I fondamenti dell'„ermeneutica veritativa” secondo Gaspare Mura

Ireneusz W. Korzeniowski

Abstrakt


Podstawy „hermeneutyki werytatywnej” według Gaspare Mury

We współczesnym kontekście kulturowym, w którym przeważają zagadnienia hermeneutyczne chcące zdominować cały obszar filozofii, G. Mura poświęcił swe badania dowartościowaniu form historycznych hermeneutyki. Twierdzi on, iż obok dominującej tzw. hermeneutyki nihilistycznej (podkreślającej tezę, że prawda nie istnieje, istnieją tylko interpretacje, oraz że hermeneutyka ma zastąpić metafizykę identyfikując prawdę z interpretacją subiektywną, jak twierdził Nietzsche), jest możliwa hermeneutyka werytatywna. Zajmuje się ona odtworzeniem historycznych momentów fundatywnych hermeneutyki filozoficznej i wyłanianiem jej kluczowych reprezentantów. Jej zadaniem jest dotarcie do prawdziwej istoty hermeneutyki filozoficznej, czyli do prawdy obiektywnej.

Celem tego artykułu jest ukazanie, na podstawie twórczości G. Mury, niezbędnych elementów potrzebnych do zrozumienia w jaki sposób hermeneutyka może zabezpieczyć fundamentalną przestrzeń, w której na nowo może być przyjęte, zrozumiane i odbudowane zagadnienie prawdy i funkcji metafizyki. Zadanie to wymaga historycznego przedstawienia poglądów autorów, którzy ukazywali prawdziwą naturę hermeneutyki. W syntetycznym przedstawieniu genezy i etymologii hermeneutyki werytatywnej (ze zwróceniem szczególnej uwagi na osiągnięcia egzegezy żydowsko-chrześcijańskiej, myśl św. Augustyna i św. Tomasza z Akwinu) wydobyto pryncypia interpretacji i rozumienia, co prowadzi do twierdzenia, że hermeneutyka filozoficzna posiada w sobie niezbywalną intencjonalność werytatywną, która stanowi o jej prawdziwej naturze, a która z zasady nie może być przeciwstawiona prawdzie metafizycznej. G. Mura, analizując historię filozofii, a w niej szczegółowe zagadnienia hermeneutyki (np. relacja między prawdą a historią, niezbywalny składnik subiektywny zrozumienia i interpretacji, skończoność i czasowość natury ludzkiej, objawieniowy charakter prawdy, dynamiczny wymiar bytu) zdołał stworzyć tzw. hermeneutykę werytatywną, która składa się, według niego, z trzech zasadniczych elementów. Pierwszy z nich to wymiar ajdetyczny, który w procesie poznawczym dowartościowuje aspekt spekulatywny. Drugim jest aspekt ontologiczno-egzystencjalny podkreślający zaangażowanie podmiotu i przemiotu w procesie poznawczym, który nie może być tylko pasywną rejestracją fenomenów. Kolejny to element metodologiczny. W zdolności uchwycenia tych trzech momentów i sprawności ich zastosowania w werytatywnym procesie interpretacji, zarówno tekstu pisanego jak i w poprawnym odczytywaniu innych wytworów umysłu ludzkiego, leży fundament hermeneutyki werytatywnej, alternatywnej względem hermeneutyki nihilistycznej.

Współcześnie kwestia hermeneutyczna zajmuje centralne miejsce nie tylko w odtworzeniu filozofii hermeneutycznej (zatroskanej o dotarcie do prawdy), ale nade wszystko, zgodnie zintencją Jana Pawła II (zawartą w encyklice Fides et ratio 73), jest centralną w procesie przywracania relacji między teologią i filozofią. Hermeneutyka filozoficzna ukierunkowana na poznanie prawdy obiektywnej staje się fundamentalnym komponentem metafizyki i zajmuje centralne miejsce w budowaniu nowych relacji między filozofią i teologią (zwłaszcza na polu egzegezy biblijnej, teologii dogmatycznej i fundamentalnej), od której coraz częściej wymaga się wchodzenia w bezpośrednie relacje z historyczną kulturą człowieka.


Słowa kluczowe


historia filozofii; hermeneutyka; interpretacja; egzegeza; teologia; nihilizm

Pełny tekst:

PDF (Italiano)

Bibliografia


Agostino: Confessiones I, 1, 1, PL 32.

Agostino: De doctrina christiana I, 13, 12, PL 34.

Bianchi L.: „Interpretare Aristotele con Aristotele”. Studi sull'aristotelismo del Rinascimento. Padova: Il Poligrafo 2003.

Fabro C.: La nozione metafisica di partecipazione secondo San Tommaso d'Aquino. Segni (Roma): Editrice del Verbo Incarnato 2005.

Ferri R.: Gesù e la verità. Agostino e Tommaso interpreti del vangelo di Giovanni. Roma: Città Nuova 2007.

Forcellini E.: Lexicon Totius Latinitatis (2006-2007).

Gadamer H.-G.: „Dialettica e sofistica nella Settima Lettera di Platone”. In: Studi platonici. Casale Monferrato: Marietti 1983 I, 237-268.

− Ermeneutica. In: Enciclopedia del Novecento. Roma: Istituto della Enciclopedia Italiana Treccani 1977 II, 731-740.

− Hermeneutik im Rückblick. In: Gesammelte Werke. Tübingen: Mohr Siebeck 1999 X, 287-294.

− Hermeneutik. In: J. Ritter. Historisches Wörtebuch Philosophie. Basel−Stuttgart: Schwab eco. 1974 III, 1061-1073.

− Vom Zirkel des Verstehens. In: Ders., H.-G. Gadamer. Gesammelte Werke/Hans-Georg Gadamer. Hermeneutik: Wahrheit und Methode. Tübingen: Mohr-Siebeck 1986 II, 57-65.

− Wahrheit und Methode. In: Gesammelte Werke. Tübingen: Mohr-Siebeck I 1999.

Heidegger M.: Aristoteles-Einleitung. In: Dilthey-Jahrbuch fur Philosophie un Geschichte der Geisteswissenschaften. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 1989 VI, 228-274.

− Essere e tempo. Milano: Longanesi 1976.

− In cammino verso il Linguaggio 104-105ss.

− Sprache und Heimat. Frankfurt am Main: Verlag Vittorio Klostermann 1961.

− Sull'essenza della verità. Roma: Armando 1999.

Korzeniowski I. W.: Introduzione. L'ermeneutica veritativa di Gaspare Mura. In: Per una ermeneutica veritativa. Studi in onore di Gaspare Mura. A cura di Ireneusz W. Korzeniowski. Roma: Città Nuova Editrice 2010.

− L'ermeneutica di Emilio Betti. Roma: Città Nuova Editrice 2010.

− L'ermeneutica di Bernard J. F. Lonergan. In: Aquinas 10/LIII/1, 327-352.

Lonergan B. J. F.: Conoscenza e interiorità. Il „Verbum” nel pensiero di s. Tommaso. N. Spaccapelo (ed.). Bologna: Edizioni Dehoniane 1984.

Lubac H. De: Agostinismo e teologia moderna. Milano: Jaca Book 1978.

− Exégèse médiévale, Les quatre sens de l’Ėcriture. T. 1-4. Paris: Aubier 1959-1964.

Mura G.: Ermeneutica, verità e metafisica. La verità ermeneutica della parola in Platone e in Aristotele. In: Aa. Vv. Ermeneutica e metafisica, possibilità di un dialogo. Roma: Città Nuova 1996, 162-211.

− Fenomenologia dell'odierna crisi. In: Aa. Vv. L'incontro con Dio. Gli ostacoli odierni: materialismo e edonismo. Bologna: Edizioni Studio Domenicani 1993, 36-65.

− Filosofia e cristianesimo nel contesto europeo. In: Aa. Vv. Ragione filosofica e fede cristiana. Messina 1996, 107-122.

− Filosofia e psicologia della religione. In: Aa. Vv. Gli dèi morti son diventati malattie. Psichiatria, psicologia e teologia in dialogo. Roma: Sedec 2002.

− Il contributo dell'ermeneutica esistenziale alla psicoanalisi e alla psicoterapia. In: G. Martini. La sfida dell'irrapresentabile. La prospettiva ermeneutica nella psicoanalisi clinica. Milano: Franco Angeli 2005.

− Il contributo dell’ermeneutica esistenziale alla psicoanalisi ed alla psicoterapia. In: Psicoanalisi ed ermeneutica. Prospettive continentali. G. Martini (ed.). Bologna: Franco Angeli 2006, 25-47.

− Il panorama filosofico-teologico attuale e l'esigenza di un metodo generale. In: Il Teologo e la Storia. Lonergan's centenary (1904-2004). Roma: Editrice Pontificia Università Gregoriana 2006, 173-196.

− Ermeneutica e verità: storia e problemi della filosofia dell'interpretazione. Roma: Città Nuova 19972.

− Introduzione all'ermeneutica veritativa. Roma: Edizioni Università della Santa Croce 2005.

− Pensare la Parola. Per una filosofia dell'incontro. Città del Vaticano: Urbaniana University Press 2001.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Roczniki Teologii Fundamentalnej i Religiologii | ISSN 2080-8534

© Copyright by Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Wydział Teologii