Gaston Bachelard’s The Poetics of Space and Metamodernism

Mateusz Naporowski

doi:10.18290/rkult26171.5

Data publikacji : 2026-03-30

Tom 17 Nr 1 (2026)

Poetyka przestrzeni Gastona Bachelarda i metamodernizm

Mateusz Naporowski

https://orcid.org/0000-0001-9675-7507

DOI: https://doi.org/10.18290/rkult26171.5

Abstrakt

Celem artykułu jest analiza Poetyki przestrzeni Gastona Bachelarda w kontekście metamodernizmu. Artykuł postuluje zgodność myśli Bachelarda z naszą obecną sytuacją kulturową i ilustruje, w jaki sposób bachelardowski podmiot, poprzez obcowanie z przestrzenią, ucieleśnia współczesny paradygmat kulturowy, który kładzie nacisk na oscylację, rekonstrukcję i negację negatywnego. Ze względu na doświadczenie bachelardowskiego podmiotu, który postrzega przestrzeń jako jednocześnie wywołującą (modernistyczne) pragnienie sensu i (postmodernistyczną) bezsensowność, jako atopos podkreślający staranie w obliczu nieuchronnej porażki, przestrzeń Bachelarda sytuuje się w metamodernistycznej kategorii „pomiędzy”. Następnie oscylacja między wątpliwością a naiwnością, realizowana przez podmiot obcujący z przestrzenią i zdobywający (samo)wiedzę, pokazuje, że naiwność jest niezbędna dla rekonstrukcji bytu, podczas gdy zwątpienie może zostać produktywnie przetworzone. Co więcej, nawigacja między afektem a dystansem dowodzi, że podmiot Bachelarda kieruje się afektem, jest otwarty na sprzeczności i opowiada się za ponownym odkryciem autentyczności w doświadczeniu przestrzennym pomimo występującego w tym procesie zdystansowania własnego „ja”. Zamiast tego „negatywny” dystans stanowi siłę produktywną, otwierającą własne „ja” na przyszłą transformację.

Słowa kluczowe:

Gaston Bachelard, Poetyka przestrzeni, metamodernizm, oscylacja, doświadczenie przestrzenne

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf (English)

Zasady cytowania

Naporowski, M. (2026). Poetyka przestrzeni Gastona Bachelarda i metamodernizm. Roczniki Kulturoznawcze, 17(1), 85–101. https://doi.org/10.18290/rkult26171.5

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bachelard, Gaston. “Corrationalism and the Problematic.” Radical Philosophy, no. 173 (2012): 27–32. https://www.radicalphilosophy.com/article/corrationalism-and-the-problematic.

Bachelard, Gaston. Earth and Reveries of Repose. Translated by Mary McAllester Jones. Dallas: Dallas Institute Publications, 2011.

Bachelard, Gaston. Intuition of the Instant. Translated by Eileen Rizo-Patron. Evanston, IL: Northwestern University Press, 2013.

Bachelard, Gaston. Introduction to The Poetics of Space, xv–xxxix. Translated by Maria Jolas. Boston: Beacon Press, 1994.

Bachelard, Gaston. The Poetics of Space. Translated by Maria Jolas. Boston: Beacon Press, 1994.

Bauman, Zygmunt. Intimations of Postmodernity. London: Routledge, 1992.

Bertens, Hans. The Idea of the Postmodern: A History. London: Routledge, 1995.

Casey, Edward S. “The Difference an Instant Makes: Bachelard’s Brilliant Breakthrough.” In Adventures in Phenomenology: Gaston Bachelard, edited by Eileen Rizo-Patron, Edward S. Casey, and John M. Wirth, 19–28. Albany, NY: SUNY Press, 2017.

Dahl, Matilda, Pierre Guillet de Monthoux, and Jenny Helin. “The Poetic Teaching Space: Gaston Bachelard and a Third Realm in Management Education.” Culture and Organization 28, no. 3–4 (2022): 362–77. https://doi.org/10.1080/14759551.2021.2007917

Dumitrescu, Alexandra. “Interconnections in Blakean and Metamodern Space.” Double Dialogues 7 (2007). https://doubledialogues.com/article/interconnections-in-blakean-and-metamodern-space.

Dumitrescu, Alexandra. “What is Metamodernism and Why Bother? Meditations on Metamodernism as a Period Term and as a Mode.” Electronic Book Review, December 4, 2016. https://electronicbookreview.com/essay/what-is-metamodernism-and-why-bother-meditations-on-metamodernism-as-a-period-term-and-as-a-mode.

Edgar, Andrew. “Football and the Poetics of Space.” Sport, Ethics and Philosophy 9, no. 2 (2015): 153–65. https://doi.org/10.1080/17511321.2015.1043179.

Eggers, Frank, and Sanna Pyykkö. “Intimacy, Detachment, and the (Post-)Postmodern Novel: Imagining Distance in Contemporary American Fiction.” American Literatures 2, no. 1 (2022): 4–18. https://doi.org/10.1163/26407679-02010002.

Ehrmann, Jacques. “Introduction to Gaston Bachelard.” MLN 81, no. 5 (1996): 572–78. https://doi.org/10.2307/2905937.

Furlani, Andre. Guy Davenport: Postmodern and After. Evanston, IL: Northwestern University Press, 2007.

Gibbons, Alison. “Metamodern Affect.” In Metamodernism: Historicity, Affect, and Depth after Postmodernism, edited by Robin van den Akker, Alison Gibbons, and Timotheus Vermeulen, 83–86. London: Rowman & Littlefield, 2017.

Jameson, Fredric. Postmodernism, or, The Cultural Logic of Late Capitalism. Durham: Duke University Press, 1990.

Josephson Storm, Jason Ānanda. Metamodernism: The Future of Theory. Chicago: University of Chicago Press, 2021.

Kaplan, Edward K. “Gaston Bachelard’s Philosophy of Imagination: An Introduction.” Philosophy and Phenomenological Research 33, no. 1 (1972): 1–24. https://doi.org/10.2307/210677.

Kleineberg, Michael. “Piaget as Metamodernist.” Metamodern Theory & Praxis 1, no. 1 (2024): 23–62.

Kotowicz, Zbigniew. Gaston Bachelard: A Philosophy of the Surreal. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2016.

Lane, Jeremy F. “Towards a Poetics of Consumerism: Gaston Bachelard’s ‘Material Imagination’ and Narratives of Post-War Modernisation.” French Cultural Studies 17, no. 1 (2006): 19–34. https://doi.org/10.1177/0957155806061317.

Lyotard, Jean-François. The Postmodern Condition: A Report on Knowledge. Translated by Geoff Bennington and Brian Massumi. Manchester: Manchester University Press, 1979.

Nancy, Jean-Luc. The Ground of the Image. Translated by Jeff Fort. New York: Fordham University Press, 2005.

Perraudin, Jean-François. “Bachelard’s ‘Non-Bergsonism’.” In Adventures in Phenomenology: Gaston Bachelard, edited by Eileen Rizo-Patron, Edward S. Casey, and John M. Wirth, 29–48. Albany, NY: SUNY Press, 2017.

Pruszinski, Jolyon G. R. “Interpreting Literary Ecologies and Extending Spheres of Concern: A Note on Bachelard’s The Poetics of Space for Eco-Theology.” Religions 12, no. 10 (2021): 891. https://doi.org/10.3390/rel12100891.

Rizo-Patron, Eileen. “Bachelard’s Hermeneutics: Between Psychoanalysis and Phenomenology.” In Adventures in Phenomenology: Gaston Bachelard, edited by Eileen Rizo-Patron, Edward S. Casey, and John M. Wirth, 107–26. Albany, NY: SUNY Press, 2017.

Shabanova, Yulia O. “Metamodernism Man in the Worldview Dimension of New Cultural Paradigm.” Anthropological Problems in the History of Philosophy 18 (2020): 121–31.

Stilgoe, John R. Foreword to the 1994 Edition. In The Poetics of Space, by Gaston Bachelard, translated by Maria Jolas, vii–x. Boston: Beacon Press, 1994.

Toth, Josh. “Toni Morrison’s Beloved and the Rise of Historioplastic Metafiction.” In Metamodernism: Historicity, Affect, and Depth after Postmodernism, 41–53. London: Rowman & Littlefield, 2017.

Tuan, Yi-Fu. Space and Place: The Perspective of Experience. Minneapolis, MN: University of Minnesota Press, 1977.

Vermeulen, Timotheus, and Robin van den Akker. “Notes on Metamodernism.” Journal of Aesthetics & Culture 2, no. 1 (2010): Article 5677. https://doi.org/10.3402/jac.v2i0.5677.

Yousef, Tawfiq. “Modernism, Postmodernism, and Metamodernism: A Critique.” International Journal of Language and Literature 5, no. 1 (2017): 33–43.