Karola Wojtyły realistyczna fenomenologia świadomości

Andrzej Lisak

doi:10.18290/rf26741.12

Published : 2026-03-25

Vol. 74 No. 1 (2026)

Karol Wojtyła’s Realistic Phenomenology of Consciousness

Andrzej Lisak

https://orcid.org/0000-0002-9671-0079

DOI: https://doi.org/10.18290/rf26741.12

Abstract

Karol Wojtyła’s phenomenology of specific consciousness can be described as purely noematic: contact with a person and being is direct and occurs before the threshold of consciousness, therefore it is not mediated by it; otherwise it would constitute a specific region of being. Consciousness cannot be identified with the I. Consciousness, therefore, cannot exist as a subject, neither as ontic experience nor as a mental faculty. The basic concept here is, therefore, that of self-knowledge. Consciousness does not objectivize, but merely reflects that what has been objectified by general knowledge and self-knowledge; thus the being is prior to consciousness. True realism can be built not on the consciousness of thinking, but on the consciousness of action, which is an act of creation and establishing a person in memory. This article examines the place of the concept of consciousness within 20th-century philosophy. It also attempts to outline the state of its reception. The importance and excellence of this concept in contemporary philosophy is highlighted by juxtaposing it with the philosophy of such prominent figures as Ingarden, Husserl, Heidegger and Sartre.

Keywords:

noematic phenomenology, consciousness, self-knowledge, subject, realism

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Lisak, A. (2026). Karol Wojtyła’s Realistic Phenomenology of Consciousness. Roczniki Filozoficzne, 74(1), 265–303. https://doi.org/10.18290/rf26741.12

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Buttiglione, Rocco. 1996. Myśl Karola Wojtyły. Tłum. Jarosław Merecki. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Buytendijk, Fredrik J. J. 1958. Das Menschliche. Wege zu seinen Verständnis. Stuttgart: Koehler.

Chudy, Wojciech. 1995. Rozwój filozofowania a „pułapka refleksji”. Wyd. 2. Lublin: RW KUL.

Ey, Henri. 1968. La conscience. Wyd. 2. Paris: Presses Universitaires de France.

Fink, Eugen. 1976. Operative Begriffe in Husserls Phänomenologie. W: Eugen Fink. Nähe und Distanz, 180–204. München: Karl Alber.

Gabriel, Markus. 2014. Der Neue Realismus. Berlin: Surkamp.

Gilson, Étienne. 1968. Realizm tomistyczny. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.

Gloy, Karen. 2009. Wprowadzenie do filozofii świadomości. Problematyka i historia zagadnienia świadomości oraz samoświadomości. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Hegel, Georg W.F. 1963. Fenomenologia ducha. Tłum. Adam Landman. Warszawa: PWN

Heidegger, Martin. 1994. Bycie i czas. Tłum. Bogdan Baran. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Husserl, Edmund. 1966. Analysen zur Passiven Synthesis: Aus Vorlesungs und Forschungsmanuskripten (1918–1926). Dordrecht: Martinus Nijhoff.

Husserl, Edmund. 1974. Idee czystej fenomenologii i fenomenologicznej filozofii: księga druga. Tłum. Danuta Gierulanka. Warszawa: PWN.

Ingarden, Roman. 1987. Spór o istnienie świata. T. 1-2. Tłum. Danuta Gierulanka. Warszawa: PWN.

Krapiec, Mieczysław A. 1959. Realizm ludzkiego poznania. Poznań: Pallottinum.

Lisak, Andrzej. 2020a. „Filozofować z głębi człowieczeństwa. O fenomenologii Andrzeja Półtawskiego”. Kwartalnik Filozoficzny 48 (1-2): 23–50.

Lisak, Andrzej. 2020b. „Aktualność „Sporu o istnienie świata” Romana Ingardena w świetle współczesnych mu stanowisk filozoficznych”. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria 29 (4): 191–204.

Maritain, Jacques. 1948. Distinguer pour unir ou les degrés du savoir. Wyd. 5. Paris: Desclée de Brouwer.

Merecki, Jarosław. 2013. „Podmiotowość i transcendencja. Świadomość w filozofii Karola Wojtyły i w Jana Pawła II teologii ciała”. Ethos 26 (1): 95–104.

Nagel, Thomas. 1998. Co to wszystko znaczy? Bardzo krótkie wprowadzenie do filozofii. Tłum. Michał Szczubiałka. Warszawa: Aletheia.

Natorp, Paul. 1912. Allgemeine Psychologie: nach kritischer Methode. Tübingen: J.C.B. Mohr.

Półtawski, Andrzej. 1995. „Osoba i czyn”. W: Przewodnik po literaturze filozoficznej XX wieku. T. 3, red. Barbara Skarga, 440–444. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Półtawski, Andrzej. 2001. „Koncepcja czasu w fenomenologii E. Husserla”. W: Andrzej Półtawski. Realizm fenomenologii. Husserl, Ingarden, Stein, Wojtyła, 169–169. Toruń: Wydawnictwo Rolewski.

Półtawski, Andrzej. 2011a. Po co filozofować? Ingarden – Wojtyła – skąd i dokąd?. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Półtawski, Andrzej. 2011b. „Fenomenologia jako fundamentalna filozofia moralna według Stephana Strassera”. W: Andrzej Półtawski. Po co filozofować? Ingarden – Wojtyła – skąd i dokąd?, 330–352. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Półtawski, Andrzej. 2011c. „Człowiek a świadomość”. W: Andrzej Półtawski. Po co filozofować? Ingarden – Wojtyła – skąd i dokąd?, 237–257. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Sartre, Jean-Paul. 1965. Intencjonalność jako kategoria egzystencjalna. W: Filozofia egzystencjalna, red. Leszek Kołakowski i Krzysztof Pomian, 313–317. Warszawa: PWN.

Sartre, Jean-Paul. 2006. Transcendencja ego. Próba opisu fenomenologicznego. Tłum. Urszula Idziak. Warszawa: IFiS PAN.

Seifert, Josef. 1981. „Karol Cardinal Wojtyła (Pope John Paul II) as Philosopher and the Cracow/Lublin School of Philosophy”. Aletheia. An International Journal of Philosophy 2: 130–199.

Tomasz z Akwinu. 2000. Traktat o człowieku. Summa teologii 1, 75-89. Przeł. Stefan Swieżawski. Kęty: Wydawnictwo Antyk.

Tischner, Józef. 1973–1974. „Metodologiczna strona dzieła «Osoba i czyn»”. Analecta Cracoviensia 5-6: 85–98. https://doi.org/10.15633/acr.2667.

Wojtyła, Karol. 1994. Osoba i czyn oraz inne studia antropologiczne. Wyd. 3. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.