Raportowanie schematów podatkowych z punktu widzenia oportunistycznej postawy wobec prawa

Jan Sobuś

doi:10.18290/rnp26361.3

Data publikacji : 2026-07-17

Tom 36 Nr 1 (2026)

Raportowanie schematów podatkowych z punktu widzenia oportunistycznej postawy wobec prawa

Jan Sobuś

https://orcid.org/0009-0007-3885-6575

DOI: https://doi.org/10.18290/rnp26361.3

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę efektywności regulacji dotyczących raportowania schematów podatkowych (MDR) w kontekście postaw oportunistycznych adresatów norm. Głównym celem badawczym jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy obecna konstrukcja odpowiedzialności karnoskarbowej, oparta na przesłance umyślności, realnie mityguje ryzyko naruszeń, czy też stanowi dla podmiotów zobowiązanych sankcję o charakterze iluzorycznym. Wykorzystując metodę dogmatyczno-prawną oraz analizę danych empirycznych uzyskanych z Ministerstwa Finansów za lata 2019-2025, autor weryfikuje hipotezę o niskim stopniu ryzyka związanego z zaniechaniem obowiązków sprawozdawczych. Wyniki badań, wskazujące na całkowity brak aktów oskarżenia w analizowanym okresie, demaskują dysfunkcjonalność systemu i potwierdzają racjonalność strategii oportunistycznych. Publikacja stanowi głos w dyskusji nad szczelnością systemu podatkowego, oferując autorskie postulaty de lege ferenda zmierzające do zastąpienia sankcji karnych administracyjnymi karami pieniężnymi. Wraz z ewentualną zmianą w tym zakresie musi wzrosnąć równocześnie precyzja i jasność przepisów o schematach podatkowych.

Słowa kluczowe:

schematy podatkowe, MDR, postępowanie karnoskarbowe, postawy adresatów wobec prawa, oportunizm

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Gregorczuk Karol, Postawy wobec prawa, [w:] Leksykon współczesnej teorii i filozofii prawa. 100 podstawowych pojęć, red. J. Zajadło, wyd. 2, Warszawa 2017, s. 227-231.

Gronowski Marcin, Plewa Emil, Postawy wobec prawa i poglądy polityczne studentów Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 75 (2023), z. 1, s. 251-259.

Kubista Bartosz, Czy w racjonalnym systemie podatkowym jest miejsce dla raportowania schematów podatkowych w aktualnym kształcie?, „Doradztwo Podatkowe” (2025), nr 5, s. 19-25.

Kurpiewski Konrad, Przychodzeń Maciej, Śliwińska Agata, Subiektywna identyfikacja schematu podatkowego, [w:] Raportowanie schematów podatkowych (MDR): wybrane zagadnienia, red. D.J. Gajewski, Warszawa 2024, s. 131-144.

Leńczuk Jacek, Problemy w zakresie stosowania przepisów o MDR, [w:] Raportowanie schematów podatkowych (MDR): wybrane zagadnienia, red. D.J. Gajewski, Warszawa 2024, s. 157-172.

Lewicka-Strzałecka Anna, Moralność finansowa Polaków 2025, Gdańsk 2025.

Łabuda Grzegorz, Komentarz do art. 4, [w:] P. Kardas, T. Razowski, G. Łabuda, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2017, s. 54-60.

Mika Jarosław Franciszek, Ceny transferowe. Komentarz do rozporządzeń. Metody szacowania i analizy cen transferowych. Obowiązki sprawozdawcze. Strategia podatkowa. Schematy podatkowe MDR. Przykłady, wyd. 3, Warszawa 2023.

Niedźwiecki Wojciech, Sankcje za raportowanie schematów podatkowych w kontekście zasady proporcjonalności, [w:] Raportowanie schematów podatkowych (MDR): wybrane zagadnienia, red. D.J. Gajewski, Warszawa 2024, s. 193-202.

Oczkowski Tomasz, Komentarz do art. 80f, [w:] Kodeks karny skarbowy. Komentarz, red. I. Zgoliński, wyd. 2, Warszawa 2021, s. 648-660.

Pahl Bogumił, Komentarz do art. 86a, [w:] Ordynacja podatkowa. Tom I. Zobowiązania podatkowe. Art. 1-119zzk. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2025.

Pękala Mateusz, Zyzik Radosław, Społeczny obraz prawa. Opis obszaru badań i wyniki pilotażu, „Zeszyty Prawnicze” (2018), nr 4, s. 35-65.

Pieniążek Antoni, Stefaniuk Małgorzata, Socjologia prawa. Zarys wykładu, Warszawa 2021.

Radzikowski Krzysztof, Kurach Dawid, Trzy lata funkcjonowania przepisów o raportowaniu schematów podatkowych. Próba podsumowania z punktu widzenia doradcy podatkowego, „Doradztwo Podatkowe” (2022), nr 4, s. 85-89.

Skąpska Grażyna, Społeczne podłoże postaw wobec prawa, Wrocław 1981.

Tkacz Sławomir, Nowacki Józef, Rozdział 1. Przepisy prawa, [w:] red. J. Nowacki, Z. Tobor, Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 2016, s. 25-44.

Wronkowska Sławomira, Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa, wyd. 3, Poznań 2005.

Wróbel Włodzimierz, Zoll Andrzej, Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2013.