Zagadnienie pluralizmu w filozofii nauki — stanowisko Zygmunta Hajduka

Jacek Poznański

doi:10.18290/rf.2018.66.2-3

Published : 2018-06-28

Vol. 66 No. 2 (2018)

Pluralism in the Philosophy of Science: Zygmunt Hajduk’s Approach

Jacek Poznański

DOI: https://doi.org/10.18290/rf.2018.66.2-3

Abstract

This article studies an issue of multiplicity of theoretical approaches in science as well as multitude of perspectives in philosophy of science. The issue of pluralism has been considered in relation to the position of Lublin’s philosopher of science, Zygmunt Hajduk. It is argued that a pluralistic approach to science and philosophy of science has been quite prominent in his reflection since the beginning of his career. The aim of the article is an attempt to characterize and interpret Hajduk’s position on pluralism. This aim has been carried out in several stages. Firstly, the historical background of the problem field has been sketched. Then a number of kinds of pluralism has been distinguished and own proposal of typology has been put forward (in reference to Hajduk’s works). This proposal presents a model of three levels of analysis of science: level of scientific theories, methodological and meta-methodological level. On every of these levels pluralism plays an important role. Thirdly, this model has been applied to the analysis of Hajduk’s position in regard to pluralism in science and metascience. Lastly, referring to the work and ideas of Paul Feyerabend, an interpretation of Hajduk’s position has been presented and designated as “good empiricist.”

Keywords:

pluralism in science, pluralism in philosophy of science, levels of metascientific reflection, Paul Feyerabend, Zygmunt Hajduk

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Poznański, J. (2018). Pluralism in the Philosophy of Science: Zygmunt Hajduk’s Approach. Roczniki Filozoficzne, 66(2), 47–63. https://doi.org/10.18290/rf.2018.66.2-3

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Asif, Muhammad. 2013. „Methodological Pluralism with Reference to Recent Literature”. International Journal of Academic Research and Reflection 1, No. 2: 24–37. http://www.idpublications.org/wp-content/uploads/2013/09/METHODOLOGICAL-PLURALISM-WITH-REFERENCE-TO-RECENT-LITERATURE.pdf (20.07.2017.).

Bronk, Andrzej. 1993. „Filozofia nauki i nauka w ujęciu Stanisława Kamińskiego”. Studia Philosophiae Christianae 29, nr 1: 156-163.

Bunge, Mario. 2003. Emergence and Convergence: Qualitative Novelty and the Unity of Knowledge. Toronto: University of Toronto Press.

Danneberg, Lutz. 1989. Methodologien, Struktur, Aufbau und Evaluation. Berlin: Verlag Duncker & Humblot.

Farrell, Robert P. 2003. Feyerabend and Scientific Values. Tightrope-Walking Rationality. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.

Feyerabend, Paul K. 1979. „Jak być dobrym empirystą? Wezwanie do tolerancji w kwestiach epistemologicznych”. W: tenże. Jak być dobrym empirystą. Przekład i wstęp Krystyna Zamiara, 23–61. Warszawa: PWN.

Grobler, Adam. 2006. Metodologia nauk. Kraków: Wydawnictwo Aureus, Wydawnictwo ZNAK.

Hajduk, Zygmunt. 1995. Temporalność nauki. Kontrowersyjne zagadnienia dynamiki nauki. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Hajduk, Zygmunt. 2002. „Geneza teorii naukowych: uaktualniona forma kontrowersji o pluralizm metodologii”. Roczniki Filozoficzne 50, z. 3: 83-98.

Hajduk, Zygmunt. 2006a. „Między filozofią przyrody a filozofią nauki. Zarys autobiogramu: studia, badania, dydaktyka, praca organizacyjna w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II”. Roczniki Filozoficzne 54, nr 2: 7–15.

Hajduk, Zygmunt. 2006b. „Bibliografia prac prof. dr hab. Zygmunta Hajduka”. Roczniki Filozoficzne 54, nr 2: 17–30.

Hajduk, Zygmunt. 2008. Nauka a wartości. Aksjologia nauki — aksjologia epistemiczna. Lublin: TN KUL.

Hajduk, Zygmunt. 2011. Zarys filozofii nauki formalnych. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Hajduk, Zygmunt. 2012. Filozofia nauk przyrodniczych. Uaktualniony wybór elementarnych kwestii. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Hajduk, Zygmunt. 2016. Struktury metodologiczne w nauce. Słowa klucze filozofii nauki. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Kamiński, Stanisław. 1972. „O podstawach unifikacji nauk”. W: Eugeniusz Geblewicz, red. Problemy epistemologii pragmatycznej, 116–119. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich — Wydawnictwo PAN.

Kamiński, Stanisław. 1981. „O naturze filozofii” (1981). KUL, Wydział Filozofii. Dostęp 22.07.2017. http://www.kul.pl/o-naturze-filozofii,art_28984.html.

Kamiński, Stanisław. 1986. „O metodzie filozofii klasycznej”. Roczniki Filozoficzne 34, z. 1: 5–20.

Kawalec, Paweł. 2013. „Założenia umiarkowanie pluralistycznej metodologii”. Zagadnienia Naukoznawstwa 49, nr 4: 277–304.

Kellert, Stephen H., Helen E. Longino i C. Kenneth Waters. 2006. „Introduction: The Pluralist Stance”. W: Stephen H. Kellert, Helen E. Longino i C. Kenneth Waters, red. Scientific Pluralism. Waters, vii-xxix. Minneapolis London: University of Minnesota Press.

Meyer, Willi. 1991. Rec. Methodologien, Struktur, Aufbau und Evaluation Lutza Danneberga. Journal of Institutional and Theoretical Economics / Zeitschrift für die gesamte Staatswissenschaft 147, No. 4: 740–746.

„Polityka redakcyjna”. Filozoficzne Aspekty Genezy (FAG). Dostęp 3.07.2017. http://www.nauka-a-religia. uz.zgora.pl/index.php/pl/czasopismo/polityka-redakcyjna

Popper, Karl R. 1977. Logika odkrycia naukowego. Przeł. Urszula Niklas. Warszawa: PWN.

Poznański, Jacek. 2016. „Niedyscyplinarne strategie badawcze”. W: Monika Szymczyk i Robert Grzywacz, red. W trosce o człowieka. Paradygmaty stare i nowe, 17-28. Kraków: Akademia Ignatianum w Krakowie, Wydawnictwo WAM.

Stępień, Antoni B. 1992. „Rola księdza profesora Stanisława Kamińskiego (1919-1986) w rozwoju środowiska filozoficznego KUL”. W: Zofia J. Zdybicka, red. Zadania filozofii we współczesnej kulturze, 81–89. Lublin. Redakcja Wydawnictw KUL.

Strawiński, Witold. 1997. Jedność nauki, redukcja, emergencja. Z metodologicznych i ontologicznych problemów integracji wiedzy. Warszawa: Fundacja Aletheia.

Suppes, Patrick. 1993a. „The Plurality of Science” (1978). W: tenże. Models and methods in the philosophy of science. Selected essays, red. Jaakko Hintikka, 41–54. Dordrecht: Springer Science + Business Media.

Suppes, Patrick. 1993b. „The role of formal methods in the philosophy of science” (1979). W: tenże. Models and methods in the philosophy of science. Selected essays, red. Jaakko Hintikka, 3–14. Dordrecht: Springer Science + Business Media.