The Remuneration of Polish Teachers in Brazil on the Eve of President Getúlio Vargas’ Nationalization Laws (1938)

Jacek Gołębiowski

doi:10.18290/pepsi-2025-0021

Published : 2025-12-31

Vol. 31 No. 2 (2025)

The Remuneration of Polish Teachers in Brazil on the Eve of President Getúlio Vargas’ Nationalization Laws (1938)

Jacek Gołębiowski

https://orcid.org/0000-0003-3082-2278

DOI: https://doi.org/10.18290/pepsi-2025-0021

Abstract

The article presents the situation of Polish teachers who worked in Brazil in the latter half of the 1930s, shortly before President Getúlio Vargas introduced nationalization laws. Based on archival sources, chiefly teachers’ questionnaires, the author discusses the working conditions of teachers working in Polish schools abroad, their remuneration, presenting their salaries in respect of their residence, type of school, and gender. The article underscores, albeit indirectly, how this professional group has been helping sustain Polish language and culture among the Polish diaspora in Brazil. It follows that the work of Polish teachers in Brazil might have been pro bono, or even missionary – it was a manifestation of their commitment to preserving the Polish national identity in the Polish emigration communities, despite financial hardships and imminent political changes. The article is an important contribution that facilitates the exploration of the history of the Polish community in Brazil and its educational activities in the interwar period.

Keywords:

Polish Brazilians, Polish schooling system abroad, Polish teachers in Brazil, Polish emigration, Getúlio Vargas, nationalization laws, remuneration of teachers

Details

References

Statistics

Authors

Download files

pdf

Citation rules

Gołębiowski, J. (2025). The Remuneration of Polish Teachers in Brazil on the Eve of President Getúlio Vargas’ Nationalization Laws (1938). Journal for Perspectives of Economic Political and Social Integration, 31(2), 217–233. https://doi.org/10.18290/pepsi-2025-0021

Altmetric indicators

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Białas, T. (1983). Liga Morska i Kolonialna 1930-1939. Wydawnictwo Morskie.

Câmara dos Deputados. (2025). Portal da Câmara dos Deputados. Retrieved from https://www2.camara.leg.br/legin/fed/decret/1930-1939/decreto-19363-14-outubro-1930-512624-publicacaooriginal-1-pe.html

Ewidencja nauczycieli polskich w Brazylii. (1934–1936, 1938). [Archival record]. Konsulat RP w Kurytybie (file id. 26). Archiwum Akt Nowych. Warszawa.

Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. (1990). Estatísticas Históricas do Brasil. Vol. 3: Séries Econômicas, Demográficas e Sociais de 1550 a 1988 (2nd ed.). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística.

Główny Urząd Statystyczny. (1939). Mały Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 1939. GUS.

Głuchowski, K. (1927). Wśród pionierów polskich na antypodach. Materiały do problemu osadnictwa polskiego w Brazylii. Wydawnictwo Instytutu Naukowego do Badań Emigracji i Kolonizacji.

Konsulat Generalny RP w Kurytybie. (1939). Załączniki nr 1, 2, 3 do listu Konsula Generalnego RP w Kurytybie z 31 III 1939. [Archival record]. Ministerstwo Spraw Zagranicznych (Sygnatura: 10383, 23-27). Archiwum Akt Nowych. Warszawa.

Krasicki, M. (1983). Sytuacja Polonii brazylijskiej w dobie ustaw nacjonalistycznych prezydenta Getulio Vargasa. In M. Kula (Ed.), Dzieje Polonii w Ameryce Łacińskiej. Zbiór studiów (pp. 411–442). Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Landmann, T. (2024). Press articles from “Gazeta Polska w Brazylii” as a source of information about Brazilian Polonia’s interests in the security of the Second Republic of Poland in July and August 1939 – Selected issues. Studia Migracyjne. Przeglad Polonijny, (1), 99–122. https://doi.org/10.4467/25444972SMPP.23.013.18461

Malczewski, Z. (2016). Polacy i osoby polskiego pochodzenia w Brazylii. Zarys historyczny i współczesność Polonii brazylijskiej. Polonicus. Retrieved from https://www.polonicus.com.br/site/historia.php?lang=pl

Malikoski, A., & Kreutz, L. (2015). Polish ethnic schools in Rio Grande do Sul (1875–1938). Czech-Polish Historical and Pedagogical Journal, 7(2), 50–57.

Malikoski, A., & Kreutz, L. (2016). Escolas entre imigrantes poloneses no Rio Grande do Sul e a Nacionalização do Ensino. Revista do Centro de Educação, 41(1), 67–79.

Mazurek, J. (2006). Kraj a emigracja. Ruch ludowy wobec wychodźstwa chłopskiego do krajów Ameryki Łacińskiej (do 1939 roku). Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych. (2025). Brazylia – Polska w Brazylii. Gov.pl. Retrieved from https://www.gov.pl/web/brazylia/relacje-dwustronne

Nowicki, T. (2025). Dokumentacja Towarzystwa „Wolność” w Irati w zbiorach Herculano Batisty Neto. In W. Partyka (Ed.), Człowiek – Wspólnota – Dziedzictwo. Księga jubileuszowa prof. Mariana Surdackiego (pp. 553–566). Towarzystwo Naukowe KUL.

Orzeł-Dereń, K., & Sufa, B. (2021). Historia szkolnictwa polskiego w Brazylii na przykładzie wybranych stanów. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica, 17, 159–174. https://doi.org/10.24917/20845456.17.10

Smolana, K. (1998). Polskie kolekcje archiwalne w Ameryce Łacińskiej. Archeion, 99, 167–182.

Spisy ludności – wyniki końcowe. (1928). [Archival record]. Konsulat RP w Kurytybie (file id. 35, 205-210). Archiwum Akt Nowych. Warszawa.

Wachowicz, R. C. (1970). As escolas da imigração polonesa no Brasil. Anais da Comunidade Brasileiro-Polonesa, 2, 147–187.

Wachowicz, R. C. (2002). As escolas da colonização polonesa no Brasil. Champagnat.