Gardens at Blocks of Flats as Personal Spaces of Biodiversity in the Urban Landscape

Ewa Mackoś-Iwaszko; Magdalena Lubiarz

doi:10.18290/rkult25163.5

Data publikacji : 2025-09-30

Tom 16 Nr 3 (2025)

Ogródki przyblokowe jako osobiste przestrzenie bioróżnorodności w krajobrazie miasta

Ewa Mackoś-Iwaszko

https://orcid.org/0000-0003-3964-0307

Magdalena Lubiarz

https://orcid.org/0000-0001-6690-019X

DOI: https://doi.org/10.18290/rkult25163.5

Abstrakt

Ogródki przy blokach mieszkalnych to niewielkie przestrzenie pokryte roślinnością o charakterze ozdobnym, które są zakładane i pielęgnowane przez mieszkańców osiedli mieszkaniowych. Skład gatunkowy tych przestrzeni jest bardzo bogaty, gdyż w badanych osiedlach mieszkaniowych w Lublinie, Białej Podlaskiej i Krośnie wykazano 214 taksów roślin. Jednakże większość roślin ma obce pochodzenia. Zaledwie 14% stanowią gatunki rodzime. Badania wykazały, że ogródki przyblokowe mają często charakter przestrzeni osobistej, która wpływa na jakość życia mieszkańców.

Słowa kluczowe:

ogródki przyblokowe, przestrzeń osobista, zieleń miejska, jakość życia

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf (English)

Zasady cytowania

Mackoś-Iwaszko, E., & Lubiarz, M. (2025). Ogródki przyblokowe jako osobiste przestrzenie bioróżnorodności w krajobrazie miasta. Roczniki Kulturoznawcze, 16(3), 99–112. https://doi.org/10.18290/rkult25163.5

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bożętka, Barbara. “Qualities of urban green systems and the issue of multi-functionality.” Teka Komisji Ochrony i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego PAN 5 (2008): 18–26.

Bradecki, Tomasz. Wskaźniki, parametry i modele w kształtowaniu intensywnej wielorodzinnej zabudowy mieszkaniowej. Gliwice: Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, 2021.

Chang, Chen-Yen, and Ping-Kun Chen. “Human response to windows views and indoor plants in the workplace.” HortScience 40, no. 5 (2005): 1354–1359.

Chmielewski, Szymon, Anna Łukasik, and Paulina Owczarek. “Ekologiczny System Obszarów Chronionych Miasta Lublin a miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego.” Teledetekcja Środowiska 48 (2013): 7–14.

Czechowicz, Monika, and Ewa Kozłowska. “Zmiany w zagospodarowaniu przestrzeni przydomowych na terenach wiejskich na przykładzie wsi dolnośląskich.” In Krajobraz i ogród wiejski, tom 2: Tradycje a współczesny krajobraz wsi polskiej, edited by Janusz Janecki, and Zbigniew Borkowski, 63–72. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2004.

Dudkiewicz, Margot, Marek Kopacki, Marcin Iwanek, and Paulina Hortyńska. “Problemy zachowania bioróżnorodności na przykładzie wybranych miast Polski.” Agronomy Science 76, no. 1 (2021): 67–84.

EU Biodiversity Strategy For 2030. Bringing nature back into our lives. European Union, 2021.

Gawryszewska, Beata Joanna. “Modernizować modernizm? Zielone dziedzińce Czerwonego Żoliborza w programie rewitalizacji przestrzeni społecznej osiedla WSM.” In Przyroda i miasto, vol. 6, edited by Jan Rylke, 57–72. Warszawa: Wyd. SGGW, 2004.

Gawryszewska, Beata Joanna. “Garden – non-garden. Contemporary trends in transformation of greenery as an instrument in the contest for the city.” Polish Journal of Landscape Studies 1, no. 2–3 (2018): 57–82.

Gawryszewska, Beata Joanna. Ogród jako miejsce w krajobrazie zamieszkiwanym. Warszawa: Wydawnictwo Wieś Jutra, 2013.

Hawkins, Jemma L., Jenny Mercer, Kathryn J. Thirlaway, and Deborah A. Clayton. “‘Doing’ Gardening and ‘Being’ at the Allotment Site: Exploring the Benefits of Allotment Gardening for Stress Reduction and Healthy Aging.” Ecopsychology 5, no. 2 (2013): 110–125.

Kaplan, Rachel, Stephen Kaplan, and Terry Brown. “Environmental preference: a comparison of four domains of predictors.” Environment and Behavior 21, no. 5 (1989): 509–530.

Kiepas-Kokot, Anna, and Aleksandra Żądłowska. “Rearanżacja przestrzeni osiedla przez lokatorów społecznego budownictwa czynszowego.” Środowisko Mieszkaniowe/Housing Environment 26 (2019): 95–103.

Łukasik, Bożena. “Przedogródki niczyje – problem zagospodarowania przestrzeni publiczno‐prywatnej na przykładzie otoczenia luksusowych kamienic w zespole zabudowy Maxa Johowa.” Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego 10 (2008): 78–86.

Mackoś-Iwaszko, Ewa, and Katarzyna Karczmarz. “Rośliny ozdobne stosowane w ogrodach podręcznych.” Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych OL PAN 3/9, no. 1 (2013): 70–78.

Milligan, Christine, Anthony Gatrell, and Amanda Bingley. “‘Cultivating health’: therapeutic landscapes and older people in northern England.” Social Science & Medicine 58 (2004): 1781–1793.

Newman, Oscar. Creating Defensible Space. Washington: U.S. Department of Housing and Urban Development Office of Policy Development and Research, 1996.

Nowak, Joanna. “Programy terapii ogrodniczej.” Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych 539 (2009): 545–550.

Nowak, Joanna. “Socjoogrodnictwo.” Postępy Nauk Rolniczych 48, no. 3 (2001): 57–69.

Nowak, Joanna. “Terapia ogrodnicza w krajach europejskich.” Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych 525 (2008): 271–276.

Rzeszotarska-Pałka, Magdalena. “Szczecińskie przedogródki z przełomu XIX i XX wieku.” Czasopismo Techniczne. Architektura 109/6–A (2012): 127–133.

Siewniak, Marek, and Anna Mitkowska. Tezaurus sztuki ogrodowej. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm, 1998.

Soga, Masashi, Kevin J. Gaston, and Yuichi Yamaura. “Gardening is beneficial for health: A meta-analysis.” Preventive Medicine Reports 5 (2017): 92–99.

Solarek, Krystyna. “Funkcje terenów zieleni kształtujących przestrzenie publiczne we współczesnym mieście.” In Zieleń miejska – naturalne bogactwo miasta. Zieleń w przestrzeni publicznej miast: funkcja – kreacja – identyfikacja, edited by Elżbieta Oleksiejuk, and Alicja Jankowska, 69–80. Toruń: Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych. Oddział Toruń, 2009.

Szulczewska, Barbara, and Ewa Kaliszuk. “Koncepcja systemu przyrodniczego miasta: geneza, ewolucja i znaczenie praktyczne.” Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych 1 (2005): 7–24.

Trzaskowska, Ewa, and Magdalena Lubiarz. “Wpływ ukształtowania terenu na funkcjonowanie i rozwój systemu przyrodniczego miasta na przykładzie Lublina.” Problems of Geomorphology and Paleogeography of the Ukrainian Carpathians and Adjacent Areas 11 (2020): 105–117.

Ulrich, Roger S. “View through a window may influence recovery from surgery.” Science 224, no. 4647 (1984): 420–421.

Ulrich, Roger S., Robert F. Simons, Barbara D. Losito, Evelyn Fiorito, Mark A. Miles, and Michael Zelosn. “Stress recovery during exposure to natural and urban environments.” Journal of Environmental Psychology 11 (1991): 201–230.

Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych. Przekształcamy nasz świat: Agenda na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. A/RES/70/25 września 2015.