Does The 1993 Concordat Guarantee the Financial Stability of the Catholic Church in Poland?

Paweł Kaleta

doi:10.18290/rnp26361.5

Data publikacji : 2026-07-17

Tom 36 Nr 1 (2026)

Czy Konkordat z 1993 roku gwarantuje stabilność finansową Kościoła katolickiego w Polsce

Paweł Kaleta

https://orcid.org/0000-0001-6159-0997

DOI: https://doi.org/10.18290/rnp26361.5

Abstrakt

Autor w dokonuje analizy art. 22 ust. 2 konkordatu z 1993 roku i podejmuje problem naukowy, czy Konkordat zawarty między Stolicą Apostolską a Polską gwarantuje stabilność finansową Kościoła katolickiego w Polsce. Wykazano, że zasada bilateralności zmian w finansowaniu Kościoła daje gwarancję jej stabilności. Dowodzi tego również Konwencja wiedeńska. Ponadto w artykule dokonano krytycznej oceny trzech filarów finansowania Kościoła: ofiar wiernych, dochodów z majątku własnego Kościoła oraz dotacji państwowych. W kontekście postępującej sekularyzacji, słabego wizerunku Kościoła oraz zmian w mentalności coraz bardziej konsumpcyjnego społeczeństwa autor podważa założenie, że system ulg podatkowych mógłby w pełni zastąpić dotychczasowe dotacje państwowe.

Słowa kluczowe:

Konkordat z 1993 roku, finansowanie Kościoła, Fundusz Kościelny, stosunki między państwem a Kościołem, sekularyzacja, prawo religijne

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf (English)

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Biuro Klubu Parlamentarnego SLD, Fundusz Kościelny – za i przeciw. Relacja z konferencji w dniu 10 grudnia 2004 r., Warszawa 2005, p. 50-94.

Borecki Paweł, Glosa do uchwały całej Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2005 r., “Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” (2005), no. 2-3, p. 156-157.

Borecki Paweł, Funkcja stabilizacyjna Konkordatu polskiego z 1993 r. wobec Kościoła katolickiego, “Studia Prawa Publicznego” (2019), no. 1, p. 9-31.

Góralski Wojciech, Finansowanie instytucji kościelnych i duchowieństwa w regulacjach wybranych umów Stolicy Apostolskiej z państwami po Soborze Watykańskim II, [in:] Finansowanie Kościołów i innych związków wyznaniowych, ed. Paweł Sobczyk, Krzysztof Warchałowski, Warszawa 2013, p. 359-374.

Krukowski Józef, Concordats Between the Holy See and Poland. History and the Present, Lublin 2020.

Krukowski Józef, Konkordat polski z 1993 r. – przedmiot i formy realizacji w krajowym porządku prawnym, [in:] Układowe formy regulacji stosunków między państwem a związkami wyznaniowymi (art. 25 ust. 4-5 konstytucji RP), ed. Piotr Stanisz, Marta Ordon, Lublin 2013.

Krukowski Józef, Ocena skutków Konkordatu z 1993 roku w Polskim porządku prawnym, “Krakowskie Studia Międzynarodowe” (2006), no. 3, p. 49-61.

Krukowski Józef, Realizacja Konkordatu z 1993 r w polskim porządku prawnym, [in:] Konkordat polski w 10 lat po ratyfikacji, ed. Józef Wroceński, Helena Pietrzak, Warszawa 2008.

Krukowski Józef, Systemy finansowania instytucji kościelnych w Europie. Wprowadzenie do problematyki, [in:] Systemy finansowania instytucji kościelnych w Europie. Materiały z międzynarodowej konferencji Sandomierz 13-14 września 1999, ed. Józef Krukowski, Lublin 2000, p. 15-30.

Mielczarek Monika, Współczesne rozwiązania w finansowaniu wspólnot wyznaniowych w Polsce, [in:] Ekonomiczne wyzwania Polski i świata w ujęciu teoretycznym i praktycznym, ed. Anna Nowacka, Paweł Kaczmarczyk, Zbigniew Klimiuk, Jacek Grzywacz, Płock 2023, p. 67.

Misztal Henryk, Stanisz Piotr, Włoski model finansowania związków wyznaniowych, [in:] Pro bono Reipublicae. Księga jubileuszowa profesora Michała Pietrzaka, ed. Paweł Borecki, Andrzej Czohara, Tadeusz J. Zieliński, Warszawa 2009, p. 342-355.

Němec Damián, Concordat Agreements between the Holy See and the Post-Communist Countries (1990-2010), Leuven 2011.

Pietrzak Michał, Głos w dyskusji, [in:] Dziesięć lat polskiego konkordatu, ed. Paweł Borecki, Czesław Janik, Warszawa 2009, p. 133-134.

Stanisławski Tadeusz, Sposoby finansowania kościołów i innych związków wyznaniowych ze środków publicznych, [in:] Prawo wyznaniowe w Polsce (1989-2009): Analizy – dyskusje – postulaty, ed. Dariusz Walencik, Katowice – Bielsko-Biała 2009, p. 335-341.

Suchocka Hanna, Polski model relacji państwo-Kościół w świetle Konstytucji RP i Konkordatu z 1993 roku, [in:] Konkordat Polski w 10 lat po ratyfikacji, ed. Józef Wroceński, Helena Pietrzak, Warszawa 2008, p. 41-67.

Tretera Jiří R., Finansowanie Kościołów w Republice Czeskiej, [in:] Systemy finansowania instytucji kościelnych w Europie, ed. Józef Krukowski, Lublin 2000, p. 109-123.

Vitale Antonio, Corso di diritto ecclesiastico. Ordinamento giuridico e interessi religiosi, Milano 1996.

Walencik Dariusz, Finansowanie Kościoła katolickiego w Polsce w świetle at. 22 i 27 konkordatu oraz prac komisji konkordatowych – perspektywa zmian, [in:] Konkordat ocena z perspektywy 15 lat obowiązywania, ed. Piotr Kroczek, Kraków 2014, p. 39-67.

Zawiślak Michał, Wydatkowanie środków Funduszu Kościelnego w latach 1950-1989, “Studia z Prawa Wyznaniowego” 12 (2009), p. 241-265.

Zawiślak Michał, Zmiana systemu finansowania Kościoła Katolickiego w świetle Konstytucji RP i konkordatu, [in:] Układowe formy regulacji stosunków między państwem a związkami wyznaniowymi (art. 25 ust. 4-5 Konstytucji RP), Lublin 2013, p. 417-436.