O formalnej ontologii bytu i czasu

Andrzej Biłat

doi:10.18290/rf.2018.66.1-1

Published : 2018-03-27

Vol. 66 No. 1 (2018)

On the Formal Ontology of Being and Time

Andrzej Biłat

DOI: https://doi.org/10.18290/rf.2018.66.1-1

Abstract

In the paper the concept of ontological theory is defined according to the general principles of Aristotelian metaontology. The following question concerning the structure of ontology is formulated: What are the main methodological types of axiomatic ontological theories and what basic relationships occur between them? It is noted that there are three distinct ideas of formal ontology in both traditional and analytic philosophy: logical, explicative, and empirical ontology. The aim of the paper is twofold: 1) to indicate a homogeneous concept of formal ontology that takes into account these ideas and provides a solution to the question of the structure of ontology, and 2) to use this concept for the construction of basic examples of theories of being and time. The paper consists of the following sections: Introduction. 1.1 Three concepts of formal ontology. 1.2 On logical ontology. 1.3 On explicative formal ontology. 2.1 Monadic second order theory of identity and membership. 2.2 Explicative theory of filled time. 2.3 Towards the empirical ontology of real world. Conclusion

Keywords:

ontological notions, logical ontology, explicative formal ontology, empirical formal ontology, monadic second order logic, filled time, real world

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Biłat, A. (2018). On the Formal Ontology of Being and Time. Roczniki Filozoficzne, 66(1), 5–32. https://doi.org/10.18290/rf.2018.66.1-1

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Arystoteles. 1990a. Analityki wtóre. W: Arystoteles. Dzieła wszystkie. T. 1. Kategorie, Hermeneutyka, Analityki pierwsze, Analityki wtóre, Topiki, O dowodach sofistycznych. Przeł. Kazimierz Leśniak, 255–327. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Arystoteles. 1990b. Hermeneutyka. W: Arystoteles. Dzieła wszystkie. T. 1. Kategorie, Hermeneutyka, Analityki pierwsze, Analityki wtóre, Topiki, O dowodach sofistycznych. Przeł. Kazimierz Leśniak, 66–88. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Arystoteles. 1990c. Metafizyka. W: Arystoteles. Dzieła wszystkie. T. 2. Fizyka, O niebie, O powstawaniu i niszczeniu, Meteorologika, O świecie, Metafizyka. Przeł. Kazimierz Leśniak, 602–857. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Augustynek, Zdzisław. 1975. Natura czasu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Berto, Francesco, i Matteo Plebani. 2015. Ontology and Metaontology: A Contemporary Guide. London, New Delhi, New York, Sydney: Bloombsbury.

Biłat, Andrzej. 2004. Ontologiczna interpretacja logiki. U podstaw ontologii logicznej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Biłat, Andrzej. 2013. Ontologia formalna jako teoria eksplikacyjna. Lublin: Wydawnictwo Naukowe Gavagai.

Biłat, Andrzej. 2016. „Czym jest ontologiczna filozofia formalna?”. Przegląd Filozoficzny 25, nr 2 (98): 499–514.

Biłat, Andrzej. 2016a. „Czy świat realny na pewno istnieje? O pewnym użyciu metod formalnych w filozofii czasu”. W: Myśli o języku, nauce i wartościach. Seria druga. Profesorowi Jackowi Jadackiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin. Red. Anna Brożek, Alicja Chybińska, Mariusz Grygianiec i Marcin Tkaczyk, 91–106. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.

Boolos, George. 1997/1975. „O logice drugiego rzędu”. W: Filozofia logiki. Red. Jan Woleński. Przeł. Cezary Cieśliński i Anna Sierszulska, 97–118. Warszawa: Wydawnictwo Spacja, Fundacja Aletheia.

Bunge, Mario. 1977. Treatise on Basic Philosophy. Vol. 3. Ontology I: The Furniture of the World. Dordrecht, Boston: D. Reidel.

Burkhardt, Hans, i Barry Smith. 1991. Handbook of Metaphysics and Ontology. Munich: Philosophia.

Cocchiarella, Nino. 2007. Formal Ontology and Conceptual Realism. New York: Springer Verlag.

Feser, Edward. 2013. „Introduction: an Aristotelian Revival?”. W: Aristotle on Method and Metaphysics. Red. Edward Feser, 1–6. Philosophers in Depth. Houndmills, Basingstoke, New York: Pallgrave Macmillan.

Garbacz, Paweł, i Robert Trypuz. 2012. Ontologia poza ontologią. Studium metateoretyczne u podstaw informatyki. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Gilson, Étienne. 2006/1948. Byt i istota. Przeł. Donata Eska i Jerzy Nowak. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Goranko, Valentin, i Anthony Galton. 2015. „Temporal Logic”. W: The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Red. Edward N. Zalta. Dostęp 17.01.2017. https://plato.stanford.edu/ archives/win2015/entries/logic-temporal/.

Grädel, Erich, Wolfgang Thomas i Thomas Wilke (red.). 2002. Automata, logics, and infnite games. A guide to current research. Lecture Notes in Computer Science 2500. Berlin: Springer Verlag.

Ingarden, Roman. 1987/1947. Spór o istnienie świata. T. I. Ontologia egzystencjalna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Le Poidevin, Robin. 1993. „Relationism and Temporal Topology: Physics or Metaphysics?”. W: The Philosophy of Time. Red. Robin Le Poidevin i Murray MacBeath, 149-167. Oxford: Oxford University Press.

Łagosz, Marek. 2007. Realność czasu. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Novotny, Daniel D., i Lukáš Novák. 2014. Neo-Aristotelian perspectives in metaphysics. New York : Routledge.

Paź, Bogusław. 2002. Epistemologiczne założenia ontologii Christiana Wolffa. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Quine, Willard Van Orman. 1977/1973. Filozofia logiki. Przeł. Halina Mortimer. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Quine, Willard Van Orman. 1980. „The Variable and its Place In Reference”. W: Philosophical Subjects: Essays Presented to P.F. Strawson. Red. Zak Van Straaten (red.), 164–173. Oxford: Clarendon Press.

Shapiro, Stewart. 1991. Foundations without foundationalism. A case for second-order logic. New York, Oxford: Oxford University Press.

Słupecki, Jerzy, i Ludwik Borkowski. 1963. Elementy logiki matematycznej i teorii mnogości. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Strawson, Peter Frederick. 1980/1959. Indywidua. Próba metafizyki opisowej. Przeł. Bohdan Chwedeńczuk. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX

Szubka, Tadeusz. 1995. „Wprowadzenie”. W: Metafizyka w filozofii analitycznej. Red. Tadeusz Szubka, 9–29. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Tarski, Alfred. 1995/1933. „Pojęcie prawdy w językach nauk dedukcyjnych”. W: Alfred Tarski. Pisma logiczno-filozoficzne. T. 1. Prawda. Przeł. Jan Zygmunt, 13–172. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Tarski, Alfred. [1941/2012], Wprowadzenie do logiki i do metodologii nauk dedukcyjnych. Przeł. Monika Sujczyńska. Warszawa: Philomath, 1995. Online: Calculemus.org. Dostęp 17.01. 2017. http://tarski.calculemus.org.

Tarski, Alfred. [1969/95], „Prawda i dowód”. W: Alfred Tarski. Pisma logiczno-filozoficzne. T. 1. Prawda. Przeł. Jan Zygmunt, 292–332. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wierzbicka, Anna. 2006/1996. Semantyka. Jednostki elementarne i uniwersalne. Przeł. Adam Głaz. Lublin: Wydawnictwo Naukowe UMCS

Wolff, Christian. 1963/1728. Preliminary Discourse on Philosophy in General, przeł. Richard J. Blackwell. Indianapolis, Ind.: Bobbs-Merrill Company.

van Inwagen, Peter. 1998. „Meta-ontology”. Erkenntnis 48, nr 2-3: 233–250. DOI: 10.1023/A: 1005323618026.