Tussen sacralisatie en banalisering. Lijden in de theologie van Edward Schillebeeckx

Antoni Nadbrzeżny

Abstrakt


Między sakralizacją a banalizacją. Cierpienie w teologii Edwarda Schillebeeckxa

Autor podejmuje ważny problem relacji między ludzkim cierpieniem a chrześcijańską praktyką solidarności w ujęciu Edwarda Schillebeeckxa. Poszukuje on wiarygodnej odpowiedzi na pytania dotyczące źródeł i sensu ludzkiego cierpienia oraz specyfiki chrześcijańskiej reakcji na liczne jego przejawy w świecie.

W pierwszej części artykułu autor przedstawia kontekstualny i humanistyczny charakter teologii Schillebeeckxa, w której po Vaticanum II nastąpił wyraźny zwrot antropologiczny i hermeneutyczny. Ludzka egzystencja dotknięta dramatem wyobcowania, zniewolenia i poniżenia stała się centralnym przedmiotem refleksji w świetle Bożego objawienia i szeroko rozumianego chrześcijańskiego doświadczenia. Według Schillebeeckxa teologia nie może ograniczyć się wyłącznie do poprawnej interpretacji prawd wiary (ortodoksja), lecz musi również dążyć do wypracowania kryteriów umożliwiających pozytywną przemianę świata według logiki Królestwa Bożego objawionego w nauczaniu i działaniu Jezusa Chrystusa (ortopraksja).

W drugiej części artykułu została zaprezentowana fenomenologia ludzkiego cierpienia, które stanowi realną i niezwykle zróżnicowaną rzeczywistość. Niektórym jego formom człowiek może w pewnym zakresie nadać sens, lecz ogromny obszar niezawinionego i niechcianego cierpienia pozostaje poza możliwością ludzkiej racjonalizacji. Złożony fenomen cierpienia stanowi wyzwanie dla współczesnej teologii kontekstualnej, która nie powinna pomijać bolesnych aspektów ludzkiej kondycji. Pod wpływem egzystencjalizmu Schillebeeckx postrzega cierpienie człowieka bardziej jako angażującą tajemnicę niż możliwy do rozwiązania problem.

W trzeciej części autor ukazuje symbol Królestwa Bożego będący wyrazem zbawczej obecności Boga w świecie. Jezus w swym nauczaniu i działaniu objawia Boży sprzeciw wobec długiej historii niezawinionego ludzkiego cierpienia. Jego zmartwychwstanie jest źródłem nadziei na pełne zwycięstwo nad cierpieniem. Proegzystencjalny styl życia Jezusa stanowi zarówno dla chrześcijan, jak i wszystkich ludzi dobrej woli wezwanie do odpowiedzialnego praktykowania solidarności z cierpiącymi i odważnego protestu przeciwko czynnikom generującym cierpienie. Jezus jest obrazem miłosiernego i wyzwalającego Boga, który nie chce cierpienia człowieka spowodowanego jego poniżeniem, upokorzeniem i zniewoleniem. Będąc zawsze obecnym w bolesnym doświadczeniu ludzkiego cierpienia, Bóg objawia się w nim jako „transcendentne veto” wobec wszelkich form agresji, opresji i niesprawiedliwości. Nie tyle jednak cierpienie samo w sobie, co raczej ludzkie działanie w służbie cierpiącym stanowi „przestrzeń”, w której manifestuje się i realizuje zbawcza wola Boga.

W zakończeniu artykułu autor podkreśla, że zdecydowany sprzeciw wobec zła i naśladowanie miłosierdzia Jezusa stanowią adekwatną chrześcijańską odpowiedź na misterium ludzkiego cierpienia. Istnieje trzecia droga między banalizacją a sakralizacją cierpienia. Jest nią autentyczna solidarność z cierpiącymi, w ramach której Bóg wyraźnie objawia się jako promotor dobra i przeciwnik zła.


Słowa kluczowe


Edward Schillebeeckx; fenomenologia cierpienia; kontekstualna teologia; chrześcijańska ortopraksja; sprzeciw; solidarność

Pełny tekst:

PDF (Nederlands)

Bibliografia


Borgman, E., Edward Schillebeeckx. A Theologian in his History, London: Continuum 2004.

D’hert, I., Een spoor voor ons getrokken: de Jezustrilogie van Edward Schillebeeckx, Baarn: Nelissen 1997.

McManus, K. ‘Suffering in the Theology of Edward Schillebeeckx’, in: Theological Studies 60(1999), p. 476-491.

Metz, J. B., Teologia wobec cierpienia, vertaald door J. Zychowicz, Kraków 2008.

Nadbrzeżny, A., Schillebeeckx Edward, in: Encyklopedia Katolicka, vol. 17, red. E. Gigi-

lewicz, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 2012, col. 1224-1226.

Oosterhuis, H., Hoogeveen, P., God is ieder ogenblik nieuw. Gesprekken met Edward Schillebeeckx, Baarn: Ambo 1982.

Schillebeeckx E., ‘Krytyczny status teologii’, in: Concilium (1971), wyd. specjalne, p. 46-51.

Schillebeeckx, E., Gerechtigheid en liefde, genade en bevrijding, Bloemendaal: Nelissen 1977.

Schillebeeckx, E., Mensen als verhaal van God, Baarn: Nelissen 1989.

Schillebeeckx, E., Theologisch testament. Notarieel nog niet verleden, Baarn: Nelissen 1994.

Schreiter, R.J. (ed.), The Schillebeeckx Reader, New York: Crossroad 1984.

Snijdewind, H., Leeswijzer bij ‘Jezus, het verhaal van een Levende’ van Edward Schillebeeckx, Baarn: Nelissen 1994.




DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rt.2018.65.2-4

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Roczniki Teologiczne · ISSN 2353-7272 | eISSN 2543-5973
© Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – Wydział Teologii


Artykuły w czasopiśmie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)