Ocena wiarygodności zeznań stron i świadków w procesie kanonicznym w świetle psychologii sądowej i modelu MASAM

Wiesław Kraiński

doi:10.18290/rnp25353.7

Data publikacji : 2025-12-02

Tom 35 Nr 3 (2025)

Ocena wiarygodności zeznań stron i świadków w procesie kanonicznym w świetle psychologii sądowej i modelu MASAM

Wiesław Kraiński

https://orcid.org/0000-0002-6236-6652

DOI: https://doi.org/10.18290/rnp25353.7

Abstrakt

Artykuł analizuje problematykę oceny wiarygodności zeznań stron i świadków w procesach kanonicznych o nieważność małżeństwa. Ukazuje, w jaki sposób psychologia sądowa dostarcza kryteriów i metod analizy, takich jak Statement Validity Assessment (SVA), Criteria-Based Content Analysis (CBCA), Scientific Content Analysis (SCAN), Reality Monitoring oraz szczególnie model MASAM (Multivariable Adults’ Statements Assessment Model), umożliwiających ocenę rzetelności i autentyczności wypowiedzi. Szczególną uwagę poświęcono psychologicznym czynnikom wpływającym na zeznania, takim jak zniekształcenia pamięci, stres i cechy osobowości. W artykule przedstawiono również wybrane przykłady z orzecznictwa trybunałów diecezjalnych, ilustrujące sposób, w jaki sędziowie kościelni łączą wiedzę psychologiczną z oceną kanoniczną i moralną przy ustalaniu wiarygodności świadków. Autor dowodzi, że model MASAM stanowi kompleksowe i praktyczne narzędzie, które może usprawnić ocenę wiarygodności zeznań w praktyce sądów kościelnych.

Słowa kluczowe:

wiarygodność zeznań, procesy kanoniczne, psychologia sądowa, model MASAM, ocena świadków, sądy kościelne

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

American Psychiatric Association, Kryteria diagnostyczne z DSM-5, Wrocław 2017.

Bochen Rafał, Pojęcie i zakres działalności audytora w kanonicznym procesie małżeńskim, „Studia Pelplińskie” 51 (2017), s. 105-107.

Butcher James Neal, Hooley Jill M., Mineka Susan, Psychologia zaburzeń DSM-5, Sopot 2017.

Deffenbacher Kenneth A., Bornstein Brian H., Penrod Steven D., McGorty E. Kiernan, A Meta-Analytic Review of the Effects of High Stress on Eyewitness Memory, „Law and Human Behavior” 28 (2004), s. 687-706.

Dudek Bogdan, Zaburzenie po stresie traumatycznym, Gdańsk 2003.

Heszen Irena, Psychologia stresu, Warszawa 2013.

Jagodzińska Małgorzata, Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania, Gliwice 2008.

Jarema Marek, Psychiatria, Warszawa 2017.

Lew-Starowicz Zbigniew, Seksuologia sądowa, Warszawa 2014.

Mueller Wojciech, Dowody ze świadków w postępowaniu kanonizacyjnym Sługi Bożego ks. Stanisława Streicha, „Studia Paradyskie” 32 (2022), s. 145-165.

Peters David, Stress, arousal, and children’s eyewitness memory, [w:] Memory for Everyday and Emotional Events, red. L.N. Stein, P.A. Ornstein, B. Tversky, Ch.A. Brainerd, Mahwah 1997, s. 351-370.

Piekarczyk Dorota, Frazeologizmy w funkcji metatekstowej – słów kilka o ich semantyce i pragmatyce, Łask 2015.

Reisberg Daniel, Heuer Friederike, The Influence of Emotion on Memory in Forensic Settings, [w:] Handbook of Eyewitness Psychology, t. 1: Memory for Events, red. M.P. Toglia, J. Don Read, D.F. Ross, R.C.L. Lindsay, Mahwah 2006-2007, s. 81-116.

Rode Dorota, Dukała Katarzyna, Kabzińska Joanna, Zalewska-Łunkiewicz Katarzyna, Kliniczna psychologia sądowa, Warszawa 2020.

Wichowicz Hubert, Rybak-Korneluk Anna, Stankiewicz-Wróblewska Joanna, Żuk Krzysztof, Dziurkowski Maciej, Adrych Krystian, Wpływ niewielkiego stresu na funkcjonowanie pamięci autobiograficznej (doniesienie wstępne), „Neuropsychiatria. Przegląd Kliniczny” 7 (2015), nr 4, s. 172-178.

Wojciechowski Bartosz, Analiza i ocena zeznań świadków, Sopot 2015.

Wojciechowski Bartosz, Psychologiczna analiza treści zeznań, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Psychologica” 18 (2014), s. 85-109.

Zbieranek Andrzej, Szostek Justyna, Zastosowanie kryteriów treściowych do analizy zeznań a odtworzenie kontekstu zdarzenia przez świadka, „Problemy Kryminalistyki” 283 (2014), nr 1, s. 44-53.