„Podwójnie narodzony” w powieści Lwa Tołstoja Wojna i pokój

Anna Monika Głąb

doi:10.18290/rf26742.3

Published : 2026-06-29

Vol. 74 No. 2 (2026)

“The Twice Born” in Leo Tolstoy’s Novel War and Peace

Anna Monika Głąb

https://orcid.org/0000-0001-7980-3778

DOI: https://doi.org/10.18290/rf26742.3

Abstract

The author analyzes one of the protagonists of Leo Tolstoy’s novel War and Peace, Pierre Bezukhov, as a “twice born” man, a category introduced by Tolstoy’s contemporary, William James, after Francis W. Newman. The author believes that James’ analyses in his Religious Experiences provide concepts that are adequate for reading and interpreting the situation of anxiety faced by Pierre Bezukhov. She describes the first phase of his life as the phase of “healthy thinking”. She believes that the second phase of his existence completely deconstructs the first one because of Pierre’s experience of captivity. It is then that Pierre undergoes an existential crisis. The author traces the development of his life from the “healthy thinking” stage through crisis to the stage of piousness. In addition, the accuracy of Tolstoy’s diagnoses against those of James are judged.

Keywords:

Tolstoy, Bezukhov, James, twice born, existential crisis

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Głąb, A. M. (2026). “The Twice Born” in Leo Tolstoy’s Novel War and Peace. Roczniki Filozoficzne, 74(2), 51–77. https://doi.org/10.18290/rf26742.3

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Boczarow, Siergiej [Бочаров, Сергей]. 1978. Roman L. Tolstogo «Voynai mir» [Роман Л. Толстого «Война и мир»]. Wyd. 3. Moskva: Khudozhestvennaya literature.

Boot, Alexander. 2009. God and Man According to Tolstoy. New York: Palgrave Macmillan.

Caws, Peter. 2000. „Moral Certainty in Tolstoy”. Philosophy and Literature 24: 49–66.

Ejchenbaum, Boris [Эйхенбаум, Борис]. 2009. Lev Tolstoy. Kn. 2. Shestidesyatyye gody [Лев Толстой. Кн. 2. Шестидесятые годы]. Sankt-Peterburg: Peterburgskogo gosudarstvennogouniversitet.

Gutowski, Piotr. 2011. Nauka, filozofia i życie. U podstaw myśli Williama Jamesa. Lublin: Wydawnictwo KUL.

James, William. 2001. Doświadczenia religijne. Przeł. Jan Hempel. Kraków: Nomos.

Kierkegaard, Søren. 1982. Albo-albo. T. 1. Przeł. Jarosław Iwaszkiewicz. Warszawa: PWN.

Kierkegaard, Søren. 1976. Albo-albo. T. 2. Przeł. Karol Toeplitz. Warszawa: PWN.

Kotrelev, Nikolai [Котрелев, Николай], red. 1999. Biblioteka L'va Nikolayevicha Tolstogo v Yasnoy Polyane. T. 3: Knigi na inostrannykh yazykakh [Библиотека Льва Николаевича Толстого в Ясной Поляне. Т. 3: Книги на иностранных языках]. Tula: Izdatel'skiy Dom «Yasnaya Polyana».

Mann, Tomasz. 1972. „Anna Karenina. Wstęp do amerykańskiego wydania (1939)”. Przeł. M. Żurowski. W: Tołstoj w oczach krytyki światowej, red. Paweł Hertz, 163–183. Warszawa: PIW.

Miller, Robin Feuer. 2010. „Tolstoy’s Peaceable Kingdom”. W: Anniversary Essays on Tolstoy, red. Donna Tussing Orwin, 52–75. Cambridge: Cambridge University Press.

Morson, Gary Saul. 2002. „War and Peace”. W: The Cambridge Companion to Tolstoy, red. Donna Tussing Orwin, 65–79. New York: Cambridge University Press.

Nabokov, Vladimir. 2017. Wykłady o literaturze rosyjskiej. Przeł. Zbigniew Batko. Warszawa: Aletheia.

Newman, Francis W. 2010. The Soul; Her Sorrows and Her Aspirations: An Essay Towards The Natural History Of The Soul, As The True Basis Of Theology (1849). New York: Kessinger Publishing.

Rancour-Laferriere, Daniel. 1993. Tolstoy’s Pierre Bezukhov: A Psychoanalytic Study. London: Bristol Classical Press.

Simmons, Ernest Joseph. 1968. Introduction to Tolstoy’s Writings. Chicago: The University of Chicago Press.

Taylor, Charles. 2002. Oblicza religii dzisiaj. Przeł. Adam Lipszyc. Tłum. przejrzał Łukasz Tischner. Kraków: Znak.

Tołstoj, Lew. 2009. Anna Karenina. T. 2. Przeł. Kazimiera Iłłakowiczówna. Warszawa: Oxford Educational.

Tołstoj, Lew. 2025. Spowiedź. Nie mogę milczeć. Przeł. tłumacz anonimowy. Warszawa: Świat Książki.

Tołstoj, Lew. 1973. Wojna i pokój. T. I–IV. Przeł. Andrzej Stawar. Warszawa: PIW.

Trine, Ralph Waldo. 1899. In Tune with the Infinite. New York: Thomas Y. Crowell & Company.