Niezdaniowe akty mowy: między elipsą a niewzbogaconą usytuowaną illokucją

Joanna Odrowąż-Sypniewska

Abstrakt


Niezdaniowe akty mowy to przynajmniej pozornie niezdaniowe wypowiedzi, za których pomocą mówiący dokonują pewnych aktów illokucyjnych: stwierdzają, pytają, proszą itp. Wśród teoretyków zajmujących się takimi wypowiedziami można wskazać zwolenników podejścia, które głosi, że większość takich wypowiedzi to jednak — wbrew pozorom — wypowiedzi zdaniowe (elipsy), oraz zwolenników stanowiska, zgodnie z którym treść takich wypowiedzi musi być bezpośrednio wzbogacona z kontekstu za pomocą procesów pragmatycznych niekontrolowanych semantycznie. W pierwszej części tej pracy przyglądam się bliżej stanowisku traktującemu wypowiedzi niezdaniowe jako elipsy i zastanowiam się, czy można uznać, że kontekst pozajęzykowy może wyznaczać sposób uzupełnienia wyrażenia do pełnego zdania w taki sposób, że pierwotna wypowiedź niezdaniowa może być uznana za elipsę. Następnie przedstawiam stanowisko, zgodnie z którym wypowiedzi niezdaniowe to udane akty illokucyjne niewymagające wzbogacenia pragmatycznego. Argumentuję, że taki pogląd nie jest adekwatny, ponieważ na jego gruncie wypowiedzi niezdaniowych nie można uznać za pełnoprawne akty mowy. W dalszej części pracy proponuję wersję stanowiska pragmatycznego, opartą na relatywizmie umiarkowanym François Recanatiego. Proponowana przeze mnie koncepcja pozwala uznać, że mimo iż wypowiedzi niezdaniowe semantycznie nie wyrażają sądów i nie mają wartości logicznej, to po odpowiednim wzbogaceniu z kontekstu pozajęzykowego mają na tyle określoną treść (i moc), że mogą być uznane za udane akty illokucyjne. Koncepcja ta pozwala również odpowiedzieć na zarzut ze zgodności gramatycznej, który jest jednym z najpoważniejszych zarzutów, z jakimi muszą się zmierzyć wszystkie koncepcje pragmatyczne.


Słowa kluczowe


argument z przypadków; elipsa; niezdaniowe akty mowy; niezdaniowe niewzbogacone illokucje; relatywizm umiarkowany

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Cappelen, Herman, i Ernie Lepore. Insensitive semantics: a defense of semantic minimalism and speech act pluralism. Oxford: Blackwell, 2005.

Corazza, Eros. 2011. „Unenriched Subsentential Illocutions”. Philosophy and Phenomenological Research 83 (3): 560-582. DOI: 10.1111/j.1933-1592.2011.00528.x

Elugardo, Reinaldo, i Robert Stainton. 2004. „Shorthand, Syntactic Ellipsis, and the Pragmatic Determinants of What Is Said”. Mind and Language 19 (4): 442–471. DOI: 10.1111/ j.0268-1064.2004.00268.x.

Elugardo, Reinaldo, i Robert Stainton. 2005. „Introduction”. W: Reinaldo Elugardo i Robert Stainton. Ellipsis and Nonsentential Speech, 1–26. Dordrecht: Springer.

Pragmatics and Cognition 17 (2): 222–250.

Martí, Luisa. 2015. „Grammar versus Pragmatics: Carving Nature at the Joints”. Mind and Language 30: 437-473. DOI: 10.1111/mila.12086.

Merchant, Jason. 2010. „Three Kinds of Ellipsis: Syntactic, Semantic, Pragmatic?”. W: François Recanati, Isidora Stojanovic i Neftali Villanueva, eds. Context-Dependence, Perspective, and Relativity, 141–192. Berlin: The Gruyter Mouton.

Merchant, Jason. 2005. „Fragments and Ellipsis”. Linguistics and Philosophy 27: 661–738.

Odrowąż-Sypniewska, Joanna. 2016. „Czy istnieją niezdaniowe akty mowy?”. Studia Semiotyczne 30 (2): 155–184.

Odrowąż-Sypniewska, Joanna. 2017. „Subsentential speech acts: a situated contextualist account” (w recenzji).

Odrowąż-Sypniewska, Joanna. 2018. Subsentential speech acts, the argument from connectivity and situated contextualism. W: Piotr Stalmaszczyk, red. Philosophical Insights into Pragmatics (w druku).

Perry, John. 1986. „Thought without Representation”. Proceedings of the Aristotelian Society. Supplementary Volumes 60: 137–151.

Perry, John. 1994. „Davidson’s sentences and Wittgenstein’s Builders”. Proceedings and Addresses of APA 68: 23-37.

Perry, John. 1998. „Indexicals, Contexts and Unarticulated Constituents”. W: Proceedings of the 1995 CSLI-Amsterdam Logic, Language and Computation Conference. Stanford: CSLI Publications.

Perry, John. 2012. Reference and Reflexivity. Wyd. 2. Stanford: CSLI Publications.

Recanati, François. 2007. Perspectival Thought. A Plea for (Moderate) Relativism. Oxford: Oxford University Press.

Schank, Roger C., i Robert P. Abelson. 1977. Scripts, Plans, Goals and Understanding: an Inquiry into Human Knowledge Structures. Hillsdale, NJ: L. Erlbaum.

Stainton, Robert. 2006a. Words and Thoughts: Subsentences, Ellipsis, and the Philosophy of Language. Oxford: Oxford University Press.

Stainton, Robert. 2006b. „Neither Fragments Nor Ellipsis”. W: Ljiljana Progovac, Kate Paesani, Eugenia Casielles i Ellen Barton, eds. The Syntax of Nonsententials: Multidisciplinary Perspectives (Linguistik Aktuell/Linguistics Today). Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins, 93-115.

Stanley, Jason. 2000. „Context and Logical Form”. Linguistics and Philosophy 23: 391–434. DOI: 10.1023/A:1005599312747.

Wittgenstein, Ludwig. Dociekania filozoficzne. Przeł. Bogusław Wolniewicz. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008.




DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rf.2018.66.2-6

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Roczniki Filozoficzne · ISSN 0035-7685| eISSN 2450-002X

© Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – Wydział Filozofii


Artykuły w czasopiśmie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)