Język Polski
English
Kulturowe wymiary spojrzenia a wielość modeli optykonów. Granice symboliczne w komunikacji społecznej ery cyfrowej
Małgorzata Bogunia-Borowska
https://orcid.org/0000-0001-9807-7484Justyna Kopczyńska
https://orcid.org/0000-0001-6346-6578Abstrakt
Celem niniejszego artykułu jest opisanie wielowymiarowego zjawiska spojrzenia jako aktu powoływania i zacierania granic symbolicznych w przestrzeni komunikacyjnej ery cyfrowej. W analizie wyróżnionych zostało pięć rodzajów spojrzenia, zwanych przez autorki optykonami, które wykształciły się (lub rozwinęły) w toku rozkwitu współczesnego społeczeństwa cyfrowego. Są to: panoptykon, w którym społeczeństwo poddawane jest nieustającej kontroli sprawowanej poprzez instrumenty władzy (także rozproszonej), synoptykon, obrazowany za pomocą metafory teatru, w której wielu widzów obserwuje występy sceniczne pojedynczych aktorów, demoptykon, rozwijający się wraz z upowszechnieniem smartfonów i innych urządzeń z funkcją rejestrowania obrazu i dźwięku, umożliwiających obserwację wszystkich przez wszystkich w czasie rzeczywistym, homooptykon, w którym ze względu na konieczność częstego obcowania z własnym wizerunkiem (także cyfrowym) oczy jednostki nieustannie skierowane są na nią samą, a także aeternusoptykon, w ramach którego dzięki nowoczesnym technologiom uwieczniającym i odtwarzającym wizerunek jednostki nawet po jej śmierci reprezentacja aktora społecznego występuje w interakcjach społecznych poza granicami czasu i przestrzeni. Koncepcja optykonów osadzona została w szerszym kontekście współczesnych przemian kulturowych, opisywanych jako przejście od „zwrotu lingwistycznego”, opisywanego przez Rorty’ego w latach 60. XX wieku, w stronę „zwrotu ikonicznego”, zwanego również „piktorialnym”.
Słowa kluczowe:
komunikacja, spojrzenie, granice symboliczne, optykon, zwrot piktorialny, zwrot wizualny, panoptykon, synoptykon, demoptykon, homooptykon, aeternusoptykonSzczegóły
Bibliografia
Statystyki
Autorzy
Zasady cytowania
Cited by / Share
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.