Pewnego razu... w kinie. Quentin Tarantino i symboliczne wyzwalanie rzeczywistości

Przemysław Wiatr

doi:10.18290/rkult26173.6

Data publikacji : 2026-09-28

Tom 17 Nr 3 (2026)

Pewnego razu... w kinie. Quentin Tarantino i symboliczne wyzwalanie rzeczywistości

Przemysław Wiatr

https://orcid.org/0000-0001-7593-3751

DOI: https://doi.org/10.18290/rkult26173.6

Abstrakt

W artykule zaproponowano odczytanie wybranych wątków twórczości Quentina Tarantino przez pryzmat narzędzi i pojęć proponowanych przez XX-wieczne teorie mediów. Do głównych problemów poruszanych w tekście należy kwestia wykorzystania przemocy w obrazie filmowym oraz samego sposobu prezentacji kina jako narzędzia symbolicznego wyzwalania rzeczywistości w twórczości amerykańskiego reżysera. W swoich analizach autor sięga m.in. do filozofii Viléma Flussera, teorii filmu Siegfrieda Kracauera oraz wybranych pojęć psychoanalizy. Artykuł został podzielony na pięć części. Uwagi wstępne, w których wyłożone zostają omawiane problemy oraz ramy teoretyczne tekstu; część druga to próba odtworzenia poglądów Tarantino na film jako medium; w części trzeciej Autor przygląda się miejscu filmowej przemocy i jej emancypacyjnego wymiaru w refleksji nad filmem samego Tarantino, a także w odniesieniu do jego twórczości (przykłady filmów Kill Bill oraz Django); w części czwartej podjęto problem filmowych wyobrażeń kina jako pełniącego u Tarantino funkcje emancypacyjne (przykłady filmów Bękarty wojny ora Pewnego razu… w Hollywood); w ostatniej części Autor dokonuje krótkiego podsumowania, wracając raz jeszcze do tytułowej kategorii symbolicznego wyzwalania.

Słowa kluczowe:

teorie mediów, obrazy techniczne, kino amerykańskie, posthistoria

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Wiatr, P. (2026). Pewnego razu. w kinie. Quentin Tarantino i symboliczne wyzwalanie rzeczywistości. Roczniki Kulturoznawcze, 17(3), 137–159. https://doi.org/10.18290/rkult26173.6

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Anderson, Aaron C. „Stuntman Mike, Simulation, and Sadism in Death Proof”. W: Quentin Tarantino and Philosophy. How to Philosophize with a Pair of Pliers and a Blowtorch, eds. Richard Greene, K. Silem Mohammad. Chicago–La Salle: Open Court, 2007.

Bauman, Zygmunt. Płynna nowoczesność, przeł. Tomasz Kunz. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2006.

Camus, Albert. Dżuma, przeł. Joanna Guze. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970.

Constable, Catherine. Postmodernism and Film. Rethinking Hollywood’s Aesthetics. London–New York: Wallflower, 2015.

Flusser, Vilém. Into the Universe of Technical Images, trans. Nancy Ann Roth. Minneapolis–London: University of Minnesota Press, 2011.

Flusser, Vilém. Ku filozofii fotografii, przeł. Jacek Maniecki. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2015.

Flusser, Vilém. Kultura pisma. Z filozofii słowa i obrazu, przeł. Przemysław Wiatr. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2018.

Flusser, Vilém. Post-History, trans. Rodrigo Maltez Novaes. Minneapolis: Univocal Publishing, 2013.

Freud, Zygmunt. Kultura jako źródło cierpień, przeł. Jerzy Prokopiuk. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2013.

Gallafent, Edward. Quentin Tarantino. Harlow: Pearson, 2006.

Helman, Alicja i Jacek Ostaszewski. Historia myśli filmowej. Podręcznik. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2010.

Hudzik, Jan Paweł. Wykłady z filozofii mediów. Podstawy nauk o komunikowaniu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2017.

Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication 40, nr 49 (2026).

Jameson, Fredric. „Postmodernizm i społeczeństwo konsumpcyjne”, przeł. Przemysław Czapliński. W: Postmodernizm. Antologia przekładów, red. Ryszard Nycz (190-213). Kraków: Wydawnictwo Baran i Suszyński, 1997.

Jarkowiec, Maciej. Na bulwarach czyhają potwory: filmowa historia Ameryki. Warszawa: Agora, 2024.

Kendrick, James. Film Violence. History, Ideology, Genre. London–New York: Wallflower, 2009.

Kiełpiński, Łukasz. „W stronę Nowej Szczerości. Konceptualizowanie przemian wrażliwości w najnowszym kinie polskim”. Kwartalnik Filmowy 119 (2022): 115-134.

Kieślowski, Krzysztof. O sobie, oprac. Danuta Stok. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1998.

„Konferencja prasowa Wściekłych Psów”. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Toronto (1992). W: Quentin Tarantino. Rozmowy, red. Gerald Peary, przeł. Mariusz Berowski (60-66). Warszawa: Axis Mundi, 2018.

Kracauer, Siegfried. Teoria filmu. Wyzwolenie materialnej rzeczywistości, przeł. Wanda Wertenstein. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1975.

Kultura Współczesna 3(133) (2025): Nowa szczerość.

Kundera, Milan. Sztuka powieści, przeł. Marek Bińczyk. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2004.

Kwartalnik Filmowy 124 (2023).

Lacan, Jacques. „Columbia University: Lecture on the Symptom”. Culture/Clinic 1 (2013): 8-16. DOI:10.5749/cultclin.1.2013.0008.

Malcolm, Derek. „Why was Three Colours Red denied Cannes glory?”. The Gaurdian, 9.11.2011. Dostęp 11.11.2025, https://www.theguardian.com/film/2011/nov/09/three-colours-red-cannes-dor-1994-1208070/.

Maron, Marcin. „Głowa Meduzy, czyli realizm filmów Kina Moralnego Niepokoju”. Kwartalnik Filmowy 75-76 (2011): 122-148.

„Nic serio”. Wywiad przeprowadzony przez Januszaf Wróblewskiego (1997 i 2007). W: Quentin Tarantino. Rozmowy, red. Gerald Peary, przeł. Mariusz Berowski (19-27). Warszawa: Axis Mundi, 2018.

Panoptikum. Film, Nowe Media, Sztuki Audiowizualne nr 20(27) (2018).

„Quentin Tarantino: Konferencja prasowa Jackie Brown”. Spisana przez Petera Keougha (1997). W: Quentin Tarantino. Rozmowy, red. Gerald Peary, przeł. Mariusz Berowski (155-161). Warszawa: Axis Mundi, 2018.

Sloterdijk, Peter. Musisz życie swe odmienić. O antropotechnice, przeł. Jarosław Janiszewski. Warszawa: PWN, 2014.

Studia Filmoznawcze 44 (2023).

Syska, Rafał. Film i przemoc. Kraków: Rabid, 2003.

„Tarantino ‘wyzwolony’: trylogia Django”. Wywiad przeprowadzony przez Henry Louis Gates Jr. (2012). W: Quentin Tarantino. Rozmowy, red. Gerald Peary, przeł. Mariusz Berowski (264-282). Warszawa: Axis Mundi, 2018.

„Tarantino totalny”. Wywiad przeprowadzony przez Mary Kaye Schilling (2004). W: Quentin Tarantino. Rozmowy, red. Gerald Peary, przeł. Mariusz Berowski (193-200). Warszawa: Axis Mundi, 2018.

Tarantino, Quentin. Spekulacje o kinie, przeł. Jan Dzierzgowski. Warszawa: Marginesy, 2024.

Taylor, Charles. Nowoczesne imaginaria społeczne, przeł. Adam Puchejda, Karolina Szymaniak. Kraków: Znak, 2010.

Violence and American Cinema, ed. J. David Slocum. New York–London: Routledge, 2001.

Wiatr, Przemysław. „Ekranizacja rzeczywistości i jej polityczne konsekwencje”. Studia Politologiczne 76 (2025): 75-93.

Wiatr, Przemysław. Peter Sloterdijk – ćwiczenia z prowokacji. Rzecz o niedogmatycznej teorii mediów. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2024.

Wiatr, Przemysław. W cieniu posthistorii – wprowadzenie do filozofii Viléma Flussera. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2018.

Włodek, Patrycja. „Postironia i trzy twarze melodramatu”. Kwartalnik Filmowy 100 (2017): 222-235.

„Wywiad z Quentinem Tarantino na temat Bękartów wojny”. Wywiad przeprowadzony przez Mali Elfmana (2009). W: Quentin Tarantino. Rozmowy, red. Gerald Peary, przeł. Mariusz Berowski (214-220). Warszawa: Axis Mundi, 2018.

„Wywiad z Quentinem Tarantino”. Wywiad przeprowadzony przez Petera Brunette’a (1992). W: Quentin Tarantino. Rozmowy, red. Gerald Peary, przeł. Mariusz Berowski (54-59). Warszawa: Mundi, 2018.

„Wywiad: Quentin Tarantino”. Wywiad przeprowadzony przez Jamesa Hobermana (1996). W: Quentin Tarantino. Rozmowy, red. Gerald Peary, przeł. Mariusz Berowski (132-146). Warszawa: Axis Mundi, 2018.

Žižek, Slavoj. Lacrimae Rerum: Kieślowski, Hitchcock, Tarkowski, Lynch, przeł. Grzegorz Jankowicz, Julian Kutyła, Kuba Mikruda, Paweł Mościcki. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2011.