Production studies jako „plac budowy”

Iwona Morozow

doi:10.18290/rkult26173.2

Published : 2026-09-28

Vol. 17 No. 3 (2026)

Production Studies as a “Site Under Construction”

Iwona Morozow

https://orcid.org/0000-0002-8806-6439

DOI: https://doi.org/10.18290/rkult26173.2

Abstract

The article focuses on the analysis of the “production turn” in Polish film studies, discussing its consequences for ontology and epistemology and situating it within the broader, international context of the subdiscipline. Drawing on an analysis of the existing literature and empirical research experience, the article postulates the deepening of theoretical frameworks through the application of Actor-Network Theory (ANT), utilizing Marcin Adamczak’s proposed extended production chain. The goal here is to indicate a potential development path for the subdiscipline that avoids the pitfalls of pure market pragmatism and the descriptiveness of individual experiences, while simultaneously attempting to give it broader, social significance, connecting the analysis of production practices with reflection on reception and its cultural determinants, within clearer humanities perspetive.

Keywords:

culture of production, production studies, film economics, creative industries, empirical research, qualitative methodology

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Morozow, I. (2026). Production Studies as a “Site Under Construction”. Roczniki Kulturoznawcze, 17(3), 37–57. https://doi.org/10.18290/rkult26173.2

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Adamczak, Marcin i Konrad Klejsa. „Współczesne badania produkcji i dystrybucji filmowej – wprowadzenie”. Kwartalnik Filmowy 108 (2019): 5-14.

Adamczak, Marcin. „Podpatrywanie Bollywood i Kollywood. O odmienności kultur produkcji na przykładzie polskiego oraz indyjskiego przemysłu filmowego”. Kwartalnik Filmowy 120 (2022): 28-45.

Adamczak, Marcin. Globalne Hollywood, filmowa Europa i polskie kino po 1989 roku. Gdańsk: Słowo/obraz/terytoria, 2010.

Adamczak, Marcin. Obok ekranu. Perspektywa badań produkcyjnych a społeczne istnienie filmu. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2014.

Balcerak, Malwina, Krzysztof Stachowiak, Anna Wróblewska i Dawid Kozubek. Profil uczestnika FPFF w Gdyni. Badania jakościowe. Raport merytoryczny z badań. Gdynia: Pomorska Fundacja Filmowa w Gdyni, 17.02.2025. Dostęp 10.06.2026. https://festiwalgdynia.pl/wpcontent/uploads/2025/02/Profil-uczestnika-FPFF-w-Gdyni-na-strone-www_PDF.pdf.

Caldwell, John Thornton. Production culture: Industrial reflexivity and critical practice in film and television. Durnham: Duke University Press, 2008.

Caldwell, John Thornton. Specworld: Folds, faults, and fractures in embedded creator industries. Oakland: University of California Press, 2023.

Ciszewska, Ewa i Konrad Klejsa, red. Kultura filmowa współczesnej Łodzi. Łódź: PWSFTviT, 2015.

Filiciak, Mirosław. (2025). „Dlaczego teraz? Badania empiryczne a zmiany ekosystemu kultury filmowej”. Kwartalnik Filmowy 131 (2025): 211-225.

Fiske, John. „Brytyjskie badania kulturowe”. W: Teledyskursy. Telewizja w badaniach współczesnych, red. Robert Clyde Allen. Tłum. Edyta Stawowczyk, 260-300. Kielce: Wydawnictwo Szumacher, 1998.

Fortuna, Grzegorz. Elektroniczny bandyta. Rynek wideo w Polsce okresu transformacji. Gdańsk: Słowo/obraz/terytoria, 2025.

Gębicka, Ewa. Między państwowym mecenatem a rynkiem. Polska kinematografia po 1989 roku w kontekście transformacji ustrojowej. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2006.

Hammersley, Martyn i Paul Atkinson. Metody badań terenowych. Tłum. Sławomir Dymczyk. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka, 2000.

Han, Byung-Chul. Kryzys narracji i inne eseje. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2024.

Jackiewicz, Aleksander. Antropologia filmu. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1975.

Jędral, Paweł. (28.02.2025). „Walka z biurokracją bywa widowiskowa, ale nie jesteśmy u Marvela”. Krytyka Polityczna. https://krytykapolityczna.pl/swiat/musk-graeber-i-kompleks-supermana/.

Klejsa, Konrad i Magdalena Saryusz-Wolska, red. Badanie widowni filmowej. Antologia przekładów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2014.

Kopczyński, Krzysztof. Polski film dokumentalny po 2005 roku. Koncepcje i doświadczenia. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2023.

Kosińska-Krippner, Beata i Zbigniew Benedyktowicz, „Teoria i historia filmu w Polsce w latach 1945-1990”, Kwartalnik Filmowy, nr 46 (2004): 203-227.

Kożuchowski, Tomasz, Iwona Morozow i Roman Sawka. Społeczny wymiar tworzenia filmu w Polsce. Łódź: PWSFTviT, 2019.

Maj, Jakub. Jak wyprodukować film dokumentalny w Polsce. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2023.

Majer, Artur, Agnieszka Orankiewicz i Anna Wróblewska. Pieniądze – produkcja – rynek. Finansowanie produkcji filmowej w Polsce. Łódź: PWSFTviT, 2019.

Mayer, Vicki, Miranda J. Banks i John Thornton Caldwell, red. Production Studies. Cultural Studies of Media Industries. New York, London: Routledge, 2009.

Morozow, Iwona. „Discourse decolonization and the engagement perspective in film and media studies”. Prace Kulturoznawcze 3 (2024): 13-25.

Morozow, Iwona. „Etnografia w badaniach filmu i kultury produkcji”. Panoptikum 16 (2016): 58-66.

Ortner, Sherry B. „Access: Reflections of studying up in Hollywood”. Ethnography 11, nr 2 (2010): 211-233.

Piepiórka, Michał. Rockefellerowie i Marks nad Warszawą. Polskie filmy fabularne wobec transformacji gospodarczej. Warszawa: Ossolineum, 2019.

Płażewski, Jerzy. Język filmu. Warszawa: WAiF, 1982.

Songin-Mokrzan, Marta. „Antropologia zaangażowana w Polsce. Poza postmodernistyczną koncepcję nauki”. Lud 97 (2013): 111-132.

Surmiak, Adrianna. Etyka badań jakościowych w praktyce. Analiza doświadczeń badaczy z osobami podatnymi na zranienie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2022.

Szostak, Sylwia i Joanna Szymańska. „Producent w kulturze produkcji – nieustanna praca w kryzysie”. Prace Kulturoznawcze 28, nr 3 (2024): 77-99.

Szostak, Sylwia. „Kultura produkcji polskich seriali fabularnych w latach 1998-2012”. Kultura – Media – Teologia 45, nr 2 (2021): 73-114.

Szostak, Sylwia. „Serwisy streamingowe a lokalna branża audiowizualna – mapowanie wpływu Netflixa na polski sektor produkcji”. Images 35, nr 44 (2023): 204-226.

Syska, Rafał. „Film jako plac budowy”. Kwartalnik Filmowy, nr 91 (2015): 216-220.

TEX (17.10.2025). Chris Stuckmann. „From movie critic to filmmaker” [Wideo]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=nJMUhYxm1r8.

Wróblewska, Anna. Rynek filmowy w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Wojciech Marzec, 2014.

Zajiček, Edward. Poza ekranem. Polska kinematografia w latach 1896-2005. Warszawa: Stowarzyszenie Filmowców Polskich, 2009.

Zajiček, Edward. Praca i film. Problemy ekonomiki pracy w produkcji filmowej. T. 1. Łódź: PWSFTviT, 1997.

Žižek, Slavoj. Lacrimae rerum: Kieślowski, Hitchcock, Tarkowski, Lynch. Tłum. Grzegorz Jankowicz. Kraków: Korporacja Ha!art, 2007.