Czy warto (trzeba) dyskutować o różnych aspektach uprawiania psychologii w Polsce?

Jerzy Marian Brzeziński

Abstract


Ustosunkowując się do głosów w dyskusji, autor podnosi dwie kwestie. Pierwsza kwestia dotyczy ewentualnych osobliwości badań psychologicznych oraz transferu ich wyników do sfery praktyki społecznej. W szczególności chodzi też o publikowanie prac psychologicznych w języku danego kraju (tu: Polski), mimo to, że psychologia skutecznie wypowiada się w języku angielskim. W związku z tym autor przypomniał, że wyróżnia dwa poziomy uprawiania psychologii. Pierwszy to poziom badań naukowych. Psychologia jest nauką empiryczną i ma charakter intersubiektywny. Drugi to poziom praktyki psychologicznej. Ta zaś jest pochodna względem osiągnięć psychologii pojmowanej jako nauka. Mało tego, tylko osiągnięcia naukowe czynią sensowymi (ale i etycznymi) działania podejmowane w sferze praktyki psychologicznej. I tu autor wypowiada się przeciwko tak popularnym różnorakim harlequinom psychologicznym. Z kolei druga kwestia związana jest z nadużyciami naukowymi, pojawiającymi się (nazbyt często) w praktyce badawczej psychologów, takimi jak: HARKing, p-hacking, ukrywanie wyników negatywnych, ghostwriting, guestwriting itp. Autor odnosi się też do nowej inicjatywy publikacyjnej – walki ze zjawiskiem HARKingupre-registration. Podkreśla, że w walce z nadużyciami ważna jest praca formacyjna ze studentami i doktorantami mająca na celu przyswojenie przez nich etycznych norm pracy badawczej.


Keywords


psychologia; praktyka; publikowanie; etyka

Full Text:

PDF (Język Polski)

References


APA, American Psychological Association (2010). Ethical principles of psychologists and code of conduct. Zaczerpnięte 13 października 2014. Strona internetowa: http://www.apa.org/ethics/code/principles.pdf

Bickle, J. (2006a). Ruthless reductionism in recent neuroscience. IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics, 36, 134-140.

Bickle, J. (2006b). Reducing mind to molecular pathways: Explicating the reductionism implicit in current mainstream neuroscience. Synthese, 152, 411-434.

Brzeziński, J. [M.] (2004). Trafność zewnętrzna terenowych badań eksperymentalnych. Zagadnienia Naukoznawstwa, 161(3), 455-469.

Brzeziński, J. M. (2013a). O dwóch rodzajach „odbiorców” działań zawodowych podejmowanych przez psychologów. Roczniki Psychologiczne, 16(4), 633-639. [Także wersja w j. angielskim w tym samym numerze: „On two kinds of two «recipients» of professional actions undertaken by psychologists”, s. 641-647].

Brzeziński, J. M. (2013b). Methodological awareness and ethical awareness in the context of university education (on the example of psychology). W: B. Bokus (red.), Responsibility. A cross--disciplinary perspective (s. 261-277). Warszawa: Lexem.

Brzeziński, J. M. (2014a). O tym, co ważne, gdy myslimy o psychologii w Polsce. Roczniki Psychologiczne, 17(3), 475-494.

Brzeziński, J. M. (2014b). Po co psychologia? Polskie Forum Psychologiczne.

Caprara, G. V. (2014). Uwagi do artykułu Jerzy Brzezińskiego „O tym co ważne, gdy myślimy o psychologii w Polsce”. Roczniki Psychologiczne, 17(3), 517-520.

Chambers, Ch. D., Feredoes, E., Muthukumaraswamy, S. D. i Etchells, P. J. (2014). Instead of „playing the game” it is time to change the rules: Registered Reports at AIMS Neuroscience and beyond. AIMS Neuroscience, 1, 4-17; także strona internetowa: http://orca.cf.ac.uk/59475/1/AN2.pdf (pozyskano 13 października 2014).

Chambers, Ch. i Munafo, M. (2013). Trust in science would be improved by study pre-registration. Zaczerpnięte 13 października 2014. Strona internetowa: http://www.theguardian.com/science/blog/2013/jun/05/trust-in-science-study-pre-registration

Clark, B. R. (1998). Creating entrepreneurial universities. Organizational pathways of transformation. New York: Pergamon Press.

Cook T. D. i Campbell, D. T. (1979). Quasi-experimentation. Design & analysis issues for field settings. Boston: Houghton Mifflin Co.

Di Nuovo, S. (1993). La sperimentazione in psicologia applicata. Problemi di metodologia e analisi dei dati. Milano: Franco Angeli [rec. Brzeziński, J. [M.] (1994). Przegląd Psychologiczny, 37, 243].

Di Nuovo, S. (1996). La meta-analisi. Roma: Borla.

Di Nuovo, S. (2014). O badaniach w psychologii: publikowanie, ocena, zapobieganie patologiom nauki. Roczniki Psychologiczne, 17(3), 583-588.

Doliński, D. (2014). Nie wszystko można zadekretować. Roczniki Psychologiczne, 17(3), 525-528.

DORA (2012). San Francisco Declaration on Research. Assessment. Putting science into the assessment of research. Zaczerpnięte 10 września 2014 r. Strona internetowa: http://www.ascb.org/dora-old/files/SFDeclarationFINAL.pdf

FNP (2014). Oświadczenie władz Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Zaczerpnięte 14 października 2014. Strona internetowa: http://www.fnp.org.pl/assets/O%C5%9Bwiadczenie-Rady-i-Zarz%C4%85du-FNP.pdf. Pozyskano 14 października 2014 r.

FPRM (2002). US Federal Policy on Research Misconduct. Zaczerpnięte 13 października 2014. Strona internetowa: https://www.federalregister.gov/articles/2000/12/06/00-30852/executive-office-of-the-president-federal-policy-on-research-misconduct-preamble-for-research#h-16

Franco, A., Malhotra, N. i Simonovits, G. (2014). Publication bias in the social sciences: Unlocking the file drawer. Science, 345(6203), 1502-1505.

Grzelak, J. (2014). Psychologia polska, czy świata. Roczniki Psychologiczne, 17(3), 627-635.

Harciarek, M. (2014). Polscy psychologowie nie gęsi i swój język mają. Roczniki Psychologiczne, 17(3), 533-538.

Kerr, N. L. (1998). HARKing: Hypothesizing after the results are known. Personality and Social Psychology Review, 2, 196-217.

Kmita, J. (1976). Szkice z teorii poznania naukowego. Warszawa: PWN.

KSEN, Komisja do Spraw Etyki w Nauce PAN (2012/2013). Kodeks etyki pracownika naukowego; też: strona internetowa: https://amu.edu.pl/__data/assets/pdf_file/0019/165700/Kodeks_etyki_pracownika_naukowego.pdf (16 października 2014).

Leslie, K. J., Loewenstein, G. i Prelec, D. (2012). Measuring the prevalence of questionable research practices with incentives for truth telling. Psychological Science, 23, 524-532.

Lombrozo, T. (2014). Science, trust and psychology in crisis. Zaczerpnięte 14 października 2014. Strona internetowa: http://www.npr.org/blogs/13.7/2014/06/02/318212713/science-trust-and-psychology-in-crisis

Łukaszewski, W. (2014). O czym myślimy, a o czym nie myślimy? Roczniki Psychologiczne, 17(3), 545-552.

Malewski, A. (1964). O zastosowaniach teorii zachowania. Warszawa: PWN.

Markiewicz, K. (2014). Wirtualna przestrzeń współczesnej psychologii. Roczniki Psychologiczne, 17(3), 561-565.

Mayers, D. G. (2013). Social psychology (wyd. 11). New York, NY: McGraw-Hill.

Monogan, J. (2014). The controversy of preregistration in social research. BITSS. Zaczerpnięte 13 października 2014. Strona internetowa: http://bitss.org/2014/06/13/preregistration-controversy/

NeuroChambers (2013). Changing the culture of scientific publishing from within. Zaczerpnięte 13 października 2014. Strona internetowa: http://neurochambers.blogspot.co.uk/2012/10/changing-culture-of-scientific.html

Nezlek, J. B. (2014). Znaczenie norm i wartości: uwagi do artykułu Jerzego M. Brzezińskiego o stanie polskiej psychologii. Roczniki Psychologiczne, 17(3), 573-577.

Nowak, L. (1980). The structure of idealization. Towards a systematic interpretation of the marxian idea of science. Dordrecht: D. Reidel.

Paprzycka, K. (2008). Czy (powinniśmy uznać, że) wiedzielibyśmy wszystko o umyśle, gdybyśmy wiedzieli wszystko o mózgu? Spór o redukcjonizm i reduktywizm w filozofii umysłu. Nauka, 2, 115-128.

Scott, S. (2013). Pre-registration would put science in chains. Zaczerpnięte 14 października 2014. Strona internetowa: http://www.timeshighereducation.co.uk/comment/opinion/science-in-chains/2005954.article

Skipper, J. K., Guenther, A. L. i Nass, G. (1970). The sacredness of .05: A note concerning levels of significance in social science. W: R. E. Henkel i D. E. Morrison (red.), The significance test controversy. A reader (s. 155-160). London: Butterworths.

Song, F., Hooper, L. i Loke, Y. K. (2013). Publication bias: what is it? How do we measure it? How do we avoid it? Open Access Journal of Clinical Trials, 5, 71-81; także: strona internetowa: www.dovepress.com/getfile.php?fileID=16644 (13 października 2014).

Wojciszke, B. (2011). Psychologia społeczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Yerkes, R. M. i Dodson, J. D. (1908). The relation of strength of stimulus to rapidity of habit-formation. Journal of Comparative Neurology and Psychology, 18, 459-482; także: strona internetowa: http://psychclassics.yorku.ca/Yerkes/Law/ (15 października 2014).


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Roczniki Psychologiczne/Annals of Psychology

ISSN: 1507-7888   e-ISSN: 2451-4306


© Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – Wydział Nauk Społecznych


Articles are licensed under a Creative Commons  Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)