Falsification of Interpretive Hypotheses in the Humanities

Joanna Klara Teske

Abstrakt


Falsyfikacja hipotez interpretacyjnych w naukach humanistycznych

Artykuł rozważa możliwość stosowania procedury falsifikacji, która polega na testowaniu teorii przez konfrontację wyprowadzonych z niej hipotez z danymi empirycznymi, w badaniach nad kulturą, w szczególności podczas oceny wartości hipotez interpretacyjnych. Na falsyfikację, której — zdaniem K. Poppera i jego zwolenników — nauki przyrodnicze zawdzięczają swój sukces, patrzy się bardzo podejrzliwie, kiedy obiektem badań są znaczenia i wartości, a nie zjawiska materialne. Jeśli przez interpretację rozumieć rekonstrukcję znaczenia artefaktu, wówczas do oczywistych wyzwań, jakie pojawią się podczas falsyfikowania hipotez interpretacyjnych, należą wielość, niestabilność i zagadkowość (niejasny albo wewnętrznie sprzeczny charakter) znaczeń zawartych w artefaktach. Wszystko to wydaje się nie wykluczać możliwości rozpoznania jako błędnych hipotez interpretacyjnych, które w sposób wyraźny są sprzeczne z (wewnętrznie niesprzecznym) materiałem artefaktowym. Tak rozumiana falsyfikacja wydaje się niezbędna w kontekście edukacyjnym. Jednocześnie trzeba przyznać, że w praktyce (w przeciwieństwie do logicznej formuły, jaka leży u podstaw tej procedury) falsyfikacja nie jest konkluzywna, a trudności związane ze stosowaniem falsyfikacji jeszcze wzrastają, gdy badanym obiektem są znaczenia i wartości. Jest to jeden z powodów, dla których falsyfikacja w naukach humanistycznych (jak gdzie indziej) potrzebuje być uzupełniona przez inne procedury epistemiczne, podczas gdy status badań literackich czy historii filozofii byłoby najlepiej postrzegać jako częściowo poznawczy (i, o ile badania prowadzone w obrębie tych dyscyplin są empirycznie testowalne, także naukowy), a częściowo twórczy (artystyczny).


Słowa kluczowe


falsification; Popper; interpretation; interpretive hypothesis; artwork; culture

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Bielik-Robson, Agata. (2010) 2016. “Beckett albo gnoza kartezjańska. Wokół Nienazywalnego.” [Beckett or Cartesian Gnosis: The Unnamable]. In Cienie pod czerwoną skałą. Eseje o literaturze. [Shadows under the Red Rock: Essays about Literature], 75–96. Gdańsk: Fundacja Terytoria Książki.

Bocheński, Józef M. 1965. The Methods of Contemporary Thought. Translated by Peter Caws. Dordrecht: D. Reidel Publishing Company.

Bronk, Andrzej. 1997. “Interpretacja.” [Interpretation]. In Leksykon filozofii klasycznej [Lexicon of Classical Philosophy], edited by Józef Herbut. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Chalmers, Alan. 1993. Czym jest to, co zwiemy nauką? Rozważania o naturze, statusie i metodach nauki. Wprowadzenie do współczesnej filozofii nauki. Translated by Adam Chmielewski. Wrocław: Siedmioróg. (Translation of What is This Thing Called Science?)

Chmielewski, Adam. 1995. Filozofia Poppera. Analiza krytyczna. [Critical Analysis of Popper’s Philosophy]. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Danielewski, Mark Z. 2000. House of Leaves. 2nd ed. New York: Pantheon Books.

Descartes, René. (1641) 1911. Meditations on First Philosophy. In The Philosophical Works of Descartes. Vol. 1. Translated by Elizabeth S. Haldane and G.R.T. Ross, 131–99. Cambridge: Cambridge University Press.

Eco, Umberto et al. (1992) 1994. Interpretation and Overinterpretation, edited by Stefan Collini. Cambridge: Cambridge University Press.

Eco, Umberto. (1990) 1994. The Limits of Interpretation. Bloomington: Indiana University Press.

Eco, Umberto. (1994) 2004. Six Walks in the Fictional Woods. Cambridge: Harvard University Press.

Edenburg, Cynthia. 2016. Dismembering the Whole: Composition and Purpose of Judges 19–21. Atlanta: SBL Press.

Edenburg, Cynthia. 2017. “Falsifiable Hypotheses, Alternate Hypotheses and the Methodological Conundrum of Biblical Exegesis.” Typescript of a paper presented at EABS and SBL Conference in Berlin, in August 2017.

Galsworthy, John. (1910) 1970. “The Japanese Quince”. In Literature: Structure, Sound, and Sense, edited and comp. by Laurence Perrine, 63–65. New York: Harcourt, Brace & World.

Grobler, Adam. 2006. Metodologia nauk. [Methodology of Sciences]. Kraków: Wydawnictwo Aureus and Wydawnictwo Znak.

Hirsch, E[ric] D[onald]. 1967. Validity in Interpretation. New Haven: Yale University Press.

Koterski, Artur. 2004. Falsyfikacjonistyczne kryteria demarkacji w XX-wiecznej filozofii nauki. [Falsificationist Criteria of Demarcation in the 20th-Century Philosophy of Science]. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Magee, Brian. (1973) 1985. Popper. London: Fontana Press.

Popper, Karl R. (1935) 2005. The Logic of Scientific Discovery. London: Routledge. PDF. (Translation of Logik der Forschung).

Popper, Karl R. (1994) 1997. The Myth of the Framework: In Defense of Science and Rationality. London: Routledge.

Rimmon-Kenan, Shlomith. (1983) 1999. Narrative Fiction: Contemporary Poetics. London: Routledge.

Teske, Joanna Klara. 2015. “The Cognitive Value of Contradictions − Revision.” Language Under Discussion 3 (1): 31–40. Web. 1. June 2015.

Teske, Joanna Klara. 2016. Contradictions in Art: The Case of Postmodern Fiction. Lublin: KUL Publishing House.

Teske, Joanna Klara. 2012. “The Methodology of the Humanities and Karl Popper’s Philosophy of Science and Art.” Studia Philosophica Wratislaviensia. Supplementary Volume, English Edition: 275–301.

Trzyna, Thomas. 2017. Karl Popper and Literary Theory: Critical Rationalism as a Philosophy of Literature. Leiden: Brill.

Woleński, Jan. 2003. “Logika, kontekst odkrycia, kontekst uzasadnienia.” [Logic, the Context of Discovery, the Context of Justification]. In Odkrycie naukowe i inne zagadnienia współczesnej filozofii nauki. [The Scientific Discovery and Other Issues Discussed by Contemporary Philosophy of Science], edited by Władysław Krajewski and Witold Strawiński, 75–87. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.

Zgorzelski, Andrzej. 1996. “Against Methodological Compromise in Literary Studies.” In Approaches to Fiction, edited by Leszek S. Kolek, 231–42. Lublin: Wydawnictwo Folium.




DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rf.2018.66.2-5

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Roczniki Filozoficzne · ISSN 0035-7685| eISSN 2450-002X

© Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – Wydział Filozofii


Artykuły w czasopiśmie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)