer of Cyprian Norwid’s idiostyle into another linguistic domain. The analysis was conducted using adapted version of the katena method. It demonstrated that the source of translation strategies useful in relation to the poetics of the original included: (1) the translators’ use of stylistic variance within the target language in terms of lexis and grammar, (2) the exploitation of the connotative background of the selected expressions, and the possibilities they offer for the construal and modulation of meaning, (3) the consideration of the pragmatic potential of the original context, and (4) the translators’ adherence to the stylistic and linguistic parameters of the speaker’s point of view in the source text. The research also shows that the stylistic functions of the translations of Czułość boil down to harmonising the polysemic meaning of the poem and introducing German readers to several of Cyprian Norwid’s characteristic stylistic categories, including irony, omission and sententiousness.

Keywords:

Czułość, translation, categories of Norwid’s style, translation series, catena method

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Bazan M., Jaka czułość? O wierszu Norwida, „Ruch Literacki” 4: 2000, s. 477-486.

Brajerska-Mazur A., O angielskich tłumaczeniach utworów Norwida, Lublin 2002.

Brajerska-Mazur A., Filutka z filigranu paraduje w cudzym losie. Wisława Szymborska w anglojęzycznym przekładzie Stanisława Barańczaka i Clare Cavanagh, Lublin 2012.

Digitales Wörterbuch der Deutschen Sprache; https://www.dwds.de.

Chlebowski P., Jasna strona „Czułościˮ. O wierszu Norwida – raz jeszcze, w: Literackie ogniwa. Norwid i inni. Prace ofiarowane prof. Grażynie Halkiewicz-Sojak, t. 1, red. P. Arbiszewska, M. Kowalska, D. Pniewski, R. Sioma, Kraków 2023, s. 119-144.

Fert J.F., Norwid poeta dialogu, Wrocław 1982.

Jakobson R., „Czułość” Cypriana Norwida, w: For Wiktor Weintraub: Essays in Polish Literature, Language and History presented on the occasion of his 65th Birthday, red. V. Erlich, R. Jakobson, Cz. Miłosz, R. Picchio, A.M. Schenker, E. Stankiewicz, The Hague‒Paris 1975, s. 227-237.

Jakubowski Z., W kręgu Norwida i norwidologów, w: Nowe studia o Norwidzie (u źródeł nowoczesnej liryki polskiej), red. J.W. Gomulicki, J.Z. Jakubowski, Warszawa 1961, s. 7-34.

Jaskierny R., Rytm wewnętrzno-logiczny liryków Norwida, „Ruch Literacki” 1980, z. 6, s. 427- 437.

Jauss H.R., Przedmowa do pierwszego niemieckiego wydania „Vade-mecum” Cypriana Norwida, przeł. M. Kaczmarkowski, „Studia Norwidiana” 3-4: 1985-1986, 1988, s. 3-11.

Knörrich O., Lexikon lyrischer Formen, Stuttgart 2005.

Korpysz T., Definicje poetyckie Norwida, Lublin 2009.

Kozłowska A., Jednostka wobec konwencji. Uwagi o interpunkcji w tekstach Cypriana Norwida, w: Tożsamość tekstu. Tożsamość literatury, red. P. Bem, Ł. Cybulski, M. Prussak, Warszawa 2016, s. 115-130.

Kozłowska A., Grafia Cypriana Norwida jako sygnał struktury tematyczno-rematycznej wypowiedzenia, w: Język pisarzy: środki artystycznego wyrazu, red. T. Korpysz, A. Kozłowska, Warszawa 2019, s. 101-125.

Krasuska A., O francuskich tłumaczeniach wiersza „Czułośćˮ, w: Norwid mniej znany – przybliżenia, red. T. Korpysz, Warszawa 2011, s. 43-51.

Kowalska A., Wiersze Cypriana Norwida, Warszawa 1978.

Legeżyńska A., Tłumacz i jego kompetencje autorskie, Warszawa 1999.

Lewicki R., Zagadnienia lingwistyki przekładu, Lublin 2017.

Łapiński Z., O „Czułościˮ (kilka przypisów do Gomulickiego), w: Strona Norwida, red. P. Chlebowski, W. Toruń, E. Żwirkowska, E. Chlebowska, Lublin 2008, s. 283-292.

Mackiewicz T., Sokratejskie aspekty ironii Norwida, w: tegoż, Sokrates Norwida. Kontekst – recepcja – kontynuacja, Warszawa 2009, s. 149-172.

Norwid C., Dzieła zebrane, oprac. J. W. Gomulicki, t. 2: Wiersze. Dodatek krytyczny, Warszawa 1966.

Nowicka E., „Purytanizmˮ wobec konwencji listu poetyckiego, w: Język Cypriana Norwida. Materiały z konferencji zorganizowanej przez Pracownię Słownika Języka Norwida w dniach 4-6 listopada 1985 roku, red. K. Kopczyński, J. Puzynina, Warszawa 1990, s. 147-162.

Plucińska D., Sentencjonalność Norwida. O „Vade-mecumˮ i „trylogii włoskiej”, Lublin 2005.

Przesmycki Z., Varia, „Chimera” 1904, t. 7, z. 19, s. 149-151.

Przyboś J., Linia i gwar, t. 1, Kraków 1959.

Puzynina J., Słowo Norwida, Wrocław 1990.

Puzynina J., O języku Cypriana Norwida, w: tejże, Słowo – wartość – kultura, Lublin 1997, s. 419-447.

Rogowska M., O intonacyjno-retorycznej roli Norwidowskiej interpunkcji, „Studia Norwidiana” 30: 2012, s. 23-38.

Różewicz T., To, co zostało z nienapisanej książki o Norwidzie, „Kwartalnik Artystyczny” 3: 2002, s. 9-25.

Sawicka-Mierzyńska K., Dlaczego „Czułośćˮ C. Norwida jest jednym z ulubionych wierszy T. Różewicza? O symbolicznej reprezentacji świata, w: Symbol w dziele Cypriana Norwida, red. W. Rzońca, Warszawa 2011, s. 311-320.

Sawicki S., Norwida walka z formą, Warszawa 1986.

Siewierski H., „Architektura słowa”. Wokół Norwidowskiej teorii i praktyki słowa, „Pamiętnik Literacki” 1981, z. 1, s. 181-207.

Sioma R., Pamięć zmysłów?... O „Czułościˮ Cypriana Norwida, w: Norwidowski świat rzeczy, red. P. Arbiszewska, G. Halkiewicz-Sojak, I. Dobrzeniecka, D. Wojtasińska, Toruń 2018, s. 489-502.

Skubalanka T., Z problematyki gramatycznej „Vade-mecum”, w: Język Cypriana Norwida. Materiały z konferencji zorganizowanej przez Pracownię Słownika Języka Norwida w dniach 4-6 listopada 1985 roku, red. K. Kopczyński, J. Puzynina, Warszawa 1990, s. 11-27.

Skubalanka T., Styl poetycki Norwida ze stanowiska historycznego, w: tejże, Mickiewicz, Słowacki, Norwid. Studia nad językiem i stylem, Lublin 1997, s. 144-162.

Skubalanka T., O stylu poetyckim i innych stylach języka, Lublin 1997.

Sudolski Z., Norwid. Opowieść biograficzna, Warszawa 2003.

Tabakowska E., Punkt widzenia w języku, tekście i przekładzie, w: tejże, Myśl językoznawcza z myślą o przekładzie. Wybór prac, red. P. de Bończa Bukowski, M. Heydel, Kraków 2015, s. 191-207.

Wahrig-Burfeind R. (red.), Wahrig. Deutsches Wörterbuch, Gütersloh–München 2000.

Wills W., Übersetzungswissenschaft: Probleme und Methoden, Stuttgart 1977.

Wosiek B., Ironia w liryce Norwida, „Roczniki Humanistyczne” 1957, t. 6, z. 1, s. 175-266.

Żurawlew T., Styl poetycki Cypriana Norwida w przekładzie na język niemiecki. Studium teorii i praktyki translacji wiersza, Kraków 2024.

Norwid C., Zärtlichkeit, „Mickiewicz-Blätter” 1957, z. 4. Übertragen von Krystyna Maria Dębicka, s. 155.

Norwid C., Empfindung, w: Vade-mecum. Gedichtzyklus (1866). Polnisch / Deutsch. Übersetzt und eingeleitet von Rolf Fieguth, München 1981, s. 153.

Norwid C., Zärtlichkeit, w: Polnische Romantik. Ein literarisches Lesebuch, red. H.-P. Hoelscher-Obermaier, Frankfurt am Main 1998, s. 90.

Norwid C., Gefühle, w: Poesiealbum 305. Auswahl von Rolf Fieguth, Wilhelmshorst 2013, s. 23.

Norwid C.K., Gefühl, w: Vade-mecum. Gedichtzyklus. Aus dem Polnischen von Peter Gehrisch, Leipzig 2017, s. 127.