Zniszczenie, rozpad i ruiny w powojennej rzeźbie wrocławskiej Jerzego Boronia: brak

Karolina Tomczak

doi:10.18290/rkult26171.6

Published : 2026-03-30

Vol. 17 No. 1 (2026)

Damage, Disintegration and Ruins in Wrocław Post-War Sculpture by Jerzy Boroń

Karolina Tomczak

https://orcid.org/0000-0001-6836-4941

DOI: https://doi.org/10.18290/rkult26171.6

brak

Abstract

The article deals with the problem of ruins and disintegration, accompanying war damage, artistically depicted in Wrocław post-war sculpture, associated with the local State Higher School of Fine Arts, later the Academy of Fine Arts. Selected sculptures by Jerzy Boroń – a witness to urban ruin, understood both metaphorically (as degradation of the survivors) and literally (as destruction of urban areas) – were used to discuss the existential figuration (residual and organic) and non-representational spatial constructions, which are a compensatory evocation of disintegration caused by the war cataclysm. Based on the interdisciplinary theory of affect and affective memory as well as psychoanalytic compensation, it has been proved that the sculptural image of ruins and entropy is constantly present and stylistically reinterpreted in the art of Boroń and Wrocław sculpture.

Keywords:

Jerzy Boroń, sculpture, affect, affective memory, damage, ruins

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Tomczak, K. (2026). Damage, Disintegration and Ruins in Wrocław Post-War Sculpture by Jerzy Boroń: brak. Roczniki Kulturoznawcze, 17(1), 103–124. https://doi.org/10.18290/rkult26171.6

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Assmann, Aleida. „1998 – między historią a pamięcią”. W: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka, red. Magdalena Saryusz-Wolska, 143–173. Kraków: Universitas, 2009.

Assmann, Aleida. „Three Stabilizers of Memory. Affect – Symbol – Trauma”. W: Sites of Memory i American Literatures and Cultures, red. Udo J. Hebel, 15–30. Heidelberg: Universitatsverlag, 2003.

Blackmann, Lisa i Venn Couze. „Affect”. Body and Society 16, nr 1 (2010): 7–28.

Brennan, Teresa. Wstęp do The Transmission of Affect, 1–23. Ithaca, NY: Cornell University Press, 2014.

Chumiński, Jędrzej. „Czynniki destabilizujące proces osadnictwa we Wrocławiu (1945–1949)”. W: Jędrzej Chumiński. Studia nad procesami integracji i dezintegracji społeczności Śląska, 55–78. Wrocław: Wydawnictwo UWr, 1993.

Deleuze, Gilles i Félix Guattari. Co to jest filozofia?. Przeł. Paweł Pieniążek. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2000.

Deleuze, Gilles. „Malarstwo i wrażenie”. Przeł. Leszek Brogowski. Obieg 1–2 (45–46) (1993): 11–19.

Eife, Gisela. Die Entwicklung der Individualpsychologie Alfred Adlers: Persönlichkeitstheorie, Psychopathologie, Psychotherapie (1912–1937). Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2019.

Foster, Hal. Powrót realnego. Awangarda u schyłku XX wieku. Przeł. Mateusz Borowski i Małgorzata Sugiera. Kraków: Universitas, 2012.

Grubba-Thiede, Dorota. Nurt figuracji w powojennej rzeźbie polskiej. Warszawa–Toruń: Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, 2016.

Grupa Wrocławska: Wrocław [katalog wystawy], maj–czerwiec 1976. Wrocław: Biuro Wystaw Artystycznych, Ośrodek Sztuki, 1976.

„Jak można ożywić łabędzie zamordowane przez lud”. Gazeta Wyborcza, 21.03.2012.

Jarosz, Andrzej. „Inspiracje brytyjskie w rzeźbie wrocławskiej”. Quart, nr 1 (31) (2014): 78–104. https://doi.org/10.19195/quart.2014.1.65326.

John P., Oliver i Lawrence A. Pervin. Osobowość. Teoria i badania. Kraków: Wydawnictwo UJ, 2002.

Jung, Carl Gustav. Typy psychologiczne. Przeł. Robert Reszka. Warszawa: Wydawnictwo KR, 1997.

Kolańczyk, Alina. „Procesy afektywne i orientacja w otoczeniu”. W: Alina Kolańczyk, Aleksandra Fila-Jankowska, Monika Pawłowska-Fusiara i Radosław Sterczyński. Serce w rozumie. Afektywne podstawy orientacji w otoczeniu, 13–47. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2004.

Kotula, Adam i Piotr Krakowski. Rzeźba współczesna. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1985.

Łubowicz, Elżbieta. „Gry z konwencją. Rzeźba we wrocławskiej PWSSP od lat 70. do końca lat 90. XX wieku”. W: Wrocławska rzeźba I / Wrocław Sculpture I, red. Anna Bujak i Grzegorz Niemyjski. Przeł. Małgorzata Niemyjska-Kruzel, 146–165. Wrocław: Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, 2023.

Makarewicz, Zbigniew. „Bez postumentów. O rzeźbie wrocławskiej”. W: Wrocław Sztuki. Sztuka i środowisko artystyczne we Wrocławiu. 1946–2006, red. Andrzej Saj, 84–90. Wrocław: Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, 2006.

Makarewicz, Zbigniew. „Nigdy nie byliśmy bliskimi przyjaciółmi”. W: Szkice z pamięci. Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych we Wrocławiu we wspomnieniach jej założycieli, studentów i pedagogów. Lata 1946–1996, red. Andrzej Saj, 57–59. Wrocław: Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, 1996.

Makarewicz, Zbigniew. „Przestrzenie nowej wyobraźni”. Format 3/4, nr 28/29 (1998): 50–55.

Massumi, Brian. „Autonomia afektu”. Przeł. Adam Lipszyc. Teksty Drugie 6 (2013): 112–135.

Mikołajczak, Tomasz. Jerzy Boroń. Wrocław: Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, 2025.

Mikołajczak, Tomasz. „Początki kształcenia w zakresie rzeźby we wrocławskiej Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych”. W: Wrocławska rzeźba I / Wrocław Sculpture I, red. Anna Bujak i Grzegorz Niemyjski, przeł. Małgorzata Niemyjska-Kruzel, 6–31. Wrocław: Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, 2023.

Morawski, Stefan. Na zakręcie: od sztuki do po-sztuki. Kraków–Wrocław: Wydawnictwo Literackie, 1985.

Nader, Luzia. Afekt Strzemińskiego. „Teoria widzenia”, rysunki wojenne «Pamięci przyjaciół Żydów». Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2018.

Papoulias, Constantina i Felicity Callard. „Biology’s Gift: Interrogating the Turn to Affect”. Body and Society 16, nr 1 (2010): 29–56.

Skomorowska-Wilimowska, Łucja. „Metodyka kształcenia rzeźbiarzy w Szkole Wrocławskiej w oparciu o założenia Xawerego Dunikowskiego”. Rzeźba Polska 8 (1996/1997): 153–165.

Skomorowska-Wilimowska, Łucja. „Moje wspomnienia o Antonim Mehlu (wybrane fragmenty)”. W: Szkice z pamięci. Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych we Wrocławiu we wspomnieniach jej założycieli, studentów i pedagogów. Lata 1946–1996, red. Andrzej Saj, 97–102. Wrocław: Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, 1996.

„Szkoła rzeźby Borysa Michałowskiego”. W: Wrocławskie Środowisko Akademickie. Twórcy i ich uczniowie 1945–2005, red. Adam Chmielewski, 626–627. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2007.

Tomczak, Karolina. „Afektywna rzeźba zniszczenia Marii Bor”. Artium Quaestiones 36 (2025): 279–302. https://doi.org/10.14746/aq.2025.36.12.

Wóycicki, Kazimierz. „Kategoria pamięci i historiografia dziejów najnowszych”. Orbis Linguarum 35 (2009: Ein Gedenkband zum 10. Todestag von Profesor Konrad Gajek): 477–522.

Wystawa „Funkcja koloru i formy” [katalog wystawy], maj 1961, Salon CBWA, ul. Świdnicka. Wrocław: Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, Związek Polskich Artystów Plastyków, 1961.