Skąd Kościół? Od teologii liberalnej do Antona Vögtle

Krystian Kałuża

Abstrakt


W artykule przedstawiono najważniejsze etapy dyskusji wokół początków Kościoła od teologii liberalnej do Antona Vögtle. Autorzy „pierwszego consensusu” szkoły historyczno-liberalnej (Harnack, Loisy) zakwestionowali obecność jakiejkolwiek formy zorganizowanego Kościoła w życiu i nauczaniu Jezusa. „Nowy consensus” szkoły eschatologiczno-nowotestamentalnej (Cullmann, Oepke, Beetz) określił Kościół jako Lud Boży czasów ostatecznych, którego fundamenty mają swoje źródło w życiu i nauczaniu ziemskiego Jezusa. Ostateczne ukonstytuowanie się Kościoła dokonało się w wydarzeniach Jego śmierci i zmartwychwstania, a potwierdzone zostało eschatologicznym darem Ducha Świętego w dniu Pięćdziesiątnicy. Sukces „nowego consensusu”, do którego nawiązywała również tradycyjna eklezjologia katolicka, został poważnie osłabiony przez Bultmanna. Kolejni teologowie (Petersen, Vögtle) wyłączają ziemskiego Jezusa (a przynajmniej pewne Jego działania) z okresu założycielskiego Kościoła iprzesuwają czas jego powstania na okres popaschalny, w którym to zmartwychwstały Pan poprzez zesłanie Ducha Świętego i w kooperacji (synergii) ze swoimi uczniami zakłada i buduje swój Kościół. W ten sposób Kościół jawi się nie tyle jako „gotowa budowla”, lecz jako proces („permanentna eklezjogeneza”), którego początki dostrzega się w relacji Jezusa do idei Królestwa Bożego, uczniów, a przede wszystkim do tajemnicy Jego śmierci i Zmartwychwstania.


Słowa kluczowe


Jezus; Duch Święty; Królestwo Boże; Lud Boży; Kościół; geneza Kościoła; eklezjogeneza; eklezjologia; „pierwszy consensus”; „nowy consensus”

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bartynowski S.: Apologetyka podręczna. Obrona podstaw wiary katolickiej z odpowiedziami na zarzuty. Warszawa 19395.

Betz J.: Die Gründung der Kirche durch den historischen Jesus. ThQ 138:1958 s. 152-183.

Bultmann R.: Die Frage nach der Echtheit von Mt 16,17-19. ThBl 20:1941 s. 265-279.

Cullmann O.: Christus und die Zeit. Die Urchristliche Zeit- und Geschichtsauffassung. Zürich 19623.

Cullmann O.: Heil als Geschichte. Heilsgeschichtliche Existenz im Neuen Testament. Tübingen 19672.

Cullmann O.: Königsherrschaft Christi und sie Kirche im Neuen Testament. Zürich 19503.

Cullmann O.: Petrus. Jünger – Apostel – Märtyrer. Das historische und das theologische Petrusproblem. Zürich 1985.

Dola T.: Wiarygodność Kościoła w świetle jego początków. W: H. Seweryniak, M. Skierkowski (red.). Skąd Kościół? Wokół współczesnych pytań opoczątki chrześcijaństwa. Płock 2011 s. 249-265.

Harnack A. von.: Das Wesen des Christentums. Leipzig 1902.

Heinz G.: Das Problem der Kirchenentstehung in der deutschen protestantischen Theologie des 20. Jahrhunderts. Mainz 1974.

Hryniewicz H.: Eklezjologia prawosławna. W: W. Granat. Ku Bogu iczłowiekowi w Chrystusie. Zarys dogmatyki katolickiej. T. 2. Lublin 1974 s.376-391.

Kałuża K.: Schlier Heinrich. W: EK t. 17 kol. 1245-1246.

Kasper W:. Katholische Kirche. Wesen – Wirklichkeit – Sendung. Freiburg im Br. 2011.

Klausnitzer W.: Der Primat des Bischofs von Rom. Entwicklung – Dogma – Ökumenische Zukunft. Freiburg im Br. 2004.

Klausnitzer W.: Kirche, Kirchen und Ökumene. Lehrbuch Fundamentaltheologie für studierende, Religionslehrer und -lehrerinnen. Regensburg 2010.

Kümmel W.G.: Jesus und die Anfänge der Kirche. W: Tenże. Heilsgeschehen und Geschichte. Gesammelte Aufsätze 1933-1964 (MThSt 3). Hrsg. v.E.Grässer. O. Merk, A. Fritz. Marburg 1965 s. 289-309.

Kümmel W.G.: Kirchenbegriff und Geschichtsbewußtsein in der Urgemeinde und bei Jesus. Göttingen 19682.

Lohfink G.: Jesus und die Kirche. W: Handbuch der Fundamentaltheologie. Bd. 3: Traktat Kirche. Hrsg. v. W. Kern, H.J. Pottmeyer, M. Seckler. Paderborn−München−Wien−Zürich 20002 s. 27-64.

Lohfink G.: Jezus z Nazaretu. Czego chciał. Kim był. Tł. E. Pieciul-Karmińska. Poznań 2012.

Mastej J.: Permanentna eklezjogeneza. W: M. Rusecki, K. Kaucha, J. Mastej (red.). Kościół w czasach Jana Pawła II. Lublin 2005 s. 113-125.

Michaelis W.: Täufer, Jesus, Urgemeinde. Die Predigt vom Reiche Gottes vor und nach Pfingsten (NTF II 3), Gütersloh 1928.

Oepke A.: Das neue Gottesvolk in Schrifttum, Schauspiel, bildender Kunst und Weltgestaltung. Gütersloh 1950.

Oepke A.: Der Herrenspruch über die Kirche Mt 16,17-19 in der neuesten Forschung. Ein kritischer Bericht. StTh 2:1949 s. 110-165.

Petersen E.: Die Kirche. W: Tenże. Theologische Traktate. Ausgewählte Schriften 1. Mit einer Einleitung v. B. Nichtweiß. Würzburg 1994.

Pié-Ninot S.: Wprowadzenie do eklezjologii. Tł. T. Kukułka. Kraków 2002.

Schlier H.: Die Zeit der Kirche. Exegetische Aufsätze und Vorträge. Freiburg 19664.

Schlier H.: Kurze Rechenschaft. W: K. Hardt (Hrsg.). Bekenntnis zur katholischen Kirche. Würzburg 1955 s. 165-195.

Seweryniak H.: Tajemnica Jezusa. Warszawa 2001.

Seweryniak H.: Teologia fundamentalna. T. 2. Warszawa 2010.

Trilling W.: „Implicite Ekklesiologie”. Ein Vorschlag zum Thema „Jesus und die Kirche”. W: Tenże. Die Botschaft Jesu. Freiburg im Br. 1978 s.57-72.

Vögtle A.: Das öffentliche Wirken Jesu auf dem Hintergrund der Qumranbewegung (FÜR NF 27). Freiburg 1958.

Vögtle A.: Der Einzelne und die Gemeinschaft in der Stufen folge der Christusoffenbarung. W: Sentire Ecclesiam. FS Hugo Rahner. Hrsg. v. J. Danielou, H. Vorgrimler, Freiburg 1961 s. 50-91.

Vögtle A.: Die hermeneutische Relevanz des geschichtlichen Charakters der Christusoffenbarung. EThL 43:1967 s. 470-487.

Vögtle A.: Ekklesiologische Auftragsworte des Auferstandenen. W: Sacra Pagina. Miscellanea biblica congressus internationalis catholici de re biblica (BEThL 12/13). Bd. 2. Hrsg. v. J. Coppens, A. Descamps, E.Massaux. Paris 1959 s. 280-294.

Vögtle A.: Jesus und die Kirche. W: Begegnung der Christen. Studien evangelischer und katholischer Theologen. FS Otto Karrer. Hrsg. v. M. Roesle, O. Cullmann. Stuttgart 19602 s. 54-81.




DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rt.2015.62.9-6

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Roczniki Teologiczne · ISSN 2353-7272 | eISSN 2543-5973
© Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – Wydział Teologii


Artykuły w czasopiśmie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)