Projective identification - from internal reality to interpersonal reality

Jarosław Groth


The aim of this article is to present the mechanism of projective identification, one of the crucial constructs of both classical and contemporary psychoanalysis. The phenomenon of projective identification is discussed from the point of view of M. Klein – the creator of this construct – and from the perspectives of W. R. Bion and T. H. Ogden, the authors of two fundamental theories of this mechanism. The presentation of these points of view serves to show the complexity of this phenomenon and the variety of areas for its application. The aim of the paper is to show the evolution of how this mechanism was understood, from the focus on what is intrapsychic and imaginative, to the recognition of the importance of its activity in the area of interpersonal reality.


projective identification; projection; object relation; fantasy; psychic reality; containing; interpersonal relation

Full Text:

PDF (Język Polski)


Bion, W. R. (1959). Attacks on linking. International Journal of Psycho-Analysis, 40, 308-315.

Bion, W. R. (1961). Experiences in groups. London: Tavistock Publications.

Bion, W. R. (1962). Learning from Experience. London: William Heinemann.

Bion, W. R. (1967). Second thoughts. London: Heinemann.

Fhanér, S. (1996). Słownik psychoanalizy. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Freud, S. (1955). Psycho-analysis and telepathy. W: J. Strachey (red.), The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud (s. 173-194). London: The Hogarth Press.

Freud, S. (1993a). Nieświadomość. W: Z. Rosińska (red.), Freud (s. 105-126). Warszawa: Wiedza Powszechna.

Freud, S. (1993b). Próba wprowadzenia pojęcia narcyzmu. W: Z. Rosińska (red.), Freud (s. 157-173). Warszawa: Wiedza Powszechna.

Freud, S. (1994). Psychologia zbiorowości i analiza ego. W: S. Freud, Poza zasadą przyjemności (s. 191-256). Warszawa: Wiedza Powszechna.

Freud, S. (2007). Uwagi na temat dwóch zasad procesu psychicznego. W: S. Freud, Psychologia nieświadomości (s. 7-14). Warszawa: Wydawnictwo KR.

Goldstein, W. N. (1991). Clarification of projective identification. American Journal of Psychiatry, 146, 2, 153-161.

Grinberg, L (1974). Bion’s concepts of psychosis. Contemporary Psychoanalysis, 10, 157-172.

Grinberg, L. (1990). The goals of psychoanalysis. Identification, identity, and supervision. London: Karnac Books.

Grotstein, J. S. (1981). Splitting and projective identification. New York: Jason Aronson.

Grotstein, J. S. (1994). Projective identification and countertransference: A brief commentary on their relationship. Contemporary Psychoanalysis, 30, 598-746.

Hinshelwood, R. D. (1989). A dictionary of Kleinian thought. London: Free Association Books.

Klein, M. (2007a). Wkład do patogenezy stanów maniakalno-depresyjnych. W: M. Klein, Pisma(t. 1, s. 259-285). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Klein, M. (2007b). Psychoanaliza dzieci. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Klein, M. (2007c). Uwagi na temat niektórych mechanizmów schizoidalnych. W: M. Klein, Pisma (t. 3, s. 1-25). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Klein, M. (2007d). O identyfikacji. W: M. Klein, Pisma (t. 3, s. 150-184). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Laplanche, J., Pontalis, J.-B. (1996). Słownik psychoanalizy. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Meissner, W. W. (1980). A note on projective identification. Journal of American Psychoanalytic Assocciation, 28, 43-65.

Money-Kyrle, R. (1976). Introduction to the work of Bion. International Journal od Psycho-Analysis, 57, 499-501.

Moore, B. E., Fine, B. D. (1996). Słownik psychoanalizy. Warszawa: Jacek Santorski & CO Wydawnictwo.

Ogden, T. H. (1976). Psychological unevenness in the academic successful student. International Journal of Psycho-Analysis, 5, 437-448.

Ogden, T. H. (1979). On projective identification. International Journal of Psycho-Analysis, 6, 357-372.

Ogden, T. H. (1982). Projective identification and psychotherapeutic technique. New York: Jason Aronson.

Oleś, P., Drat-Ruszczak, K. (2008). Osobowość. W: J. Strelau, D. Doliński (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki (s. 651-764). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

O’Shoughnessy, E. (1975). Explanatory notes. W: The writings of Melanie Klein (vol. 3, s. 324-336). London: Hogarth Press.

Roth, P. (2008). Identyfikacja projekcyjna. W: S. Budd, R. Rusbridger (red.), Współczesna psychoanaliza brytyjska. Podstawowe zagadnienia (s. 249-260). Warszawa: Oficyna Ingenium.

Rycroft, Ch. (1972). A critical dictionary of psychoanalysis. London: Penguin Books.

Segal, H. (2005). Wprowadzenie do teorii Melanie Klein. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.


  • There are currently no refbacks.

Roczniki Psychologiczne/Annals of Psychology

ISSN: 1507-7888   e-ISSN: 2451-4306

© Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – Wydział Nauk Społecznych

Articles are licensed under a Creative Commons  Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)