Gregory Palamas’ Cosmology in the Context of Ancient Greek Philosophy

Wojciech Micał

doi:10.18290/rf26741.2

Data publikacji : 2026-03-25

Tom 74 Nr 1 (2026)

Kosmologia Grzegorza Palamasa w kontekście starożytnej filozofii greckiej

Wojciech Micał

https://orcid.org/0000-0003-3786-2483

DOI: https://doi.org/10.18290/rf26741.2

Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest metodyczne przedstawienie kosmologicznych poglądów zawartych w dziełach Grzegorza Palamasa, a także umiejscowienie ich w szerszym kontekście starożytnej filozofii greckiej. Jego kosmologia przedstawia wizję świata jednoznacznie uporządkowanego i zhierarchizowanego, zgodnie z podstawowymi założeniami formułowanymi zarówno przez pogańskich, jak i chrześcijańskich autorów starożytnych. Opisywana przez Palamasa rzeczywistość składa się z dwóch odrębnych światów: poznawalnego umysłowo – tzn. świata aniołów – oraz materialnego, obejmującego następujące po sobie sfery ziemi, wody, powietrza, ognia i nieba. W ramach tak zarysowanej kosmologii człowiek zajmuje centralną pozycję, stanowiąc uwieńczenie całego stworzenia. Jednocześnie człowiek ukazywany jest jako mikrokosmos, odzwierciedlający w swojej wewnętrznej ontologicznej strukturze całość wszechświata. Całościowe ujęcie kosmologii palamickiej pozwala na wskazanie daleko idących powiązań między XIV-wiecznym teologiem oraz starożytną grecką tradycją kosmologiczną, w głównej mierze wywodzącą się od Arystotelesa.

Słowa kluczowe:

Grzegorz Palamas, kosmologia, filozofia starożytna, filozofia grecka, teologia prawosławna, mikrokosmos

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

pdf (English)

Zasady cytowania

Micał, W. (2026). Kosmologia Grzegorza Palamasa w kontekście starożytnej filozofii greckiej. Roczniki Filozoficzne, 74(1), 37–53. https://doi.org/10.18290/rf26741.2

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Algra, Keimpe. 2003. “Stoic Theology.” In Inwood 2003, 153–78.

Allers, Rudolf. 1944. “Microcosmus: From Anaximandros to Paracelsus.” Traditio, (2): 319–407.

Bartoš, Hynek. 2021. “Hippocratic Holisms.” In Holism in Ancient Medicine and Its Reception, edited by Charles Thumiger, 113–32. Leiden.

Brunschwig, Jacques. 2003. “Stoic Metaphysics.” In Inwood 2003, 206–32.

Calian, Florin G. 2021. “Numbers, Ontologically Speaking: Plato on Numerosity.” In Numbers and Numeracy in the Greek Polis, edited by Robert Sing, Terry van de Beek, and Hilmar Kasten, 219–36. Leiden: Brill.

Conger, George P. 1967. Theories of Macrocosms and Microcosms. Russell & Russell.

D’Hoine, Pieter. 2016. “Platonic Forms and the Triad of Being, Life, and Intellect.” In All From One, edited by Pieter d’Hoine and Marije Martjin, 98–121. Oxford: Oxford University Press.

Feke, Jacqueline. 2009. “Ptolemy in Philosophical Context: A Study of the Relationships between Physics, Mathematics, and Theology.” PhD diss., Institute for the History and Philosophy of Science and Technology, University of Toronto.

Fraser, Craig G. 2006. The Cosmos. Westport, CT: Greenwood Press.

Guerrero van der Meijden, Jadwiga. 2019. Person and Dignity in Edith Stein’s Writings: Investigated in Comparison to the Writings of the Doctors of the Church and the Magisterial Documents of the Catholic Church. Boston: De Gruyter.

Inwood, Brad, ed. 2003. The Cambridge Companion to the Stoics. Cambridge: Cambridge University Press.

Judson, Lindsay. 2015. “Aristotle’s Astrophysics.” In Oxford Studies in Ancient Philosophy, edited by Brad Inwood, 49:151–92. Oxford: Oxford University Press.

Sambursky, Samuel. 1958. “Philoponus’ Interpretation of Aristotle’s Theory of Light.” Osiris 13:114–26.

Sanderson, Marie. 1999. “The Classification of Climates from Pythagoras to Koeppen.” Bulletin of the American Meteorological Society 80 (4): 669–74.

Torrijos-Castrillejo, David. 2019. “An Alternative Model for Understanding Anaxagoras’ Mixture.” Philosophisches Jahrbuch 126 (1): 7–26. https://doi.org/10.5771/0031-8183-2019-1-7.

White, Michael J. 2003. “Stoic Natural Philosophy (Physics and Cosmology).” In Inwood 2003, 124–52.